KWALIFIKACJA MEP2 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 19.
Na przedstawionym schemacie przyrządu optycznego literą K oznaczono
Ilustracja przedstawia schemat przyrządu optycznego, prawdopodobnie kolimatora, co jest zgodne z podaną odpowiedzią do
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Kolimator to element układu optycznego służący do wytworzenia wiązki promieni równoległych (kolimowanych) lub do ustawiania kierunku wiązki. Na schematach bywa umieszczony w torze przed elementem badanym/obserwowanym. Pozostałe odpowiedzi dotyczą innych funkcji: oświetlania, odchylenia wiązki lub obserwacji.

Pełne wyjaśnienie:

W przyrządach optycznych kolimator jest zespołem optycznym, którego zadaniem jest uzyskanie wiązki promieni równoległych albo zapewnienie warunków obrazowania odpowiadających "obiektowi w nieskończoności". W praktyce wykorzystuje się go m.in. w układach pomiarowych i regulacyjnych: ułatwia ustawienie osi optycznej, sprawdzenie zbieżności/rozbieżności wiązki oraz kalibrację elementów toru optycznego.

Odpowiedź "kolimator" jest właściwa, gdy element oznaczony literą K na schemacie odpowiada zespołowi kolimującemu (typowo z obiektywem i szczeliną/znakiem w ognisku lub z odpowiednim układem soczewek), czyli pracuje tak, by na wyjściu uzyskać promienie równoległe.

Dlaczego pozostałe propozycje nie pasują do tej funkcji:

  • "kondensor" to element toru oświetlającego, którego rola polega na skupieniu światła na preparacie/obiekcie lub na przysłonie; nie jest to typowy element "ustawiający" wiązkę na równoległą w sensie kolimatora.
  • "klin optyczny" (pryzmatyczny klin) służy głównie do niewielkiego odchylania wiązki, kompensacji lub korekcji, a nie do kolimacji. Jego symbolika i zastosowanie na schemacie są inne niż dla zespołu soczewek kolimujących.
  • "okular Keplera" to element obserwacyjny lunety/mikroskopu, znajdujący się po stronie oka i związany z powiększaniem obrazu pośredniego. Sam okular nie pełni typowo roli źródła wiązki równoległej w torze wejściowym przyrządu.

Wskazówka egzaminacyjna: przy takich zadaniach warto najpierw ustalić, czy oznaczony element należy do toru oświetlającego czy obserwacyjnego, a potem powiązać jego położenie z funkcją (skupianie światła, odchylanie, powiększanie, kolimacja).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Kolimator to zespół optyczny, który służy do wytworzenia wiązki promieni równoległych lub do ustawienia kierunku wiązki w torze optycznym. W praktyce ułatwia regulację osi optycznej i kalibrację przyrządów, bo daje "punkt odniesienia" dla ustawień.
Najczęściej rozpoznasz go po funkcji i położeniu w torze: jest elementem, po którym oczekuje się wiązki równoległej. Często współpracuje z przysłoną/szczeliną lub znakiem w ognisku obiektywu. Warto też sprawdzić, czy znajduje się przed elementem badanym.
Oba elementy są zespołami soczewek i na uproszczonych schematach mogą wyglądać podobnie. Różnica jest funkcjonalna: kondensor skupia światło w torze oświetlającym na obiekcie/przysłonie, a kolimator dąży do uzyskania wiązki równoległej lub do ustawienia kierunku wiązki.
Kondensor to element toru oświetlającego, który zbiera i skupia światło na obiekcie (np. preparacie w mikroskopie) albo na przysłonie. Poprawia jasność i jednorodność oświetlenia. Nie jest elementem typowo "ustawiającym" wiązkę na równoległą w sensie kolimatora.
Klin optyczny to element o małym kącie pryzmatycznym, używany do niewielkiego odchylania wiązki, kompensacji lub precyzyjnych korekt w torze optycznym. Stosuje się go tam, gdzie potrzebna jest regulacja położenia plamki/obrazu bez zmiany innych elementów układu.
Okular Keplera jest elementem obserwacyjnym, który powiększa obraz pośredni wytworzony wcześniej w układzie (np. przez obiektyw). Znajduje się po stronie oka lub detektora obserwacyjnego. Zwykle nie odpowiada za wytwarzanie wiązki równoległej w torze wejściowym.
Najczęściej uczniowie wybierają odpowiedź po skojarzeniu nazwy lub "wyglądu" symbolu, bez analizy funkcji elementu. Częsty jest też błąd polegający na nieuwzględnieniu kierunku propagacji światła oraz pomyleniu toru oświetlającego z obserwacyjnym.
Tak. Elementy oświetlające (np. kondensor) są zwykle bliżej źródła światła i przysłon oświetlenia, a elementy obserwacyjne (np. okular) są bliżej oka. Kolimator często występuje tam, gdzie potrzebna jest wiązka odniesienia o określonym kierunku i zbieżności.
Ćwicz na różnych schematach i zawsze łącz element z funkcją: skupianie (oświetlenie), kolimacja (wiązka równoległa), odchylenie (klin/pryzmat), powiększanie obserwacyjne (okular). Dobrą metodą jest rysowanie własnych uproszczonych torów optycznych i podpisywanie ról.
Element regulacyjny zwykle służy do ustawienia wiązki/osi i występuje przed częścią wykonawczą lub pomiarową, natomiast obserwacyjny jest na końcu toru po stronie oka lub detektora. Zwracaj uwagę na sąsiedztwo przysłon, źródła światła i miejsce powstawania obrazu pośredniego.
info

Statystycznie 42% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Kolimator to element układu optycznego służący do wytworzenia wiązki promieni równoległych (kolimowanych) lub do ustawiania kierunku wiązki."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z optyki instrumentalnej (kolimatory, okulary, układy oświetlające)
  • Materiały dydaktyczne z budowy i działania mikroskopu, lunety, kolimatora
  • Karty katalogowe i instrukcje serwisowe przyrządów optycznych (sekcje: tor optyczny, regulacje)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego