KWALIFIKACJA BPO1 - PRÓBNY

PYTANIE NR 6.
Na poniższym rysunku zilustrowano warunki pracy dwóch osób obsługujących ten sam typ maszyny. Sposób wyposażenia stanowiska pracy osoby obsługującej maszynę nie eliminuje napięcia statycznego
Ilustracja przedstawia dwie osoby siedzące przy biurkach, obsługujące maszyny.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Brak podparcia przedramion powoduje konieczność stałego utrzymywania rąk w pozycji roboczej.
To generuje napięcie statyczne głównie w obręczy barkowej i mięśniach ramion, które stabilizują kończynę górną. Podpórka (rys. II) zmniejsza to obciążenie.

Pełne wyjaśnienie:

Napięcie statyczne mięśni pojawia się wtedy, gdy mięsień przez dłuższy czas utrzymuje pozycję bez cykli rozluźnienia. W ergonomii stanowisk obsługi maszyn jest to szczególnie istotne dla kończyn górnych: praca z rękami uniesionymi lub "zawieszonymi w powietrzu" szybko męczy mięśnie stabilizujące bark i ramię.

Na rysunku stanowisko bez elementu eliminującego napięcie statyczne to takie, w którym brakuje podparcia przedramion. W tej sytuacji pracownik musi utrzymywać kończynę górną na wymaganej wysokości i w zasięgu panelu maszyny, co zwiększa obciążenie statyczne mięśni ramion (oraz obręczy barkowej). Zastosowanie podpórki typu L (rys. II) pozwala oprzeć przedramiona, dzięki czemu część ciężaru kończyn przejmuje podpórka, a mięśnie mogą pracować z mniejszym stałym napięciem.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Mięśnie grzbietu – mogą być przeciążone przy złej postawie tułowia lub braku podparcia pleców, ale w pokazanej różnicy kluczowe jest podparcie kończyn górnych, nie zmiana ustawienia tułowia.
  • Mięśnie karku – napięcie w tej okolicy nasila się zwykle przy wysunięciu głowy, pochylaniu szyi lub pracy wzrokowej w wymuszonej pozycji, a nie jest głównym skutkiem samego braku podpory przedramion.
  • Mięśnie ud – ich obciążenie może rosnąć przy długotrwałej pracy nogą na pedale, jednak pytanie dotyczy wyposażenia stanowiska redukującego napięcie statyczne, a widoczny element różnicujący dotyczy podparcia rąk, nie nóg.

W praktyce BHP oznacza to, że przy stanowiskach wymagających sięgania do panelu/elementów sterowniczych należy zapewnić regulowane podpórki, półki lub podłokietniki, a także uczyć pracowników korzystania z nich.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Napięcie statyczne to długotrwałe utrzymywanie stałego skurczu mięśnia, gdy pracownik podtrzymuje pozycję bez możliwości rozluźnienia. W pracy przy maszynie często dotyczy to barków i ramion, gdy ręce są uniesione lub nie mają podparcia, co przyspiesza zmęczenie i ból.
Gdy przedramiona "wiszą" w powietrzu, mięśnie ramion i obręczy barkowej muszą stale stabilizować kończynę górną, aby utrzymać dłonie na wysokości elementów sterowniczych. To wymusza pracę izometryczną, ogranicza odpoczynek mięśni i zwiększa ryzyko przeciążenia.
Podpórka typu L umożliwia oparcie przedramion na stabilnym elemencie przy maszynie. Dzięki temu część ciężaru kończyn górnych przenosi się na podpórkę, a nie na mięśnie. W efekcie spada napięcie statyczne w barkach i ramionach oraz łatwiej utrzymać powtarzalną pozycję pracy.
Najczęściej obciążone są mięśnie ramion i obręczy barkowej, bo to one utrzymują kończynę górną w zadanej pozycji podczas sięgania do panelu lub elementów roboczych. Kark i grzbiet mogą także cierpieć, ale zwykle jako skutek wtórny złej postawy, a nie główny mechanizm braku podpory.
Działania warto wdrożyć, gdy praca wymaga długotrwałego utrzymywania rąk bez podparcia lub w podwyższonej pozycji i powoduje szybkie zmęczenie. W praktyce BHP sygnałem są skargi na ból barków/ramion, spadek precyzji ruchów oraz obserwacja, że pracownik przez znaczną część czasu nie może oprzeć przedramion.
Typowy błąd to skupienie się wyłącznie na kręgosłupie (oparcie krzesła) i pominięcie kończyn górnych. Inny błąd to uznanie, że skoro pracownik siedzi, to obciążenie ramion jest małe. Często też nie sprawdza się, czy pracownicy realnie korzystają z dostępnych podpórek.
Nie. Oparcie krzesła pomaga głównie w odciążeniu grzbietu i utrzymaniu tułowia, ale nie zastąpi podparcia przedramion. Jeśli ręce są uniesione i niepodparte, mięśnie ramion nadal pracują statycznie. Dlatego w wielu stanowiskach potrzebne są dodatkowe podpórki lub podłokietniki.
Najczęściej stosuje się regulowane podłokietniki, podpórki przedramion (np. typu L), półki robocze na wysokości łokci oraz odpowiednie ustawienie elementów sterowniczych w zasięgu dłoni. Kluczowe jest, aby pracownik mógł oprzeć przedramiona w trakcie czynności, a nie tylko "w przerwach".
Obserwuj, czy łokcie i przedramiona mają oparcie podczas pracy oraz czy pracownik utrzymuje ręce uniesione przez dłuższy czas. Zwróć uwagę na częste potrząsanie rękami, zmianę pozycji, skargi na ból barków i spadek precyzji. Następnie oceń możliwość doposażenia w podpórki i regulacji wysokości.
Ucz się rozpoznawania wymuszonych pozycji ciała na rysunkach: brak podparcia, skręty tułowia, zbyt wysoka strefa pracy, zasięgi kończyn. Zapamiętaj, że podparcie przedramion redukuje obciążenie barków i ramion, a oparcie krzesła dotyczy głównie grzbietu. Ćwicz uzasadnianie wyboru jednego mięśnia/grupy.
info

Statystycznie 48% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Podpórka (rys. II) zmniejsza to obciążenie."

Źródła:

  • PN-EN ISO 6385:2016, Ergonomia – Zasady projektowania systemów pracy (źródło normatywne przywołane w kontekście; dostęp poprzez PKN lub biblioteki techniczne)
  • CIOP-PIB, materiały informacyjne dotyczące ergonomii i obciążenia statycznego kończyn górnych (publikacje tematyczne CIOP-PIB – wyszukiwarka serwisu): https://www.ciop.pl/ (dostęp 2026-02-18)

Materiały:

  • PN-EN ISO 6385:2016 – zasady projektowania systemów pracy (ergonomia)
  • Materiały szkoleniowe CIOP-PIB dotyczące ergonomii i obciążenia statycznego kończyn górnych
  • Instrukcje stanowiskowe/ocena ryzyka zawodowego dla stanowisk obsługi maszyn z pracą rękami uniesionymi

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego