KWALIFIKACJA MEC3 + MEC5 + MEC8 + MEC9 - STYCZEŃ 2010

PYTANIE NR 20.
Na rysunku przedstawiono
Ilustracja przedstawia tarczę zabierakową, co jest zgodne z poprawną odpowiedzią na pytanie egzaminacyjne.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Tarcza zabierakowa jest elementem osprzętu tokarki używanym przy toczeniu między kłami: współpracuje z zabierakiem, aby przenieść moment obrotowy na obrabiany wałek. Pozostałe opcje dotyczą innych funkcji: trzpień służy do mocowania, podtrzymka do podparcia długich detali, a uchwyt czteroszczękowy do zacisku przedmiotu.

Pełne wyjaśnienie:

Tarcza zabierakowa to element osprzętu tokarki związany przede wszystkim z obróbką między kłami. W takim ustawieniu przedmiot (często wałek) jest podparty na kłach, a obrót musi zostać na niego przeniesiony w sposób mechaniczny. Właśnie do tego służy układ zabierak + tarcza zabierakowa: tarcza (zamocowana na wrzecionie) napędza zabierak, a ten przekazuje moment na detal.

Dlatego odpowiedź "tarcza zabierakowa" pasuje do rysunku przedstawiającego element napędzający zabierak (charakterystyczny osprzęt do toczenia między kłami), a nie typowy uchwyt do zacisku.

Dlaczego pozostałe propozycje nie pasują:

  • "trzpień tokarski" jest elementem do mocowania narzędzi lub przedmiotów (zależnie od typu trzpienia) i kojarzy się z połączeniem stożkowym oraz osadzeniem w otworze wrzeciona/konika, a nie z tarczą współpracującą z zabierakiem.
  • "podtrzymka stała" służy do podparcia długich, wiotkich detali podczas toczenia; jej cechą są rolki/ślizgi podpierające obrabiany wałek. Funkcja podtrzymki to stabilizacja i ograniczenie ugięcia, a nie przeniesienie napędu.
  • "uchwyt czteroszczękowy" to przyrząd mocujący z czterema szczękami (często niezależnymi) do zaciskania detalu. Uchwyt ma wyraźne szczęki oraz korpus uchwytu, a jego zadaniem jest trzymanie przedmiotu, zwykle bez użycia kłów. Nie zastępuje tarczy zabierakowej w toczeniu między kłami.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli na rysunku widać osprzęt kojarzący się z napędzaniem zabieraka (a nie ze szczękami lub rolkami podpierającymi), myśl o tarczy zabierakowej i obróbce między kłami.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Tarcza zabierakowa to osprzęt tokarki używany głównie przy toczeniu między kłami. Jej zadaniem jest współpraca z zabierakiem tak, aby przenieść moment obrotowy z wrzeciona na obrabiany wałek podparty na kłach.
Szukaj elementu montowanego na wrzecionie, który nie ma typowych szczęk zaciskowych jak uchwyt, lecz ma konstrukcję pozwalającą "zabrać" zabierak (np. występ/gniazdo/śruba). Kluczowa jest funkcja przeniesienia napędu przy obróbce między kłami.
Gdy detal jest oparty na kłach, nie jest zaciskany w uchwycie, więc sam z siebie nie otrzyma napędu od wrzeciona. Tarcza zabierakowa napędza zabierak, a ten przekazuje moment na detal, umożliwiając jego obrót podczas skrawania.
Zabierak tokarski to element mocowany na obrabianym wałku (najczęściej przy toczeniu między kłami), który pozwala przekazać moment obrotowy. W praktyce współpracuje z tarczą zabierakową zamontowaną na wrzecionie tokarki.
Uchwyt czteroszczękowy służy do zaciskania i trzymania detalu szczękami (mocowanie w uchwycie). Tarcza zabierakowa nie zaciska przedmiotu; umożliwia przeniesienie napędu na detal obrabiany między kłami poprzez współpracę z zabierakiem.
Podtrzymkę stałą stosuje się, gdy obrabiany wałek jest długi i wiotki, a podczas toczenia może się uginać lub wpadać w drgania. Podtrzymka podpiera detal rolkami lub ślizgami, poprawiając stabilność i dokładność obróbki.
Trzpień tokarski to element mocujący używany do osadzania narzędzi lub przedmiotów (w zależności od typu) w układzie wrzeciono–konik lub w oprawkach. W odróżnieniu od tarczy zabierakowej nie pełni roli przeniesienia napędu przez zabierak.
Częsty błąd to wybór "uchwytu" tylko dlatego, że kojarzy się z tokarnią, bez sprawdzenia cech szczęk. Inny błąd to mylenie funkcji: element podpierający (podtrzymka) bywa brany za element napędzający (tarcza). Pomaga zadanie sobie pytania: mocuje, podpiera czy przenosi moment?
Najczęściej nie. Jeśli detal jest mocowany w uchwycie (np. trójszczękowym lub czteroszczękowym), moment obrotowy jest przekazywany przez szczęki uchwytu. Tarcza zabierakowa jest typowa dla sytuacji, gdy detal jest obrabiany między kłami.
Ucz się zestawami: nazwa + funkcja + cechy rozpoznawcze na zdjęciu/rysunku. Dla każdego elementu odpowiedz: co robi (mocuje/podpiera/napędza) i gdzie pracuje (wrzeciono, konik, suport, osprzęt). Pomaga też porównywanie podobnych elementów obok siebie.
info

Około 40% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że tarcza zabierakowa jest elementem osprzętu tokarki używanym przy toczeniu między kłami: współpracuje z zabierakiem, aby przenieść moment obrotowy na obrabiany wałek.

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Tokarka" – opis obrabiarki i sposobów mocowania, https://pl.wikipedia.org/wiki/Tokarka (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL): "Uchwyt tokarski" – charakterystyka uchwytów (w tym wieloszczękowych), https://pl.wikipedia.org/wiki/Uchwyt_tokarski (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL): "Podtrzymka" – opis podtrzymek (w tym stałej), https://pl.wikipedia.org/wiki/Podtrzymka (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Instrukcje stanowiskowe i DTR tokarek używanych w pracowni (sekcja: osprzęt i mocowanie)
  • Katalogi/osprzęt tokarski producentów (zdjęcia i nazewnictwo elementów)
  • Podręczniki do podstaw obróbki skrawaniem (dział: mocowanie przedmiotów na tokarce)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego