KWALIFIKACJA BPO1 - CZERWIEC 2010

PYTANIE NR 22.

Na podstawie zamieszczonego wyciągu z PN-EN 12464-1:2022-01 wskaż prawidłową wartość natężenia oświetlenia w pomieszczeniu, w którym ma pracować operator tokarki.

Lp.Rodzaj wykonywanej pracyNatężenie oświetlenia [lx]
1.Montaż dokładny500
2.Kucie swobodne200
3.Trasowanie750
4.Obróbka skrawaniem300
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Operator tokarki wykonuje obróbkę skrawaniem.
Zgodnie z podanym wyciągiem z PN-EN 12464-1:2022-01 dla "obróbki skrawaniem" wymagane natężenie oświetlenia wynosi 300 lx. Pozostałe wartości dotyczą innych czynności (np. montaż dokładny lub trasowanie), więc nie opisują stanowiska tokarki.

Pełne wyjaśnienie:

Natężenie oświetlenia (w luksach, lx) to podstawowy parametr określający, ile światła dociera do płaszczyzny pracy. W praktyce BHP ma to bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo (mniejsze ryzyko błędów i urazów), komfort wzrokowy oraz jakość wykonania operacji.

W pytaniu kluczowe jest prawidłowe rozpoznanie rodzaju pracy wykonywanej przez operatora tokarki. Tokarka jest obrabiarką, na której realizuje się obróbkę skrawaniem (usuwanie warstwy materiału narzędziem skrawającym). W tabeli z PN-EN 12464-1:2022-01 pozycja "Obróbka skrawaniem" wskazuje wartość 300 lx – dlatego odpowiedź "300 lx" jest poprawna.

  • "200 lx" odnosi się do "kucia swobodnego". To inny proces technologiczny (kształtowanie przez uderzanie/odkształcanie), więc nie można tej wartości przypisać stanowisku tokarki.
  • "500 lx" dotyczy "montażu dokładnego". Montaż wymaga zwykle większej precyzji wzrokowej (dopasowanie elementów, kontrola detali), ale nie jest tożsame z obróbką na tokarkach.
  • "750 lx" jest przypisane do "trasowania", czyli wyznaczania linii/oznaczeń na materiale przed obróbką. To czynność o wysokich wymaganiach wzrokowych, lecz nie jest typową pracą operatora tokarki w trakcie skrawania.

W praktyce oceny warunków pracy pomiar wykonuje się luksomierzem na płaszczyźnie roboczej (tam, gdzie znajduje się detal i wykonywana jest czynność). Wartość z normy jest wymaganiem minimalnym dla danego typu zadania, a w szczególnych przypadkach (bardzo precyzyjne operacje) oświetlenie może być projektowane wyżej.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Natężenie oświetlenia to ilość światła padającego na daną powierzchnię, mierzona w luksach (lx). W BHP ocenia się je na płaszczyźnie pracy, bo wpływa na widoczność detali, liczbę błędów i ryzyko wypadków. Zbyt niskie wartości pogarszają komfort wzrokowy i bezpieczeństwo.
Najpierw określ rodzaj czynności: na tokarkach wykonuje się obróbkę skrawaniem. Następnie odczytaj wartość z tabeli w PN-EN 12464-1:2022-01 dla tej kategorii pracy. W pytaniu z wyciągu normy obróbka skrawaniem ma 300 lx, więc to właściwy dobór dla stanowiska tokarki.
To różne zadania wzrokowe. W montażu dokładnym częściej ocenia się drobne elementy, tolerancje i dopasowanie, dlatego wymagania oświetleniowe bywają wyższe. Obróbka skrawaniem na tokarkach dotyczy pracy przy obrabiarce i obserwacji procesu skrawania, więc norma przypisuje jej inną minimalną wartość lx.
W podanym wyciągu wartość 750 lx przypisano do trasowania. Trasowanie polega na precyzyjnym wyznaczaniu linii i punktów na materiale przed obróbką. To czynność o dużych wymaganiach wzrokowych, dlatego norma wskazuje wyższą wartość niż dla obróbki skrawaniem.
W praktyce wartości z normy traktuje się jako wymagania minimalne dla danego rodzaju pracy. Oświetlenie może być zaprojektowane wyżej, jeśli wymaga tego dokładność operacji, kontrola jakości lub specyfika stanowiska. Na egzaminie kluczowe jest jednak poprawne przypisanie minimalnej wartości do kategorii pracy.
Pomiar wykonuje się luksomierzem na płaszczyźnie roboczej, czyli tam, gdzie faktycznie wykonywana jest praca (np. w rejonie detalu na obrabiarce). Ważne jest odwzorowanie realnych warunków: włączone oprawy, typowe ustawienie maszyn i brak zasłaniania czujnika. Wynik porównuje się z wymaganiami normy.
Normy PN-EN porządkują wymagania techniczne dla środowiska pracy, w tym oświetlenia stanowisk we wnętrzach. Dla technika BHP są punktem odniesienia w ocenie warunków pracy, planowaniu działań korygujących i w audytach. Na egzaminie często sprawdza się umiejętność odczytu wartości z tabel normatywnych.
W przedstawionym wyciągu 200 lx dotyczy kucia swobodnego, a nie obróbki skrawaniem. Dlatego dla operatora tokarki, który skrawa materiał, właściwa jest inna wartość. Błąd często wynika z pomylenia kategorii prac w obróbce metali lub z wybierania odpowiedzi "na oko" bez sprawdzenia tabeli.
Najczęstsze błędy to: mylenie rodzaju pracy (tokarka = obróbka skrawaniem, nie trasowanie), wybieranie najwyższej wartości bez uzasadnienia oraz ignorowanie tego, że każda czynność w tabeli ma własne lx. Często pomaga prosta zasada: najpierw nazwij proces, dopiero potem czytaj wartość z normy.
Wyższe natężenie bywa potrzebne przy bardzo precyzyjnych operacjach, kontroli jakości detali, pracy z drobnymi oznaczeniami albo gdy występują czynniki pogarszające widzenie (cienie, olśnienie, nietypowe barwy powierzchni). Technik BHP może wtedy rekomendować doświetlenie stanowiskowe, mimo spełnienia minimum normatywnego.
info

Statystycznie 67% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Operator tokarki wykonuje obróbkę skrawaniem.Zgodnie z podanym wyciągiem z PN-EN 12464-1:2022-01 dla "obróbki skrawaniem" wymagane natężenie oświetlenia wynosi 300 lx."

Źródła:

  • PN-EN 12464-1:2022-01 "Światło i oświetlenie — Oświetlenie miejsc pracy — Część 1: Miejsca pracy we wnętrzach" (wymagania natężenia oświetlenia dla prac w obróbce i przetwórstwie metali)
  • Kodeks pracy, art. 207 § 2 (obowiązek pracodawcy zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy)

Materiały:

  • PN-EN 12464-1:2022-01 (oświetlenie miejsc pracy we wnętrzach) – rozdziały dotyczące wartości natężenia oświetlenia dla branż i czynności
  • Materiały dydaktyczne BHP dotyczące pomiarów środowiska pracy (w tym oświetlenia) i interpretacji wyników
  • Instrukcje obsługi luksomierzy oraz procedury pomiarowe stosowane w ocenie oświetlenia stanowisk pracy

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego