KWALIFIKACJA ELE8 + ELE9 - CZERWIEC 2021

PYTANIE NR 2.
Na rysunku przedstawiono
Ilustracja przedstawia element konstrukcyjny, który jest częścią systemu prowadzenia w urządzeniach dźwigowych, znany jako
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Prowadnik ślizgowy to element współpracujący z prowadnicą kabiny lub przeciwwagi, stabilizujący ruch i ograniczający wychylenia w szybie. Nie jest mechanizmem hamującym (chwytaczem), ani samym mocowaniem prowadnic (wspornikiem), ani układem dozowania środka smarnego (smarownicą).

Pełne wyjaśnienie:

Prowadnik ślizgowy jest elementem zespołu prowadzenia kabiny (lub przeciwwagi) po prowadnicach. Jego zadaniem jest utrzymanie właściwego położenia zespołu poruszającego się w szybie dźwigowym, ograniczenie drgań i wychyleń oraz zapewnienie płynnego ruchu wzdłuż prowadnicy. W wersji ślizgowej kontakt z prowadnicą odbywa się przez powierzchnie ślizgowe (np. wkładki), a nie przez rolki.

Odpowiedź "chwytacz klinowy" nie pasuje, gdyż chwytacz jest elementem bezpieczeństwa uruchamianym w sytuacjach awaryjnych (np. przy nadmiernej prędkości lub zadziałaniu ogranicznika). Ma charakter mechanizmu hamowania/zakleszczania na prowadnicach, a nie elementu stałego prowadzenia w normalnej pracy.

Odpowiedź "wspornik prowadnic" jest nieprawidłowa, ponieważ wspornik służy przede wszystkim do mocowania prowadnic do konstrukcji szybu. Jest częścią infrastruktury montażowej, a nie elementem poruszającym się wraz z kabiną/przeciwwagą.

Odpowiedź "smarownicę prowadnicy" należy odrzucić, bo smarownica jest elementem układu utrzymania właściwego tarcia i zużycia (podaje środek smarny na prowadnicę). Jej funkcja jest pomocnicza względem prowadzenia i zwykle ma inną konstrukcję niż prowadnik (zbiorniczek/filc/rolka smarująca).

Wskazówka egzaminacyjna: przy rozpoznawaniu na rysunku najpierw ustal, czy element jest częścią ruchomą (z kabiną/przeciwwagą) czy stałą (mocowanie w szybie). Następnie oceń funkcję: prowadzenie w normalnej pracy, smarowanie, czy zadziałanie awaryjne.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Prowadnik ślizgowy to element kabiny lub przeciwwagi, który współpracuje z prowadnicą i utrzymuje tor ruchu w szybie. Stabilizuje położenie, ogranicza kołysanie oraz przenosi siły boczne na prowadnice. W odróżnieniu od prowadnika rolkowego działa poprzez powierzchnie ślizgowe.
Prowadnik ślizgowy zwykle ma wkładki/powierzchnie przylegające do prowadnicy, bez widocznych kółek. Prowadnik rolkowy rozpoznasz po rolkach (kołach) dociskających prowadnicę. Na egzaminie szukaj elementów obrotowych oraz osi rolek — ich obecność silnie wskazuje na wersję rolkową.
Jest potrzebny, bo kabina musi poruszać się stabilnie wzdłuż prowadnic, bez nadmiernych drgań i wychyleń. Prowadnik przejmuje siły boczne wynikające np. z nierównomiernego obciążenia, przyspieszeń oraz pracy napędu. Dzięki temu zmniejsza się ryzyko ocierania i uszkodzeń w szybie.
Chwytacz klinowy to element bezpieczeństwa, którego celem jest zatrzymanie kabiny (lub przeciwwagi) w sytuacji awaryjnej. Działa przez zakleszczenie/hamowanie na prowadnicach po wyzwoleniu mechanizmu bezpieczeństwa. W normalnej pracy nie służy do prowadzenia — dlatego nie należy go mylić z prowadnikiem.
Wspornik prowadnic służy do mocowania prowadnic do konstrukcji szybu. Utrzymuje geometrię prowadnic w pionie i przenosi obciążenia na konstrukcję budynku. To element stały, montowany do ścian lub ram, a nie część poruszająca się z kabiną. Na rysunkach często wygląda jak kątownik/uchwyt mocujący.
Smarownica prowadnicy to element nanoszący środek smarny na prowadnicę, aby ograniczyć tarcie i zużycie współpracujących elementów. Jest szczególnie istotna przy rozwiązaniach ślizgowych, gdzie tarcie jest większe niż w prowadnikach rolkowych. Smarownica nie prowadzi kabiny — tylko poprawia warunki pracy prowadzenia.
Typowe objawy to wzrost hałasu, drgań i nierównomierna praca kabiny, a także ślady nadmiernego tarcia na prowadnicach. Może pojawić się zwiększony luz boczny lub nierówne zużycie wkładek ślizgowych. W praktyce ważna jest ocena stanu wkładek, mocowań oraz prawidłowości smarowania.
Tak, bo przy prowadzeniu ślizgowym tarcie jest kluczowym czynnikiem zużycia. Niedostateczne smarowanie może przyspieszyć ścieranie wkładek, powodować przegrzewanie powierzchni kontaktu i zwiększać hałas. W skrajnych przypadkach może dojść do zatarć lub uszkodzeń prowadnic, co pogarsza bezpieczeństwo i komfort jazdy.
Najczęściej myli się elementy ruchome z elementami stałymi (np. prowadnik vs wspornik), oraz elementy prowadzenia z elementami bezpieczeństwa (prowadnik vs chwytacz). Częsty jest też błąd "skojarzeń": jeśli na rysunku widać coś przy prowadnicy, wybiera się "smarownicę" bez sprawdzenia, czy widać zbiorniczek lub element dozujący.
Najlepiej pracować na zestawach rysunków i zdjęć z podpisami, a potem przejść do ćwiczeń bez podpisów. Twórz własne fiszki: nazwa – funkcja – cechy rozpoznawcze. Dobrą metodą jest też porównywanie par: prowadnik vs chwytacz, prowadnik vs smarownica, element ruchomy vs stały.
info

Około 40% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że prowadnik ślizgowy to element współpracujący z prowadnicą kabiny lub przeciwwagi, stabilizujący ruch i ograniczający wychylenia w szybie.

Materiały:

  • Podręczniki/kompendia z budowy i eksploatacji dźwigów (rozdziały o prowadnicach i prowadnikach)
  • Instrukcje serwisowe producentów prowadników (opis budowy, kryteria zużycia)
  • Katalogi elementów dźwigowych (prowadniki, wkładki, wsporniki, układy smarowania)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego