KWALIFIKACJA CHM3 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 10.
Na rysunku przedstawiono
Ilustracja przedstawia rozdzielacz laboratoryjny, który jest narzędziem używanym w laboratoriach chemicznych do rozdzielania
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Rozdzielacz to szkło laboratoryjne służące do rozdzielania niemieszających się cieczy (dwóch faz) i ich kontrolowanego zlewania, zwykle dzięki kranikowi.
Pozostałe odpowiedzi dotyczą innego przeznaczenia: eksykator służy do suszenia, chłodnica do skraplania par, a płuczka do oczyszczania/pochłaniania gazów.

Pełne wyjaśnienie:

Rozpoznanie sprzętu laboratoryjnego na rysunku opiera się na funkcji oraz cechach konstrukcyjnych charakterystycznych dla danej aparatury. Odpowiedź "rozdzielacz" jest właściwa dla naczynia używanego do rozdzielania dwóch niemieszających się cieczy (np. fazy wodnej i organicznej) po ekstrakcji lub po reakcji, gdy tworzą się dwie warstwy.

Typowe cechy rozdzielacza (w praktyce szkolnej często spotykanego jako lejek rozdzielający) to możliwość kontrolowanego spuszczania dolnej warstwy oraz bezpiecznego oddzielenia faz. W pracy technika analityka jest to szczególnie ważne przy przygotowaniu próbek, oczyszczaniu roztworów i wykonywaniu ekstrakcji ciecz–ciecz.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?

  • "eksykator" to naczynie do suszenia i przechowywania substancji w atmosferze o obniżonej wilgotności (z pochłaniaczem wilgoci). Jego celem nie jest rozdzielanie faz ciekłych.
  • "chłodnica" jest elementem zestawów do destylacji lub refluksu i służy do skraplania par. Zwykle ma płaszcz chłodzący i króćce doprowadzające/odprowadzające wodę, a nie funkcję spuszczania warstw cieczy.
  • "płuczka" (np. płuczka gazowa) służy do oczyszczania, pochłaniania lub nawilżania gazów przez przepuszczanie ich przez ciecz. Jest elementem instalacji gazowej, a nie narzędziem do rozdziału dwóch cieczy w jednym naczyniu.

Wskazówka egzaminacyjna: przy pytaniach "Na rysunku przedstawiono…" warto szukać detali funkcjonalnych (np. kranik, króćce wodne, komora na pochłaniacz, rurka doprowadzająca gaz). To one najszybciej odróżniają sprzęt o podobnym ogólnym kształcie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Rozdzielacz to element szkła laboratoryjnego używany do oddzielania dwóch niemieszających się cieczy (dwóch faz). Umożliwia kontrolowane zlewanie dolnej warstwy i zebranie każdej fazy osobno, co jest typowe np. po ekstrakcji ciecz–ciecz.
Rozdzielacz służy do rozdzielania faz cieczy i zwykle ma możliwość kontrolowanego spuszczania zawartości. Chłodnica jest częścią zestawu destylacyjnego i ma płaszcz chłodzący oraz króćce do doprowadzania i odprowadzania wody, bo jej zadaniem jest skraplanie par.
Eksykator jest przeznaczony do suszenia lub przechowywania substancji w suchym środowisku, często z użyciem środka pochłaniającego wilgoć. Nie jest narzędziem do oddzielania warstw cieczy, bo jego funkcją nie jest separacja faz, tylko ograniczenie wilgoci.
Płuczka służy do oczyszczania, pochłaniania lub nawilżania gazów przez przepuszczanie ich przez ciecz. Stosuje się ją w układach gazowych (np. przy prowadzeniu reakcji z wydzielaniem gazów), a nie do rozdziału dwóch niemieszających się cieczy.
W analizie chemicznej rozdzielacz wykorzystuje się m.in. do ekstrakcji ciecz–ciecz, oczyszczania roztworów i oddzielania faz po reakcji. Pozwala to przygotować próbkę do dalszych oznaczeń, usunąć interferenty albo przenieść analit do innej fazy.
Najczęściej myli się sprzęt o podobnym zarysie, ignorując detale funkcjonalne. Uczniowie patrzą na "ogólny kształt", zamiast szukać cech typu króćce wodne (chłodnica), komora na pochłaniacz (eksykator) czy elementy typowe dla pracy z gazami (płuczka).
Ćwicz rozpoznawanie sprzętu z atlasów szkła laboratoryjnego i notuj 2–3 cechy wyróżniające każdą aparaturę. Na egzaminie najpierw identyfikuj funkcję (suszenie, skraplanie, rozdział faz, płukanie gazu), a dopiero potem dobieraj nazwę.
Nie, rozdzielacz nie jest typowym elementem zestawu do destylacji. Destylacja wymaga elementów do odparowania i skraplania (np. kolby i chłodnicy). Rozdzielacz służy do separacji dwóch faz ciekłych, zwykle po ekstrakcji lub po reakcji.
Dekantację stosuje się, gdy fazy można łatwo oddzielić przez ostrożne zlanie znad osadu lub gdy rozdział jest mało precyzyjny. Filtracja dotyczy rozdziału ciecz–ciało stałe. Rozdzielacz wybiera się, gdy są dwie warstwy cieczy niemieszających się i trzeba je rozdzielić dokładnie.
Płuczka jest kojarzona z pracą z gazami: zwykle ma układ doprowadzenia i odprowadzenia gazu oraz element zanurzany w cieczy, by gaz przechodził przez roztwór. Jeśli na rysunku widać typowe "wejście/wyjście gazu", to częściej płuczka niż rozdzielacz.
info

Statystycznie 55% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Rozdzielacz to szkło laboratoryjne służące do rozdzielania niemieszających się cieczy (dwóch faz) i ich kontrolowanego zlewania, zwykle dzięki kranikowi."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Lejek rozdzielający" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Lejek_rozdzielaj%C4%85cy (dostęp: 2026-02-28)
  • Wikipedia (PL): "Eksykator" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Eksykator (dostęp: 2026-02-28)
  • Wikipedia (PL): "Chłodnica (chemia)" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Ch%C5%82odnica_(chemia) (dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Atlas/kompendium szkła i sprzętu laboratoryjnego do chemii analitycznej
  • Instrukcje stanowiskowe (SOP) dotyczące ekstrakcji ciecz–ciecz i rozdzielania faz
  • Materiały dydaktyczne z pracowni analitycznej: rozpoznawanie aparatury i jej zastosowań

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego