KWALIFIKACJA DRM4 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 30.
Na rysunku kłody cyfrą 3 oznaczono przekrój drewna
Ilustracja przedstawia przekrój kłody drewna, który jest oznaczony cyframi 1, 2 i 3.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przekrój styczny jest wykonany wzdłuż tworzącej walca kłody i jest styczny do słojów rocznych (nie przechodzi przez rdzeń jak promieniowy). Dlatego, jeśli na rysunku oznaczenie 3 pokazuje cięcie "z boku" nieprzechodzące przez oś pnia, właściwa jest odpowiedź "styczny".

Pełne wyjaśnienie:

W przerobie drewna rozróżnia się podstawowe rodzaje przekrojów (kierunków cięcia) względem budowy pnia. To rozróżnienie jest ważne, bo wpływa m.in. na wygląd usłojenia na powierzchni, skłonność do paczenia oraz zachowanie wymiarów po wysychaniu.

Przekrój styczny (tangencjalny) to taki, którego płaszczyzna jest styczna do przyrostów rocznych (słojów). W praktyce oznacza to cięcie "z boku" kłody, zwykle nieprzechodzące przez rdzeń. Na powierzchni stycznej słoje układają się charakterystycznie w łuki/"płomienie", bo przecinamy kolejne słoje po ich obwodzie.

Odpowiedź "promieniowy" jest błędna, gdyż przekrój promieniowy musi przechodzić przez rdzeń (oś pnia) i przecina słoje w kierunku promieniowym, od środka ku obwodowi. Na takim przekroju układ słojów jest bardziej "prosty" i równoległy. Jeśli na rysunku oznaczenie 3 nie przechodzi przez środek kłody, to nie spełnia warunku przekroju promieniowego.

Odpowiedź "czołowy" także jest niepoprawna, ponieważ przekrój czołowy to cięcie poprzeczne do osi pnia (widok "plastra" kłody). Na przekroju czołowym widać pełne pierścienie przyrostów rocznych i rdzeń w środku. Jeżeli oznaczenie 3 dotyczy powierzchni wzdłużnej, nie jest to przekrój czołowy.

Odpowiedź "boczny" nie jest standardowym, jednoznacznym określeniem rodzaju przekroju w tym zestawie pojęć. W praktyce potocznie może sugerować powierzchnię wzdłużną, ale nie rozróżnia, czy jest ona styczna czy promieniowa. W zadaniach egzaminacyjnych oczekuje się użycia precyzyjnych nazw: styczny, promieniowy lub czołowy.

Wskazówka do nauki: zapamiętaj relację do rdzenia: promieniowy "celuje w rdzeń", styczny "omija rdzeń i idzie po obwodzie", a czołowy to "plaster" prostopadły do osi pnia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przekrój styczny to płaszczyzna cięcia styczna do słojów rocznych, zwykle nieprzechodząca przez rdzeń pnia. Na takiej powierzchni słoje często tworzą łukowate wzory ("płomienie"). To ważne przy ocenie wyglądu i zachowania elementu podczas schnięcia.
Przekrój promieniowy przebiega przez rdzeń (oś pnia) i wzdłuż promienia, czyli od środka ku obwodowi. Poznasz go po tym, że linia/ płaszczyzna cięcia "celuje" w środek kłody, a słoje na powierzchni są bardziej proste i równoległe.
Przekrój czołowy to cięcie poprzeczne, prostopadłe do osi pnia. Widać na nim pełne pierścienie słojów rocznych oraz rdzeń w środku. Jest to typowy "plaster" kłody, przydatny np. do oceny szerokości słojów i wad.
W ujęciu geometrycznym płaszczyzna styczna "dotyka" okręgów słojów, a nie przecina ich przez środek. Dlatego typowy przekrój styczny jest odsunięty od osi pnia i omija rdzeń. To odróżnia go od przekroju promieniowego, który rdzeń przecina.
Na przekroju stycznym słoje często układają się w łukowate pasma, bo przecinasz kolejne warstwy przyrostów wzdłuż ich obwodu. W praktyce daje to dekoracyjny rysunek, ale też może wiązać się z innym zachowaniem wymiarowym niż w przekroju promieniowym.
Najczęściej myli się przekrój styczny z promieniowym, bo oba są wzdłużne. Błąd wynika z pominięcia kryterium rdzenia: promieniowy musi przez niego przechodzić. Drugi typowy błąd to traktowanie określenia "boczny" jako pełnoprawnej kategorii zamiast nazwy potocznej.
Nie musi. "Boczny" bywa używany potocznie na powierzchnię wzdłużną, ale nie rozstrzyga, czy cięcie jest styczne czy promieniowe. W zadaniach egzaminacyjnych oczekuje się precyzyjnych terminów: styczny (styczny do słojów) albo promieniowy (przez rdzeń).
Często wtedy, gdy zależy na większej stabilności wymiarowej i mniejszej skłonności do paczenia w porównaniu z tarcicą styczną. Wybór zależy jednak od zastosowania, wymagań estetycznych, technologii suszenia oraz dostępności surowca i sposobu przetarcia kłody.
Sprawdź, czy płaszczyzna cięcia przechodzi przez środek kłody. Jeśli tak, jest promieniowa. Jeśli jest równoległa do osi pnia, ale odsunięta od rdzenia i "idzie po obwodzie", jest styczna. To najprostsze kryterium na rysunkach egzaminacyjnych.
Ćwicz na rysunkach: zaznacz rdzeń i słoje, a potem dopasuj płaszczyzny cięcia. Ucz się definicji przez relację do rdzenia: promieniowy = przez rdzeń, styczny = styczny do słojów, czołowy = poprzeczny. Pomaga też porównywanie zdjęć powierzchni po obróbce.
info

Statystycznie 48% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że przekrój styczny jest wykonany wzdłuż tworzącej walca kłody i jest styczny do słojów rocznych (nie przechodzi przez rdzeń jak promieniowy).

Materiały:

  • Podręcznik/kompendium z technologii drewna (dział: budowa drewna i przekroje)
  • Atlas lub plansze dydaktyczne z anatomią drewna i kierunkami cięcia
  • Materiały szkolne z przetarcia drewna i klasyfikacji tarcicy

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego