KWALIFIKACJA MEP1 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 10.
Na przedstawionym rysunku proces demontażu, dotyczy
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek techniczny procesu demontażu łożyska tocznego, co jest związane z kwalifikacją
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Demontaż łożyska tocznego rozpoznaje się po cechach konstrukcji: obecności pierścieni (bieżni) oraz elementów tocznych (kulki/wałeczki) i typowym zdejmowaniu z wału/oprawy.
Koło pasowe i koło zębate mają wyraźne cechy (rowki lub zęby), a łożysko ślizgowe nie ma elementów tocznych.

Pełne wyjaśnienie:

W demontażu łożyska tocznego kluczowe są elementy, które odróżniają je od innych części: zwykle widoczne są dwa pierścienie (wewnętrzny i zewnętrzny) oraz elementy toczne (kulki lub wałeczki) pracujące po bieżniach. Typowy proces demontażu polega na bezpiecznym zdjęciu pierścienia z pasowania (z wału albo z oprawy), często z użyciem narzędzi takich jak ściągacz lub prasa, tak aby nie uszkodzić bieżni i czopów wału.

Odpowiedź "koła pasowego" jest nieprawidłowa, ponieważ koło pasowe rozpoznaje się po rowkach dopasowanych do pasa (klinowego, wielorowkowego itp.). Demontaż koła pasowego dotyczy elementu przenoszącego napęd pasem, a nie układu bieżni i elementów tocznych.

Odpowiedź "koła zębatego" jest nieprawidłowa: koło zębate ma charakterystyczne zęby współpracujące z innym kołem lub listwą zębatą. Procedura demontażu skupia się na połączeniu wał–piasta koła, a nie na budowie łożyska.

Odpowiedź "łożyska ślizgowego" także nie pasuje do opisu procesu typowego dla łożysk tocznych. Łożysko ślizgowe nie ma kulek ani wałeczków; elementy współpracują przez powierzchnie ślizgowe (tuleja/panewka). W demontażu częściej występuje wyjmowanie tulei lub panewek i kontrola powierzchni tarcia, a nie zdejmowanie pierścieni i koszyka z elementami tocznymi.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw identyfikuj cechy geometryczne części (zęby/rowki/elementy toczne), dopiero potem kojarz je z nazwą i typową operacją demontażu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Łożysko toczne to łożysko, w którym ruch odbywa się dzięki elementom tocznym (kulkom lub wałeczkom) między dwoma pierścieniami. Na rysunku szukaj pierścienia wewnętrznego i zewnętrznego oraz kulek/wałeczków albo koszyka, nawet jeśli są pokazane schematycznie.
Łożysko ślizgowe nie ma kulek ani wałeczków. Zamiast tego występuje tuleja lub panewka, a współpraca odbywa się po gładkich powierzchniach ślizgowych. W łożysku tocznym typowe są dwa pierścienie i elementy toczne, często zaznaczone jako kulki/wałeczki.
Uszkodzenie bieżni, koszyka albo czopa wału może spowodować hałas, grzanie i szybkie zużycie po ponownym montażu. W urządzeniach precyzyjnych szczególnie ważne jest zachowanie pasowań i osiowości, dlatego siłę należy przykładać we właściwym miejscu (na odpowiedni pierścień).
Najczęściej używa się ściągaczy (mechanicznych lub hydraulicznych), prasy oraz tulei/pierścieni montażowych do przenoszenia siły. Dobór narzędzia zależy od dostępu do pierścieni i od tego, czy łożysko jest osadzone na wale, czy w oprawie. Nieprawidłowe narzędzie łatwo niszczy bieżnie.
Koło pasowe ma charakterystyczne rowki lub kształt wieńca przystosowany do pasa (np. klinowego). Zwykle nie pokazuje się w nim kulek/wałeczków ani bieżni. Jeśli na ilustracji widać element przenoszący napęd pasem, a nie układ pierścieni i elementów tocznych, to nie jest łożysko.
Koło zębate ma widoczne zęby na obwodzie. W zadaniach egzaminacyjnych zęby bywają pokazane wyraźnie lub symbolicznie jako zarys uzębienia. Demontaż koła zębatego dotyczy zwykle połączenia wał–piasta (wpust, stożek, wielowypust), a nie pierścieni i elementów tocznych.
Są to dwa główne elementy łożyska tocznego. Pierścień wewnętrzny zwykle współpracuje z wałem (jest na nim osadzony), a zewnętrzny z oprawą (gniazdem). To ważne w demontażu: siłę powinno się przykładać do tego pierścienia, który jest ciasno pasowany, aby nie przenosić obciążeń przez elementy toczne.
Nie wolno tego robić, gdy istnieje ryzyko przeniesienia udaru przez kulki/wałeczki na bieżnie, bo powoduje to wgniecenia i mikropęknięcia. W praktyce należy unikać "bicia po wszystkim"; uderzenia (jeśli dopuszczalne) powinny być kontrolowane i przekazywane przez odpowiednią tuleję na właściwy pierścień.
Najczęstsze są: patrzenie tylko na to, że element jest na wale (i automatyczne skojarzenie z kołem), ignorowanie drobnych szczegółów (kulki/wałeczki), oraz wybór odpowiedzi "z doświadczenia" zamiast analizy rysunku. Pomaga metoda: najpierw szukaj zębów/rowków, potem elementów tocznych.
Ćwicz rozpoznawanie części na ilustracjach: łożyska, koła pasowe, koła zębate, tuleje i oprawy. Ucz się cech diagnostycznych (zęby, rowki, bieżnie, koszyk). Dodatkowo przeanalizuj typowe kierunki działania siły przy ściąganiu i zasady, kiedy naciska się na który pierścień.
info

Około 48% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne szkoły/CKZ z działu: łożyska i połączenia wał–piasta
  • Instrukcje producentów ściągaczy i narzędzi do demontażu łożysk (zasady użycia, BHP)
  • Podstawy konstrukcji maszyn: rozdziały o łożyskach tocznych i ślizgowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego