KWALIFIKACJA ELM6 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 24.
Na rysunkach przedstawiono program w języku LD, przebiegi czasowe na wejściach I0.0 i I0.1 oraz cztery różne sygnały Q_A, Q_B, Q_C, Q_D. Który z przedstawionych sygnałów sterownika jest prawidłowym sygnałem wyjścia Q0.0?
Ilustracja przedstawia schemat drabinkowy (LD) oraz odpowiadające mu przebiegi czasowe sygnałów.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Styk I0.1 z symbolem "N" wykrywa zbocze opadające, więc jest aktywny tylko w cyklu, w którym sygnał przechodzi z 1 na 0.
Ponieważ I0.0 jest wtedy w stanie wysokim, cewka Q0.0 załącza się na czas T, czyli jeden cykl skanowania. Taki impuls pokazuje Q_A.

Pełne wyjaśnienie:

W pokazanym szczeblu LD cewka Q0.0 jest sterowana warunkiem szeregowym: najpierw musi być spełniony styk I0.0 (logika poziomowa), a następnie styk I0.1 z literą "N" (logika krawędziowa).

Symbol "N" oznacza detekcję zbocza opadającego (przejście sygnału z 1 na 0). Taki element nie "trzyma" stanu jak styk NO/NC, tylko generuje krótki impuls w dokładnie tym cyklu skanowania PLC, w którym wykryto zmianę. Szerokość tego impulsu to T – czas jednego cyklu pracy sterownika.

Z przebiegów wejściowych wynika, że I0.0 ma stan wysoki w przedziale t1–t4, więc w chwili t3 jest równe 1. Natomiast I0.1 przechodzi z 1 na 0 właśnie w momencie t3 (zbocze opadające). Oznacza to, że w cyklu obejmującym t3 oba warunki są spełnione: I0.0=1 oraz występuje zbocze opadające na I0.1. W efekcie wyjście Q0.0 przyjmuje stan wysoki tylko na jeden cykl T, po czym wraca do zera.

Dlatego poprawny jest przebieg "Q_A", bo przedstawia pojedynczy impuls zaczynający się w t3 i trwający T. Przebieg "Q_B" sugeruje działanie zależne od poziomu I0.1 (stan wysoki t2–t3), a nie od zmiany. "Q_C" oznaczałby podtrzymanie od t2 aż do t4, co nie wynika z żadnej detekcji krawędzi. "Q_D" odpowiadałby sytuacji, jakby użyto styku normalnie zamkniętego (aktywnego, gdy I0.1=0) i wtedy wyjście trwałoby t3–t4, co przeczy zasadzie impulsu jednego cyklu dla detektora zbocza.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Litera "N" oznacza detekcję zbocza opadającego (przejście 1→0). Taki styk jest spełniony tylko w tym cyklu skanowania, w którym wejście zmieniło stan z wysokiego na niski, a nie przez cały czas utrzymywania się stanu niskiego.
Typowo trwa jeden cykl skanowania sterownika (oznaczany często jako T). Oznacza to, że nawet jeśli sygnał wejściowy pozostaje w stanie 0 przez dłuższy czas, wyjście z detektora zbocza będzie aktywne tylko chwilowo, w jednym przebiegu programu.
Ponieważ element "N" nie działa jak styk NC (poziomowo), tylko jak wykrywanie zmiany. Warunek spełnia się w momencie przejścia I0.1 z 1 na 0 (t3), a po tym momencie nie ma już "zbocza", więc Q0.0 nie powinno pozostać w stanie 1.
Zbocze opadające to moment, w którym sygnał binarny przechodzi z poziomu wysokiego do niskiego (z 1 na 0). Na wykresie jest to pionowe przejście w dół. W zadaniach egzaminacyjnych to zwykle punkt t, w którym kończy się "prostokąt" stanu wysokiego.
Nie. Jeśli wejście jest stale w stanie 0, nie ma przejścia 1→0, więc nie występuje zdarzenie zbocza opadającego. Detekcja zadziała dopiero w cyklu, w którym wejście było 1, a następnie zmieniło się na 0.
Styk NC jest spełniony poziomowo: aktywny przez cały czas, gdy wejście ma wartość 0. Detekcja "N" jest spełniona krawędziowo: aktywna tylko w cyklu, w którym nastąpiła zmiana 1→0. To kluczowa różnica w analizie przebiegów.
Gdy chcesz uruchomić akcję dopiero po puszczeniu przycisku lub zakończeniu sygnału z czujnika. Przykłady: jednorazowe wyzwolenie cyklu po zwolnieniu START, potwierdzenie zakończenia detekcji obiektu, pojedyncze "zatrzaśnięcie" zdarzenia bez podtrzymania.
PLC wykonuje program w powtarzalnych cyklach: odczyt wejść, obliczenia logiki, zapis wyjść. Detekcja zbocza generuje impuls tylko w jednym takim cyklu. Dlatego na wykresie pojawia się krótki impuls o szerokości T, a nie długi stan wysoki.
Najczęściej myli się "N" ze stykiem NC, przez co wybiera się przebieg długi zamiast impulsu. Drugi błąd to pomijanie czasu T i traktowanie impulsu jak idealnie chwilowego zdarzenia bez szerokości. Częsty jest też wybór złego momentu (narastanie zamiast opadania).
Najpierw znajdź moment zbocza (tu: 1→0 na I0.1). Potem sprawdź, czy w tym samym momencie pozostałe styki w szeregu są spełnione (I0.0=1). Jeśli tak, wyjście ma być impulsem długości T. Wybierz przebieg z takim impulsem.
info

Statystycznie 64% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Źródła:

  • IEC 61131-3:2013, Programmable controllers — Part 3: Programming languages (opis języka LD i funkcji detekcji zboczy), 2013

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z programowania PLC w LD (kurs podstawowy)
  • Dokumentacja producenta PLC dotycząca instrukcji detekcji zboczy (R_TRIG/F_TRIG lub odpowiedniki)
  • Ćwiczenia z analizą przebiegów czasowych i cyklu skanowania

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego