KWALIFIKACJA GIW9 - STYCZEŃ 2025

PYTANIE NR 14.
Na przedstawionej ilustracji złoże rudy udostępniono za pomocą
Ilustracja przedstawia schematyczny przekrój geologiczny, który jest związany z górnictwem podziemnym, a dokładniej z
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Sztolnia to wyrobisko udostępniające prowadzone zwykle poziomo lub z niewielkim spadkiem, mające wylot na powierzchnię (np. w zboczu) i umożliwiające dojście do złoża oraz często odpływ wód. Szyb i szybik są wyrobiskami pionowymi/pochyłymi, a przecznica łączy wyrobiska na poziomie.

Pełne wyjaśnienie:

W górnictwie podziemnym udostępnienie złoża oznacza wykonanie takich wyrobisk, które pozwolą dotrzeć do złoża i rozpocząć jego eksploatację. Jednym z klasycznych wyrobisk udostępniających jest sztolnia.

Odpowiedź "sztolni." jest właściwa, gdy na ilustracji widać wyrobisko prowadzone w kierunku złoża z wylotem na powierzchnię (często na zboczu) i o przebiegu poziomym albo z niewielkim nachyleniem. Taka geometria i sposób połączenia z powierzchnią są typowe dla sztolni.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują do takiej sytuacji:

  • "szybu." Szyb to wyrobisko o przebiegu zasadniczo pionowym (czasem silnie pochyłym), wykonywane w celu połączenia powierzchni z poziomami kopalni. Jeśli na rysunku nie ma pionowego przekopu i obudowy typowej dla szybu, ta odpowiedź jest błędna.
  • "szybika." Szybik jest mniejszym wyrobiskiem szybikowym, zwykle o ograniczonym przekroju i zasięgu (np. pomocniczym). Nadal jednak jego cechą jest przebieg pionowy/pochyły, a nie korytarzowy wlot jak w sztolni.
  • "przecznicy." Przecznica to wyrobisko korytarzowe łączące inne wyrobiska (np. dwa chodniki) albo służące komunikacji między rejonami na danym poziomie. Co do zasady nie jest to wyrobisko udostępniające z powierzchni, więc nie odpowiada typowemu schematowi sztolni.

Wskazówka egzaminacyjna: przy rozpoznawaniu sposobu udostępnienia patrz na kierunek przebiegu wyrobiska (pion/poziom/pochylenie) oraz na to, czy ma ono bezpośredni wylot na powierzchnię. To zwykle najszybciej odróżnia sztolnię od szybu i wyrobisk łącznikowych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Sztolnia to wyrobisko udostępniające (korytarzowe) mające wylot na powierzchnię, zwykle prowadzone poziomo lub z niewielkim spadkiem. Służy do dojścia do złoża, transportu oraz często do odwadniania, bo umożliwia samoczynny odpływ wód.
Najprościej po przebiegu: sztolnia ma charakter korytarzowy (poziomy/lekko nachylony) i wychodzi na powierzchnię, często w zboczu. Szyb jest zasadniczo pionowy (czasem silnie pochyły) i łączy powierzchnię z poziomami kopalni.
Szybik jest wyrobiskiem szybikowym o mniejszym przekroju i zwykle mniejszym zasięgu niż szyb. Bywa pomocniczy (np. lokalna komunikacja lub wentylacja), podczas gdy szyb to podstawowe wyrobisko łączące powierzchnię z wyrobiskami na poziomach.
Przecznica to wyrobisko korytarzowe wykonywane w celu połączenia innych wyrobisk lub przejścia między nimi na danym poziomie. W praktyce pełni funkcję komunikacyjną i organizacyjną w układzie wyrobisk, a nie typowo "z powierzchni do złoża".
W zależności od warunków stosuje się m.in. szyby (pionowe połączenie z powierzchnią), sztolnie (korytarzowe wejście z powierzchni) oraz inne wyrobiska udostępniające prowadzące do złoża. Dobór zależy od głębokości, terenu i organizacji kopalni.
Sztolnię rozważa się, gdy ukształtowanie terenu pozwala wykonać wlot w zboczu i poprowadzić wyrobisko w kierunku złoża bez głębokiego pionowego przekopu. Dodatkowym atutem bywa możliwość grawitacyjnego odprowadzania wód.
Sztolnia nie musi być idealnie pozioma. W praktyce może mieć niewielkie nachylenie wynikające z warunków geologicznych i potrzeb ruchu zakładu. Kluczowe jest, że jest to wyrobisko korytarzowe z wylotem na powierzchnię, a nie pionowy szyb.
Częsty błąd to wybór "szybu" z przyzwyczajenia, bo jest najbardziej znany. Inny błąd to ignorowanie cechy "wylotu na powierzchnię" i patrzenie tylko na to, że wyrobisko jest korytarzowe. Warto zawsze analizować rolę i przebieg wyrobiska.
Pomaga zestawianie cech: przebieg (pion/poziom/pochylenie), połączenie z powierzchnią oraz funkcja (udostępnianie, łączenie, wentylacja). Dobrą metodą jest rysowanie prostych schematów i podpisywanie ich nazwami wyrobisk.
Najbardziej charakterystyczne są: wlot z powierzchni (często na stoku), korytarzowy przekrój i prowadzenie wyrobiska w kierunku złoża bez pionowego odcinka typowego dla szybu. Jeśli schemat pokazuje takie cechy, zwykle chodzi o sztolnię.
info

Statystycznie 52% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że sztolnia to wyrobisko udostępniające prowadzone zwykle poziomo lub z niewielkim spadkiem, mające wylot na powierzchnię (np. w zboczu) i umożliwiające dojście do złoża oraz często odpływ wód.

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Sztolnia - dostęp 2026-02-27
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Szyb_(g%C3%B3rnictwo) - dostęp 2026-02-27
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Wyrobisko_g%C3%B3rnicze - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z podstaw górnictwa podziemnego (terminologia i rodzaje wyrobisk)
  • Materiały dydaktyczne dotyczące udostępniania złóż i schematów wyrobisk udostępniających
  • Słowniki/encyklopedie terminów górniczych (hasła: sztolnia, szyb, przecznica, szybik)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego