KWALIFIKACJA ELE5 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 13.
Na podstawie wymiarów łożysk podanych w tabeli dobierz łożysko kulkowe do silnika o średnicy wału d = 12 mm, średnicy wewnętrznej tarczy łożyskowej D = 28 mm i szerokości tarczy łożyskowej B = 8 mm.
Ilustracja przedstawia tabelę z wymiarami łożysk kulkowych, co jest związane z egzaminem zawodowym dla technika elektryka w
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dobór łożyska wykonuje się przez porównanie trzech wymiarów: średnicy otworu d, średnicy zewnętrznej D oraz szerokości B. Dla danych 12 mm / 28 mm / 8 mm właściwym łożyskiem kulkowym jest 6001, ponieważ w tabelach katalogowych odpowiada dokładnie zestawowi wymiarów d-D-B.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniach z doboru łożysk kluczowe jest dopasowanie trzech wymiarów gabarytowych:

  • d – średnica otworu łożyska (musi pasować do średnicy wału),
  • D – średnica zewnętrzna (musi pasować do gniazda w tarczy/oprawie),
  • B – szerokość łożyska (musi się zmieścić w tarczy łożyskowej i umożliwić poprawny montaż).

Dla silnika o wymiarach d = 12 mm, D = 28 mm, B = 8 mm należy znaleźć w tabeli taki typ łożyska kulkowego, którego wymiary są identyczne. W standardowych tabelach wymiarowych łożysk kulkowych zwykłych zestaw 12×28×8 odpowiada oznaczeniu 6001, dlatego ta odpowiedź jest poprawna.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 6200 – to łożysko z innej serii wymiarowej; nawet jeśli w części przypadków ma otwór zbliżony do wymaganego, nie spełnia jednocześnie warunków D i B z treści zadania.
  • 6301 – seria 63 jest "cięższa" (zwykle większe gabaryty dla danego d), więc nie pasuje do gniazda o D = 28 mm i/lub do szerokości B = 8 mm.
  • 6700 – jest to seria cienkościenna; jej wymiary gabarytowe nie odpowiadają kompletowi 12/28/8 wskazanemu w zadaniu.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdzaj wszystkie trzy wymiary. Dobranie łożyska tylko po średnicy wału (d) jest częstą przyczyną błędów, bo różne serie (60/62/63/67) mogą mieć ten sam d, ale inne D i B.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw dopasuj d (otwór łożyska) do średnicy wału, a potem sprawdź D (średnica zewnętrzna) i B (szerokość) z gniazda/oprawy. Dopiero zgodność wszystkich trzech wymiarów pozwala wskazać właściwe oznaczenie z tabeli katalogowej.
d to średnica otworu (pasuje na wał), D to średnica zewnętrzna (pasuje do gniazda w tarczy/oprawie), a B to szerokość łożyska. W zadaniach egzaminacyjnych zwykle trzeba dopasować typ łożyska tak, by wszystkie te wymiary były identyczne.
Ponieważ różne serie łożysk mogą mieć ten sam otwór d, ale różnią się D i B. Jeśli dopasujesz tylko d, łożysko może nie wejść w gniazdo tarczy łożyskowej albo będzie miało inną szerokość, co utrudni montaż i ustawienie elementów osiowo.
Najczęstsze błędy to: odczyt z niewłaściwego wiersza/kolumny, sprawdzenie tylko jednego wymiaru (np. d), pomylenie serii 60/62/63 oraz nieuwzględnienie, że łożyska cienkościenne mają inne gabaryty. Pomaga wypisanie d, D, B i porównanie ich punkt po punkcie.
Tak, w praktyce różne serie mogą mieć zbliżone lub nawet takie same średnice otworu d, ale różnią się pozostałymi gabarytami (D, B) i nośnością. Dlatego w zadaniu należy weryfikować komplet wymiarów, a nie sugerować się samą "popularnością" serii.
W tabeli katalogowej wyszukujesz po D (średnicy zewnętrznej) wartość 28 mm, a następnie sprawdzasz, czy w tym samym wierszu znajdują się także d=12 mm i B=8 mm. Dopiero zgodność trzech wartości potwierdza, że łożysko będzie pasować do gniazda w tarczy.
Szerokość B wpływa na to, czy łożysko zmieści się w tarczy łożyskowej i czy po złożeniu silnika zachowana będzie prawidłowa pozycja osiowa wirnika. Zła szerokość może powodować ocieranie, błędne ustawienie, trudności w dokręceniu elementów oraz szybsze zużycie.
Łożyska cienkościenne stosuje się tam, gdzie liczy się mały przekrój poprzeczny i oszczędność miejsca (konstrukcje kompaktowe). W silnikach i typowych napędach często spotyka się jednak serie standardowe, bo zapewniają większą sztywność i nośność. W doborze zawsze decydują wymagane gabaryty i warunki pracy.
Łożyska wpływają na hałas, drgania, sprawność i trwałość silnika. Zły dobór (inne D/B, niewłaściwa seria) może skutkować złym osadzeniem w tarczy, nadmiernym luzem lub naprężeniami, co przyspiesza uszkodzenia. W utrzymaniu ruchu poprawny dobór ogranicza przestoje i koszty napraw.
Ćwicz pracę z tabelami wymiarów łożysk: wyszukiwanie po d/D/B i porównywanie serii. Utrwal, że doboru nie robi się "na pamięć", tylko przez zgodność gabarytów. Warto też przećwiczyć typowe przypadki silnikowe (tarcza łożyskowa, wał, oprawa) i zasady montażu.
info

Statystycznie 53% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Dobór łożyska wykonuje się przez porównanie trzech wymiarów: średnicy otworu d, średnicy zewnętrznej D oraz szerokości B."

Źródła:

  • SKF Rolling Bearings Catalogue, dział: Deep groove ball bearings – tabela wymiarów (np. pozycja 6001, wymiary d/D/B); dokument PDF dostępny na stronie SKF: https://www.skf.com/group/products/rolling-bearings (sekcja katalogów) - dostęp 2026-02-18
  • NSK Rolling Bearings Catalog, rozdział: Deep Groove Ball Bearings – tabelaryczne wymiary serii 6000/6200/6300/6700; https://www.nsk.com/common/data/catalogs/ (sekcja katalogów łożysk) - dostęp 2026-02-18

Materiały:

  • Katalogi producentów łożysk (tabele wymiarów łożysk kulkowych zwykłych)
  • Podstawy konstrukcji maszyn: dział o łożyskach tocznych
  • Instrukcje serwisowe silników elektrycznych (dobór elementów łożyskowania)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego