KWALIFIKACJA MEC3 + MEC5 + MEC8 + MEC9 - CZERWIEC 2009

PYTANIE NR 20.
Na rysunku jest przedstawiona pompa
Ilustracja przedstawia schemat pompy odśrodkowej, co jest zgodne z podaną odpowiedzią do pytania egzaminacyjnego.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pompa odśrodkowa jest pompą wirową: rozpoznaje się ją po obecności wirnika, który nadaje cieczy energię kinetyczną, a w korpusie (często o kształcie spiralnym) energia ta zamienia się na ciśnienie. Pompy śrubowa, zębata i tłokowa należą do pomp wyporowych i mają odmienną budowę komór roboczych.

Pełne wyjaśnienie:

Pompa odśrodkowa należy do pomp wirowych. Jej cechą rozpoznawczą jest to, że kluczowym elementem roboczym jest wirnik, który obracając się nadaje cieczy prędkość (energię kinetyczną). Następnie w korpusie pompy (w praktyce często o geometrii ułatwiającej wyhamowanie strugi) część tej energii zamienia się na wzrost ciśnienia. Dlatego na rysunkach/ przekrojach pompy odśrodkowej typowo identyfikuje się układ: wirnik + obudowa kierująca przepływ od środka na zewnątrz.

Odpowiedź "śrubowa" dotyczy pompy wyporowej, w której transport cieczy odbywa się przez "przenoszenie" objętości wzdłuż śrub/rotorów. Jej rozpoznanie na rysunku wiąże się z widocznymi elementami śrubowymi, a nie wirnikiem typowym dla pompy odśrodkowej.

Odpowiedź "zębata" również opisuje pompę wyporową: medium jest przenoszone w przestrzeniach między zębami kół. Na schematach wyróżnia ją para kół zębatych w ciasno pasowanej obudowie i brak wirnika charakterystycznego dla pomp wirowych.

Odpowiedź "tłokowa" to klasyczna pompa wyporowa z ruchem posuwisto-zwrotnym tłoka i zwykle z zaworami ssawnymi/tłocznymi. Jeżeli na rysunku widać tłok/cylinder i zawory, będzie to pompa tłokowa, a nie odśrodkowa.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw ustal, czy element roboczy jest wirnikiem (pompa wirowa), czy tworzy zmienne komory o stałej objętości transportowanej (pompa wyporowa). To szybko zawęża wybór.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pompa odśrodkowa to pompa wirowa, w której obracający się wirnik nadaje cieczy prędkość, a następnie w korpusie część tej energii zamienia się na ciśnienie. Stosuje się ją do tłoczenia cieczy w instalacjach obiegowych, chłodniczych i technologicznych.
Szukaj cech typowych dla pompy wirowej: wirnik z łopatkami oraz obudowa kierująca przepływ od środka na zewnątrz. W pompach wyporowych częściej widać komory robocze (zęby, śruby, tłok) i brak klasycznego wirnika odśrodkowego.
Pompa zębata jest wyporowa: ciecz jest przenoszona w przestrzeniach między zębami kół i ścianką obudowy, a nie przyspieszana wirnikiem. Daje stabilny przepływ przy wyższych ciśnieniach, ale konstrukcyjnie wygląda inaczej niż pompa wirowa.
Pompa śrubowa to pompa wyporowa: transportuje ciecz "wzdłuż" elementów śrubowych, tworząc zamknięte objętości przemieszczające się osiowo. Pompa odśrodkowa jest wirowa i wykorzystuje wirnik do nadania cieczy energii oraz wzrostu ciśnienia w korpusie.
Po pompę tłokową sięga się, gdy potrzebne są wysokie ciśnienia, precyzyjne dozowanie lub praca z małymi wydajnościami. Pompa odśrodkowa jest częsta w obiegach i instalacjach, ale nie zawsze zapewnia wymagane parametry przy trudnych warunkach tłoczenia.
Najczęściej myli się podział na pompy wirowe i wyporowe, zwłaszcza gdy na rysunku widać element obracający się. Drugi błąd to skupianie się na nazwie (np. "zębata") bez sprawdzenia, czy na rysunku faktycznie widać koła zębate, śruby lub tłok.
Nie. Pompa odśrodkowa jest pompą wirową. Zamiast "odmierzać" i przenosić porcje cieczy w zamkniętych komorach (jak pompy wyporowe), wykorzystuje wirnik do nadania cieczy energii i wytworzenia różnicy ciśnień w układzie.
Najbardziej charakterystyczne są dwa koła zębate pracujące w dopasowanej obudowie. Ciecz jest "zabierana" przez przestrzenie między zębami i transportowana do strony tłocznej. To zupełnie inny obraz konstrukcyjny niż wirnik i korpus pompy odśrodkowej.
Wirnik jest kluczowym wyróżnikiem pomp wirowych. Jeśli na rysunku widać łopatkowany element, który przyspiesza ciecz, to mocna wskazówka, że chodzi o pompę odśrodkową (lub inną wirową). W pompach wyporowych rolę "serca" pełnią inne mechanizmy: tłok, zęby lub śruby.
Najlepiej ćwiczyć na przekrojach i zdjęciach: osobno dla pomp wirowych i wyporowych. Ucz się 2–3 cech rozpoznawczych dla każdego typu (wirnik, koła zębate, śruby, tłok i zawory). Pomaga też łączenie typu pompy z typowymi zastosowaniami w warsztacie i utrzymaniu ruchu.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 60% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Pompa odśrodkowa jest pompą wirową: rozpoznaje się ją po obecności wirnika, który nadaje cieczy energię kinetyczną, a w korpusie (często o kształcie spiralnym) energia ta zamienia się na ciśnienie."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Pompa odśrodkowa" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Pompa_od%C5%9Brodkowa (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL): "Pompa zębata" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Pompa_z%C4%99bata (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL): "Pompa śrubowa" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Pompa_%C5%9Brubowa (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręczniki do "Podstaw konstrukcji maszyn" (dział: pompy i sprężarki)
  • Materiały dydaktyczne z hydrauliki siłowej i maszyn przepływowych (schematy i przekroje pomp)
  • Katalogi producentów pomp (rysunki przekrojowe i opisy budowy)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego