KWALIFIKACJA ELE5 - STYCZEŃ 2025

PYTANIE NR 36.
Na podstawie zamieszczonych w tabeli danych łożysk dobierz łożysko do silnika o średnicy wału d = 12 mm, średnicy wewnętrznej tarczy łożyskowej D = 37 mm i szerokości tarczy łożyskowej B = 12 mm.
Ilustracja przedstawia tabelę z danymi dotyczącymi wymiarów łożysk, które są istotne w kontekście doboru łożyska do silnika
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dobór łożyska wykonuje się przez dopasowanie trzech wymiarów: średnicy otworu d (wał), średnicy zewnętrznej D (gniazdo w tarczy) i szerokości B. Dla d=12 mm, D=37 mm oraz B=12 mm jedynym oznaczeniem zgodnym z typową tabelą wymiarów jest 6301.

Pełne wyjaśnienie:

W doborze łożyska do silnika elektrycznego kluczowe jest dopasowanie wymiarów granicznych łożyska do części współpracujących:

  • d – średnica otworu łożyska, która musi pasować do średnicy wału,
  • D – średnica zewnętrzna łożyska, która musi pasować do gniazda w tarczy łożyskowej,
  • B – szerokość łożyska, która musi odpowiadać szerokości miejsca osadzenia.

W pytaniu podano: d = 12 mm, D = 37 mm oraz B = 12 mm. Następnie, korzystając z tabeli wymiarów łożysk (takiej jak w katalogach producentów), należy znaleźć pozycję, w której wszystkie trzy wartości jednocześnie są zgodne. Takie dopasowanie odpowiada łożysku oznaczonemu jako 6301.

Pozostałe propozycje są błędne, ponieważ przy tych oznaczeniach co najmniej jeden z parametrów (D lub B) nie zgadza się z wymaganiami tarczy łożyskowej i wału. Typowy błąd polega na sprawdzeniu wyłącznie średnicy d=12 mm i pominięciu D oraz B, co może skutkować doborem łożyska, które wprawdzie "wejdzie" na wał, ale nie będzie pasowało do gniazda lub nie zmieści się szerokością.

W praktyce serwisowej poprawny dobór zapobiega luzom w gnieździe, nadmiernym naprężeniom montażowym, grzaniu się łożyska i skróceniu trwałości. Na egzaminie warto przyjąć zasadę: zawsze weryfikuj komplet d–D–B, a dopiero potem potwierdź oznaczenie łożyska.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Dobór wykonujesz przez jednoczesne dopasowanie d (otwór łożyska) do wału, D (średnica zewnętrzna) do gniazda oraz B (szerokość) do miejsca osadzenia. Dopiero po zgodności tych trzech wymiarów odczytujesz oznaczenie z tabeli/katalogu.
d to średnica otworu łożyska (średnica wewnętrzna), czyli wymiar dopasowywany do wału. Jeśli wał ma 12 mm, to łożysko musi mieć d=12 mm, inaczej nie da się go prawidłowo osadzić na czopie wału.
D to średnica zewnętrzna łożyska, dopasowywana do gniazda w tarczy łożyskowej (oprawie). Gdy D jest zbyt małe, powstaje luz w gnieździe; gdy zbyt duże, łożysko nie wejdzie lub montaż uszkodzi tarczę.
B określa szerokość łożyska. Zbyt szerokie łożysko może nie zmieścić się w tarczy lub spowodować niewłaściwe ustawienie osiowe elementów, a zbyt wąskie może pogorszyć podparcie i zwiększyć ryzyko błędnego montażu oraz luzów.
Nie. Samo d pozwala wytypować wiele łożysk o tym samym otworze, ale różnych D i B. W zadaniach egzaminacyjnych wymagane jest sprawdzenie kompletu wymiarów d–D–B, bo dopiero to zapewnia zgodność z wałem i tarczą łożyskową.
Najczęściej myli się d z D, sprawdza tylko jeden wymiar (np. d), albo odczytuje złą kolumnę dla szerokości B. Pomaga zasada: najpierw odszukaj wiersz z d, potem potwierdź D i na końcu B.
To symbole typów łożysk (zwykle serii łożysk kulkowych zwykłych), które w katalogach mają przypisane konkretne wymiary d/D/B. Zadanie sprawdza, czy potrafisz przejść od wymagań konstrukcyjnych silnika do właściwego oznaczenia z tabeli.
Gdy symbol na łożysku jest nieczytelny, element jest uszkodzony, albo dokumentacja nie zawiera oznaczenia części. Wtedy mierzy się wał i gniazdo (oraz szerokość miejsca osadzenia) i dobiera łożysko z katalogu po wymiarach d/D/B.
Porównaj średnicę zewnętrzną łożyska D z wymiarem gniazda (średnica wewnętrzna oprawy/tarczy). Jeśli masz tabelę, wybierz łożysko o takim D, a dodatkowo dopasuj B, aby łożysko mieściło się w przestrzeni montażowej.
Ćwicz pracę z tabelami: wyszukuj po d, a następnie weryfikuj D i B. Ucz się typowych serii (60xx, 62xx, 63xx) i ich logiki katalogowej. Na egzaminie zawsze sprawdzaj trzy wymiary, nie tylko jeden.
info

Około 44% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Dobór łożyska wykonuje się przez dopasowanie trzech wymiarów: średnicy otworu d (wał), średnicy zewnętrznej D (gniazdo w tarczy) i szerokości B."

Źródła:

  • ISO 15 (Rolling bearings — Radial bearings — Boundary dimensions) – norma wymiarów granicznych łożysk promieniowych (aktualne wydanie normy, tabela wymiarów serii).
  • SKF Rolling Bearings Catalogue – dział: deep groove ball bearings, zestawienia wymiarów granicznych (tabele d/D/B dla serii 60, 62, 63).

Materiały:

  • Katalogi łożysk (np. producentów łożysk) – tabele wymiarów serii 60/62/63
  • Podstawy konstrukcji maszyn – rozdziały o łożyskach tocznych i pasowaniach
  • Instrukcje serwisowe silników elektrycznych – część o łożyskowaniu i demontażu/montażu

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego