KWALIFIKACJA MEC3 + MEC5 + MEC8 + MEC9 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 14.
Na rysunku jest przedstawione sprzęgło
Ilustracja przedstawia sprzęgło łubkowe, które jest elementem mechanicznym używanym do łączenia dwóch wałów w celu
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Sprzęgło łubkowe rozpoznaje się po tym, że końce wałów są obejmowane dzielonymi łubkami (połówkami) skręcanymi śrubami. W sprzęgle kołnierzowym typowe są tarcze/kołnierze łączone śrubami, w tulejowym – mufa/tuleja nasuwana, a w oponowym – elastyczny element gumowy ("opona").

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu sprawdzana jest umiejętność rozpoznania rodzaju sprzęgła na podstawie rysunku, czyli identyfikacji charakterystycznych cech konstrukcyjnych połączenia dwóch wałów.

Sprzęgło łubkowe jest odmianą sprzęgła, w którym połączenie realizują dzielone elementy obejmujące (łubki) skręcane śrubami. Typowym wyróżnikiem jest to, że "obejma" składa się z części (np. dwóch połówek), które po skręceniu zaciskają się na końcach wałów. Taka budowa jest często przedstawiana na rysunkach jako zestaw dwóch obejm skręcanych śrubami wokół wałów.

Dla porównania, odpowiedź "kołnierzowe" odnosi się do sprzęgieł, gdzie dominującą cechą są kołnierze/tarcze na końcach wałów, zwykle skręcone śrubami osiowo – na rysunku widać wtedy dwie tarcze stykające się czołowo. Odpowiedź "tulejowe" pasuje do sytuacji, gdy elementem łączącym jest mufa/tuleja nasuwana na oba końce wałów (często z wpustem), a nie dzielone łubki obejmujące z zewnątrz. Z kolei "oponowe" dotyczy sprzęgieł z elastycznym łącznikiem (najczęściej gumowym), który pracuje sprężyście i jest wyraźnie zaznaczony jako pierścień/"opona" między częściami metalowymi.

W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać zasadę: łubki = obejmowanie i skręcanie połówkami, kołnierze = dwie tarcze skręcone czołowo, tuleja = jedna mufa nałożona na wały, opona = widoczny element elastyczny. To ogranicza ryzyko pomyłek przy podobnych zarysach na rysunkach.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Sprzęgło łubkowe to sprzęgło, w którym końce wałów są obejmowane dzielonymi łubkami skręcanymi śrubami. Służy do połączenia dwóch wałów i przenoszenia momentu obrotowego w układach napędowych, gdy potrzebne jest rozłączne, proste połączenie konstrukcyjne.
Szukaj cechy "obejmy": dwóch (lub więcej) części obejmujących wał z zewnątrz oraz śrub ściągających te części. Na rysunku zwykle widać podział łubków (linie podziału) i śruby przechodzące poprzecznie, które zaciskają łubki na końcach wałów.
W łubkowym element łączący obejmuje wały z zewnątrz w postaci dzielonych łubków skręcanych śrubami. W kołnierzowym dominują dwa kołnierze/tarcze na końcach wałów, skręcone czołowo. Różnica wynika z geometrii: obejma vs tarcze czołowe.
Sprzęgło tulejowe stosuje się, gdy połączenie ma być realizowane przez mufę/tuleję nasuwaną na oba końce wałów, często z użyciem wpustu. Sprawdza się w prostych układach o niewielkich wymaganiach kompensacji niewspółosiowości i tam, gdzie liczy się zwarta budowa.
Nazwa pochodzi od elastycznego łącznika (zwykle gumowego) o kształcie przypominającym "oponę" lub pierścień. Taki element pracuje sprężyście, co pomaga tłumić drgania i w pewnym stopniu kompensować niewspółosiowość między wałami.
Zasadniczo sprzęgła sztywne (do których często zalicza się łubkowe w prostych odmianach) mają ograniczoną zdolność kompensacji niewspółosiowości. W praktyce wymaga się możliwie dobrego osiowania, bo błędy ustawienia mogą zwiększać drgania i obciążenia łożysk.
Najczęściej myli się sprzęgła, gdy na rysunku widać śruby: wtedy wybór pada na "kołnierzowe", choć śruby występują też w łubkowym. Inny błąd to sugerowanie się pojedynczym elementem (np. tuleją) bez analizy, czy jest to mufa łącząca, czy tylko część osadzenia.
Typowe są dwa kołnierze (tarcze) osadzone na końcach wałów oraz połączenie śrubowe ściągające je czołowo. Na rysunkach często widać okrągły zarys tarczy i równomiernie rozmieszczone śruby na obwodzie, co ułatwia identyfikację tej konstrukcji.
Najlepiej korzystać z atlasów elementów maszyn i katalogów, gdzie pokazano przekroje i zarysy sprzęgieł. Ucz się cech wyróżniających (obejma, kołnierz, mufa, element elastyczny) i rób krótkie fiszki z porównaniami. Trenuj na wielu rysunkach, nie na jednym przykładzie.
Sprzęgła spotyka się w napędach łączących silnik z przekładnią, pompą, wentylatorem, przenośnikiem lub inną maszyną roboczą. Umożliwiają przeniesienie momentu obrotowego między wałami, a dobór typu zależy m.in. od obciążeń, drgań, wymaganej elastyczności i serwisowania.
info

Około 59% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Eksperci podkreślają: "Sprzęgło łubkowe rozpoznaje się po tym, że końce wałów są obejmowane dzielonymi łubkami (połówkami) skręcanymi śrubami."

Źródła:

  • Wikipedia (PL), "Sprzęgło (mechanika)", https://pl.wikipedia.org/wiki/Sprz%C4%99g%C5%82o_(mechanika) - dostęp 2026-03-02
  • Wikipedia (PL), "Sprzęgło łubkowe", https://pl.wikipedia.org/wiki/Sprz%C4%99g%C5%82o_%C5%82ubkowe - dostęp 2026-03-02

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z "Podstaw konstrukcji maszyn" (rozdziały o sprzęgłach)
  • Atlasy/kompendia elementów maszyn z rysunkami sprzęgieł
  • Instrukcje producentów sprzęgieł (katalogi z przekrojami i opisem budowy)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego