KWALIFIKACJA MEC3 - STYCZEŃ 2014

PYTANIE NR 13.
Na przedstawionym rysunku numerem 1 oznaczono łożysko
Ilustracja przedstawia przekrój techniczny elementu mechanicznego, najprawdopodobniej fragmentu maszyny, z oznaczeniem
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Łożysko kulkowe rozpoznaje się po zastosowaniu kulek jako elementów tocznych między bieżnią wewnętrzną i zewnętrzną. Dla porównania: w łożysku wałeczkowym występują walce, w igiełkowym bardzo cienkie wałeczki, a w baryłkowym elementy o kształcie baryłek, często do większych niewspółosiowości.

Pełne wyjaśnienie:

Łożyska toczne rozróżnia się przede wszystkim po kształcie elementów tocznych, czyli części przenoszących obciążenie między bieżnią wewnętrzną i zewnętrzną. Jeśli na rysunku widać kulki (zwykle jako małe okręgi rozmieszczone w koszyku), właściwą nazwą jest łożysko kulkowe. Ten typ jest bardzo powszechny w węzłach łożyskowych maszyn ze względu na prostą konstrukcję, łatwą dostępność i uniwersalność.

Odpowiedź "kulkowe" pasuje wtedy, gdy elementy toczne są kulami, a nie walcami ani baryłkami. To najważniejsza cecha identyfikacyjna w zadaniach egzaminacyjnych opartych o schematy i rysunki techniczne.

  • "baryłkowe" dotyczy łożysk, w których elementy toczne mają kształt baryłek (dwuwypukłych rolek). Taki kształt jest stosowany m.in. po to, by lepiej znosić niewspółosiowość, ale na rysunku zamiast kulek widoczne byłyby elementy o kształcie rolek.
  • "wałeczkowe" oznacza użycie walców (rolek) jako elementów tocznych. Na schemacie zamiast okręgów pojawiają się wydłużone prostokąty/owale (zależnie od rzutu).
  • "igiełkowe" to odmiana łożysk wałeczkowych z bardzo smukłymi wałeczkami (igłami). Charakterystyczna jest duża liczba cienkich elementów tocznych i mała wysokość przekroju łożyska; na rysunku nie powinny wyglądać jak kulki.

W praktyce mechanika-monterów poprawne rozpoznanie typu łożyska ułatwia dobór zamiennika, właściwy montaż (np. dobór narzędzi i siły wcisku) oraz ocena typowych uszkodzeń. Na egzaminie warto najpierw zidentyfikować element toczny, a dopiero potem dopasować nazwę łożyska.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Łożysko kulkowe to łożysko toczne, w którym elementami tocznymi są kulki. Na rysunku/schemacie rozpoznasz je po małych okręgach rozmieszczonych między bieżnią wewnętrzną i zewnętrzną, często utrzymywanych przez koszyk.
Różnica wynika z kształtu elementów tocznych: w kulkowym są kulki, a w wałeczkowym walce (rolki). Na rysunku kulki wyglądają jak okręgi, a walce jak wydłużone elementy. To przekłada się też na inne cechy pracy i nośność.
Łożysko igiełkowe ma elementy toczne w postaci bardzo cienkich wałeczków (igieł), a nie kulek. Zwykle pozwala na małą wysokość przekroju, ale na schemacie nie zobaczysz "kulek", tylko wiele smukłych rolek.
"Baryłkowe" oznacza, że elementy toczne mają kształt baryłek (rolek o zaokrąglonym profilu). W porównaniu do kulek i walców jest to inny kształt, dlatego na rysunku baryłki nie powinny wyglądać jak okręgi-kulki.
Typowe łożysko toczne ma bieżnię wewnętrzną i zewnętrzną, elementy toczne (kulki/wałeczki/baryłki/igły) oraz koszyk utrzymujący odstępy. Często występują też uszczelnienia lub osłony, zależnie od wykonania.
Najczęstsze błędy to mylenie kulek z wałeczkami na uproszczonym rysunku oraz wybór "igiełkowe" tylko dlatego, że kojarzy się z małą zabudową. Pomaga zasada: najpierw identyfikuj kształt elementu tocznego, dopiero potem nazwę.
Jest to ważne przy doborze zamiennika, zamawianiu części, przygotowaniu montażu (np. wcisk, pasowanie) i diagnozie uszkodzeń. Zły typ łożyska może nie przenieść obciążenia albo nie pasować wymiarowo do węzła łożyskowego.
Koszyk to element utrzymujący rozstaw elementów tocznych. Na schemacie bywa pokazany jako cienka obręcz lub przegrody między kulkami/wałeczkami. Jeśli widzisz elementy toczne równomiernie rozmieszczone, zwykle zakłada się obecność koszyka.
W zależności od konstrukcji łożysko kulkowe może przenosić głównie obciążenia promieniowe, a niektóre wykonania również osiowe. W zadaniach rozpoznawczych kluczowe nie są parametry, tylko identyfikacja typu po elementach tocznych (kulki).
Najlepiej pracować z tablicami porównawczymi i rysunkami przekrojów: kulkowe (kulki), wałeczkowe (walce), igiełkowe (cienkie walce), baryłkowe (baryłki). Trenuj szybkie wskazanie elementu tocznego i dopiero potem wybieraj nazwę.
info

Około 68% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Łożysko kulkowe rozpoznaje się po zastosowaniu kulek jako elementów tocznych między bieżnią wewnętrzną i zewnętrzną."

Źródła:

  • Wikipedia: "Łożysko toczne" — https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%81o%C5%BCysko_toczne (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia: "Łożysko kulkowe" — https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%81o%C5%BCysko_kulkowe (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia: "Łożysko igiełkowe" — https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%81o%C5%BCysko_igie%C5%82kowe (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Katalogi producentów łożysk (działy: typy i budowa łożysk tocznych)
  • Podręczniki z podstaw konstrukcji maszyn (łożyskowanie wałów)
  • Tablice/ilustracje porównawcze typów łożysk (kulkowe, wałeczkowe, igiełkowe, baryłkowe)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego