KWALIFIKACJA MED9 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 28.
Na podstawie wzoru i fragmentu tabeli dawek FP oraz zamieszczonej recepty, oblicz dawkę jednorazową i dobową papaweryny chlorowodorku w leku recepturowym przeznaczonym dla 8-letniego dziecka oraz dawki maksymalne dla tego pacjenta. Prawidłowy wniosek wyciągnięty na podstawie porównania obliczonych dawek to
Ilustracja przedstawia tabelę oraz receptę związaną z dawkowaniem papaweryny chlorowodorku.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Z recepty: 1,0 g podzielono na 20 proszków, więc dawka jednorazowa to 1,0/20 = 0,05 g, a dobowa: 0,05 g × 3 = 0,15 g. Wg wzoru Younga dla 8 lat: max jednorazowa 0,2×8/(8+12)=0,08 g, max dobowa 0,6×8/(8+12)=0,24 g. Ponieważ 0,05<0,08 i 0,15<0,24, dawek maksymalnych nie przekroczono.

Pełne wyjaśnienie:

Weryfikacja dawkowania u dziecka w recepcie polega na porównaniu dawki rzeczywistej z recepty z dawką maksymalną dla wieku pacjenta obliczoną na podstawie dawek dla dorosłych (z tabel FP) i przeliczoną wzorem pediatrycznym.

1) Obliczenie dawki jednorazowej z recepty
Recepta zawiera: Papaverini hydrochloridi 1,0 oraz Div. in part. aeq. No 20, czyli 1,0 g substancji czynnej rozdzielono równo na 20 proszków.
Dawka jednorazowa (1 proszek) = 1,0 g / 20 = 0,05 g.

2) Obliczenie dawki dobowej z recepty
W zapisie D.S. 3 razy dziennie proszek pacjent przyjmuje 3 proszki na dobę.
Dawka dobowa = 0,05 g × 3 = 0,15 g.

3) Obliczenie dawek maksymalnych dla 8-letniego dziecka
Z tabel FP dla papaweryny chlorowodorku doustnie podano dawki maksymalne dla dorosłych: jednorazowa 0,2 g i dobowa 0,6 g. Dla dziecka stosujemy wzór Younga:
(wiek × dawka maksymalna dla dorosłych) / (wiek + 12).

  • Maksymalna dawka jednorazowa: (8 × 0,2 g) / (8 + 12) = 1,6/20 = 0,08 g.
  • Maksymalna dawka dobowa: (8 × 0,6 g) / (8 + 12) = 4,8/20 = 0,24 g.

4) Porównanie
Dawka z recepty: jednorazowa 0,05 g oraz dobowa 0,15 g.
Dawki maksymalne dla pacjenta: jednorazowa 0,08 g oraz dobowa 0,24 g.
W obu przypadkach: 0,05 g < 0,08 g oraz 0,15 g < 0,24 g, więc nie doszło do przekroczenia dawek maksymalnych.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • Stwierdzenie o przekroczeniu dawki jednorazowej jest błędne, bo 0,05 g jest mniejsze niż 0,08 g.
  • Stwierdzenie o przekroczeniu obu dawek jest błędne, bo żadna z nich nie przekracza limitu po przeliczeniu dla wieku.
  • Stwierdzenie o przekroczeniu dawki dobowej jest błędne, bo 0,15 g jest mniejsze niż 0,24 g.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze oddziel etap "ile substancji przypada na 1 dawkę" (podział na proszki) od etapu "ile dawek na dobę" (częstość podania). To najczęstsze źródło pomyłek.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Dawkę jednorazową liczysz jako ilość substancji w całej masie podzieloną przez liczbę proszków. Jeśli jest 1,0 g w 20 proszkach, to 1 proszek zawiera 1,0/20 g. Dopiero potem uwzględniasz częstość podania.
To informacja, że sporządzony preparat należy podzielić na 20 równych części (np. proszków). Dzięki temu można obliczyć, ile substancji czynnej przypada na jedną działkę, czyli na dawkę jednorazową.
Dawka dobowa to dawka jednorazowa × liczba podań na dobę. Najpierw ustal, ile jest w 1 proszku (lub innej działce), a następnie pomnóż przez 3, jeśli pacjent ma przyjąć lek 3 razy dziennie.
Wzór Younga służy do przeliczenia dawki (zwykle maksymalnej) dla dziecka na podstawie dawki dla dorosłych i wieku dziecka. Jest przydatny przy weryfikacji recept pediatrycznych, gdy punktem odniesienia są dawki dla dorosłych.
Porównanie z dawką maksymalną jest elementem kontroli bezpieczeństwa. Pozwala ocenić, czy ilość substancji czynnej podawana jednorazowo i w ciągu doby nie przekracza limitów uznanych za bezpieczne. Przekroczenie zwykle wymaga kontaktu z lekarzem.
Najczęściej myli się: 1) dawkę jednorazową z dobową (pominięcie częstości), 2) liczbę działek (np. No 20), 3) jednostki g/mg. Pomaga zapisanie kroków i kontrola rzędu wielkości wyniku.
Nie, bo dawka maksymalna dla dorosłych jest punktem wyjścia. U dziecka należy ją przeliczyć odpowiednim wzorem pediatrycznym (np. wiekowym), a dopiero potem porównać z dawką wynikającą z recepty. Inaczej łatwo o fałszywy wniosek.
Kontakt z lekarzem jest konieczny, gdy po wykonaniu obliczeń okaże się, że dawka jednorazowa lub dobowa przekracza dawkę maksymalną wyliczoną dla pacjenta. W praktyce farmaceuta/technik zgłasza problem, aby ustalić korektę dawkowania lub składu.
Zrób szybki test: jeśli w 20 proszkach jest 1,0 g, to w 1 proszku musi być około 0,05 g (czyli 50 mg). Następnie 3 dawki/dobę dają około 0,15 g. Taka kontrola "na oko" pomaga wychwycić błędy dzielenia lub jednostek.
Ćwicz stały schemat: (1) dawka z recepty (podział + częstość), (2) dawka maksymalna dla wieku (wzór), (3) porównanie i wniosek. W każdym zadaniu zapisuj jednostki i sprawdzaj, czy liczby są spójne.
info

Statystycznie 58% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że z recepty: 1,0 g podzielono na 20 proszków, więc dawka jednorazowa to 1,0/20 = 0,05 g, a dobowa: 0,05 g × 3 = 0,15 g.

Źródła:

  • Opis ilustracji w treści zadania (tabela dawek Papaverini hydrochloridum: 0,2 g jednorazowo i 0,6 g dobowo; wzór Younga; recepta: 1,0 g/No 20/D.S. 3× dziennie) – materiał egzaminacyjny dostarczony w kontekście

Materiały:

  • Podręczniki z receptury aptecznej omawiające proszki dzielone i obliczenia dawek
  • Materiały dydaktyczne dotyczące dawkowania pediatrycznego (metody wiekowe, w tym Younga)
  • Farmakopea Polska (tabele dawek maksymalnych) – do ćwiczeń z weryfikacji recept

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego