KWALIFIKACJA MTL4 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 20.
Na rysunku kokili cyfrą 1 oznaczono
Ilustracja przedstawia przekrój kokili, co jest związane z zawodem technika odlewnika w kontekście kwalifikacji M37.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W kokili wypychacz służy do mechanicznego wypchnięcia odlewu z wnęki formującej po skrzepnięciu, co ułatwia rozformowanie bez uszkodzeń. Rdzeń metalowy kształtuje otwory, a wlew rozprowadzający i nadlew należą do układu doprowadzania i zasilania metalu, nie do wypychania.

Pełne wyjaśnienie:

W kokilach (metalowych formach do odlewania) po zakończeniu krzepnięcia odlew musi zostać bezpiecznie oddzielony od powierzchni formującej. Elementem, który realizuje tę funkcję, jest wypychacz – pracujący zwykle osiowo trzpień lub zespół trzpieni, które po otwarciu kokili wypychają odlew z gniazda. Dzięki temu zmniejsza się ryzyko zakleszczenia, zarysowania odlewu lub jego pęknięcia podczas wyjmowania.

Pozostałe odpowiedzi dotyczą elementów o innej roli:

  • Rdzeń metalowy nie służy do wyjmowania odlewu, tylko do kształtowania wnęk i otworów w odlewie. Rdzeń determinuje geometrię wewnętrzną, a jego obecność wynika z potrzeby uzyskania pustek/kanalików, których nie da się uformować wyłącznie połówkami kokili.
  • Wlew rozprowadzający jest częścią układu wlewowego. Jego zadaniem jest kierowanie ciekłego metalu do właściwych części wnęki formy, rozdział strugi oraz stabilizacja napełniania. Nie ma funkcji mechanicznego oddzielania odlewu od kokili.
  • Nadlew należy do układu zasilającego: ma dostarczyć dodatkowy metal w trakcie krzepnięcia, aby kompensować skurcz i ograniczać jamy skurczowe. Nadlew nie jest elementem wypychającym; zwykle po odlaniu jest usuwany w operacjach wykończeniowych.

Na egzaminie warto zapamiętać prostą regułę: elementy "metal płynie/krzepnie" (wlew, rozprowadzanie, nadlew) dotyczą doprowadzenia i zasilania, a elementy "odlewu nie da się wyjąć" wskazują na mechanikę rozformowania, czyli wypychacze. Jeśli na rysunku widać trzpień dochodzący do powierzchni odlewu w kierunku wypychania – najczęściej będzie to właśnie wypychacz.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wypychacz to element (najczęściej trzpień lub zespół trzpieni) służący do mechanicznego wypchnięcia odlewu z kokili po skrzepnięciu. Ułatwia rozformowanie i ogranicza ryzyko uszkodzenia odlewu oraz przywierania do powierzchni formującej.
Najczęściej jest to smukły element prowadzony w korpusie kokili, skierowany w stronę powierzchni odlewu i pracujący w osi ruchu wypychania. Zwykle nie jest częścią kanałów wlewowych; "dochodzi" do odlewu od strony rozformowania.
Po krzepnięciu odlew może się skurczyć i "zassać" na powierzchni formy, przez co trudno go wyjąć ręcznie. Wypychacze zapewniają kontrolowane oddzielenie odlewu od kokili, skracają czas cyklu i zmniejszają liczbę braków.
Rdzeń metalowy to element kształtujący wewnętrzne wnęki, otwory lub kanały w odlewie. W odróżnieniu od wypychacza nie służy do wyjmowania odlewu, tylko do nadania mu geometrii wewnętrznej, której nie da się uzyskać samą wnęką kokili.
Wlew rozprowadzający jest fragmentem układu wlewowego, który prowadzi ciekły metal do wnęki formy i może rozdzielać strugę na kilka dopływów. Jego zadanie to poprawne napełnienie wnęki, a nie zasilanie skurczu ani wypychanie odlewu.
Nadlew stanowi rezerwuar ciekłego metalu, który podczas krzepnięcia zasila odlew i kompensuje skurcz objętościowy. Nie pracuje mechanicznie jak trzpień; po odlaniu zwykle jest odcinany. Funkcje "zasilania" i "wypychania" to dwa różne zadania.
Częsty błąd to wybór elementu z układu wlewowego (wlew, nadlew) tylko dlatego, że jest dobrze widoczny na rysunku. Drugi błąd to mylenie rdzenia z wypychaczem, gdy oba mają kształt trzpienia. Pomaga analizowanie funkcji: kształtowanie wnęk vs rozformowanie.
Nie. Układ wlewowy służy do doprowadzania ciekłego metalu do wnęki formy, a wypychacz działa po krzepnięciu i odpowiada za wyjęcie odlewu. Jeśli element "pracuje" mechanicznie przy rozformowaniu, to nie jest częścią wlewu.
Rdzenie metalowe stosuje się wtedy, gdy odlew ma mieć otwory, kanały lub wnęki wewnętrzne i nie da się ich uformować samymi połówkami kokili. Rdzeń wchodzi do wnęki formującej przed zalaniem i determinuje geometrię wewnętrzną wyrobu.
Najlepiej łączyć dwa podejścia: (1) naukę funkcji elementów (wlew doprowadza, nadlew zasila, wypychacz wyjmuje, rdzeń kształtuje wnęki), (2) analizę wielu rysunków i przekrojów. W zadaniach szukaj najpierw "po co to jest", dopiero potem "jak wygląda".
info

Statystycznie 63% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "W kokili wypychacz służy do mechanicznego wypchnięcia odlewu z wnęki formującej po skrzepnięciu, co ułatwia rozformowanie bez uszkodzeń."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z odlewnictwa dotyczące odlewania w kokilach (budowa kokili, układ wlewowy, nadlewy, rdzenie)
  • Instrukcje zakładowe/DTR dotyczące obsługi i konserwacji kokil oraz mechanizmów wypychania
  • Atlasy/kompendia rysunku technicznego maszynowego z przykładami oznaczeń elementów form i oprzyrządowania

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego