KWALIFIKACJA ELE11 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 1.
Na rysunku przedstawiono
Ilustracja przedstawia pirometr, który jest urządzeniem służącym do bezkontaktowego pomiaru temperatury.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pirometr to przyrząd do bezdotykowego pomiaru temperatury (zwykle na podczerwień), często w formie "pistoletu" kierowanego na badaną powierzchnię.
Wakuometr mierzy podciśnienie, luksomierz natężenie oświetlenia, a anemometr prędkość powietrza, więc dotyczą innych wielkości.

Pełne wyjaśnienie:

Pirometr jest przyrządem służącym do pomiaru temperatury bez kontaktu z obiektem. W praktyce serwisowej często spotyka się pirometry na podczerwień, które "celuje się" w powierzchnię badanego elementu, aby szybko ocenić temperaturę bez dotykania przewodów, obudów czy połączeń elektrycznych. Takie narzędzie bywa używane m.in. przy przeglądach instalacji OZE oraz osprzętu elektrycznego (np. do wstępnej oceny przegrzewania złącz i elementów).

Odpowiedź "wakuometr" jest niepoprawna, ponieważ wakuometr służy do pomiaru podciśnienia (ciśnienia poniżej atmosferycznego) i jest kojarzony z instalacjami próżniowymi lub układami, gdzie kontroluje się spadek ciśnienia. Taki przyrząd wskazuje wielkość ciśnienia, a nie temperaturę.

Odpowiedź "luksomierz" nie pasuje, bo luksomierz mierzy natężenie oświetlenia (w luksach). Stosuje się go w ocenie warunków oświetleniowych stanowisk pracy lub w pomiarach oświetlenia, a nie do diagnostyki temperaturowej elementów urządzeń.

Odpowiedź "anemometr" jest błędna, gdyż anemometr mierzy prędkość (lub czasem także kierunek) ruchu powietrza. Występuje w wentylacji i klimatyzacji, przy badaniu przepływów, ale nie jest podstawowym narzędziem do pomiaru temperatury powierzchni urządzeń.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw ustal, jaką wielkość fizyczną mierzy dany przyrząd (temperatura/ciśnienie/oświetlenie/przepływ), a dopiero potem dopasuj nazwę. To ogranicza pomyłki wynikające z podobieństwa wyglądu przyrządów ręcznych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pirometr to przyrząd do pomiaru temperatury, często bezdotykowo (np. w podczerwieni). W OZE i elektrotechnice używa się go do szybkiej kontroli przegrzewania złącz, przewodów, obudów falowników czy innych elementów, bez ryzyka poparzenia i bez przerywania pracy urządzeń.
Pirometr IR mierzy promieniowanie cieplne emitowane przez powierzchnię obiektu i przelicza je na temperaturę. Użytkownik kieruje przyrząd na badany punkt i odczytuje wynik. Dokładność zależy m.in. od ustawień i właściwości powierzchni (np. jej emisyjności).
Ponieważ nie mierzy temperatury przez kontakt czujnika z obiektem, tylko "zdalnie" na podstawie promieniowania cieplnego. To przydatne, gdy element jest gorący, pod napięciem, trudno dostępny albo gdy dotyk mógłby zaburzyć pomiar i bezpieczeństwo pracy.
Wakuometr służy do pomiaru podciśnienia (ciśnienia niższego od atmosferycznego). Stosuje się go w układach próżniowych lub tam, gdzie kontroluje się "ssanie" i szczelność. Nie służy do pomiaru temperatury, więc nie zastąpi pirometru.
Luksomierz mierzy natężenie oświetlenia w luksach (lx). Używa się go do oceny warunków oświetleniowych, np. stanowisk pracy czy pomieszczeń. Nie rejestruje ciepła ani promieniowania cieplnego, dlatego nie służy do diagnostyki przegrzewania elementów.
Anemometr mierzy prędkość ruchu powietrza (czasem także jego kierunek). Jest typowy dla wentylacji i pomiarów przepływu. Może być użyteczny przy ocenie pracy wentylatorów lub przewietrzania, ale nie jest narzędziem do pomiaru temperatury powierzchni jak pirometr.
Najczęściej myli się przyrządy po kształcie zamiast po mierzonej wielkości. Pomaga metoda: najpierw odpowiedz sobie "temperatura czy coś innego?", a dopiero potem wybierz nazwę. Drugi błąd to kojarzenie anemometru z OZE przez wentylację i wybór "na skróty".
Pirometr ręczny często wygląda jak "pistolet" z wyświetlaczem i spustem, a jego sens to celowanie w powierzchnię. Wakuometr zwykle ma tarczę lub czujnik ciśnienia z podłączeniem do instalacji. Luksomierz ma sondę światła, a anemometr wirnik/śmigiełko lub sondę przepływu.
Nie. Pirometr zwykle podaje temperaturę w jednym punkcie (lub obszarze pomiaru). Kamera termowizyjna tworzy obraz rozkładu temperatury na większej powierzchni. Oba narzędzia służą do diagnostyki cieplnej, ale termowizja daje więcej informacji kosztem wyższej ceny i złożoności.
Ucz się "mapy skojarzeń": przyrząd → wielkość → jednostka → zastosowanie. Rób krótkie fiszki (pirometr–temperatura–°C, wakuometr–ciśnienie, luksomierz–lx, anemometr–m/s). Przeglądaj zdjęcia typowych przyrządów i ćwicz rozpoznawanie po elementach charakterystycznych.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 64% zdających egzamin. średnie

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Pirometr" — definicja i zastosowanie, https://pl.wikipedia.org/wiki/Pirometr (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL): "Wakuometr" — opis przyrządu do pomiaru podciśnienia, https://pl.wikipedia.org/wiki/Wakuometr (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL): "Luksomierz" — opis przyrządu do pomiaru natężenia oświetlenia, https://pl.wikipedia.org/wiki/Luksomierz (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Instrukcje obsługi (DTR) typowych pirometrów ręcznych stosowanych w serwisie
  • Podstawy metrologii w elektrotechnice i energetyce (rozdziały o przyrządach pomiarowych)
  • Karty katalogowe producentów: pirometry, wakuometry, luksomierze, anemometry (porównanie zastosowań)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego