Na dzień bilansowy należności wykazuje się w wartości, w jakiej jednostka oczekuje ich uzyskania, czyli co do zasady w wartości netto. W praktyce oznacza to, że punktem wyjścia jest należność brutto (wynikająca z salda należności wobec odbiorców), a następnie dokonuje się pomniejszeń o korekty odzwierciedlające ryzyko nieściągalności, przede wszystkim odpis aktualizujący należności.
Mechanizm obliczenia jest następujący:
- Krok 1: ustal należności brutto z zapisów na kontach rozrachunkowych (najczęściej saldo Wn konta rozrachunków z odbiorcami / innymi dłużnikami).
- Krok 2: ustal kwotę odpisu aktualizującego przypadającą na te należności (konto korygujące wartość należności).
- Krok 3: oblicz należność bilansową: należności netto = należności brutto − odpis aktualizujący.
W przedstawionym układzie odpowiedzi liczbowych spójny wynik daje sytuacja, w której należność brutto wynosi 10 000 zł, a odpis aktualizujący 3 200 zł. Wówczas należność na dzień bilansowy wynosi:
10 000 zł − 3 200 zł = 6 800 zł.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?
- 3 200 zł – to kwota korekty (odpisu) lub innej części rozrachunków, a nie wartość należności wykazywana w bilansie po wycenie.
- 10 000 zł – to wartość brutto, nieuwzględniająca odpisu aktualizującego; wskazuje typowy błąd polegający na pominięciu utraty wartości.
- 13 200 zł – to wynik dodania kwoty odpisu do należności brutto; taki zabieg jest sprzeczny z istotą odpisu, który ma należności pomniejszać, a nie zwiększać.
Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdź, czy w danych występuje konto odpisów/korekt. Jeżeli tak, to najczęściej zadanie testuje właśnie przejście z kwoty brutto na kwotę netto na dzień bilansowy.
