KWALIFIKACJA BUD13 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 3.
Na rysunku przedstawiono
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek techniczny pompy zębatej, co jest zgodne z kontekstem egzaminu zawodowego dla
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pompa zębata jest pompą wyporową, w której czynnik roboczy przetłaczają obracające się, zazębiające koła zębate w obudowie.
Pozostałe opcje to elementy silnika (wał korbowy, wałek rozrządu) lub wymiennik ciepła (chłodnica oleju), więc nie pasują do typowego przekroju pompy.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie sprawdza umiejętność rozpoznawania podzespołów spotykanych w maszynach do robót ziemnych i drogowych na podstawie rysunku. W takich maszynach bardzo często występują układy hydrauliki siłowej, a jedną z popularnych pomp jest pompa zębata.

Dlaczego "pompę zębatą" uznaje się za poprawną?
Pompa zębata to pompa wyporowa. Jej cechą charakterystyczną (zwykle widoczną na rysunku, zwłaszcza w przekroju) są dwa współpracujące koła zębate w korpusie. Podczas obrotu zęby "zabierają" ciecz w przestrzeniach międzyzębnych i transportują ją z strony ssawnej na tłoczną. To odróżnia ją od elementów silnika oraz od chłodnicy.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "wałek rozrządu" – jest częścią mechanizmu rozrządu silnika spalinowego. Typowo jest to wał z krzywkami (garbami) sterującymi zaworami. Na rysunkach rozpoznaje się go po krzywkach i łożyskowaniu, a nie po zazębionych kołach pompy w obudowie.
  • "chłodnicę oleju" – to wymiennik ciepła (radiator), a więc element o budowie żeberkowej lub płytowej/rurowej, często z kanałami przepływu. Nie ma w środku pary kół zębatych odpowiedzialnych za przetłaczanie cieczy.
  • "wał korbowy" – to element silnika zamieniający ruch posuwisto-zwrotny tłoków na ruch obrotowy. Na rysunku wyróżniają go czopy główne i korbowe oraz przeciwciężary; nie jest to urządzenie hydrauliczne i nie pełni funkcji pompy wyporowej.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w zadaniu identyfikacyjnym widzisz w korpusie zazębiające się koła i kanały ssawno-tłoczne, w pierwszej kolejności sprawdź, czy nie jest to pompa zębata. Gdy widzisz krzywki – myśl o rozrządzie, a gdy żeberka/płyty – o chłodnicy/wymienniku.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pompa zębata to pompa wyporowa, w której ciecz jest przenoszona w przestrzeniach między zębami dwóch kół obracających się w obudowie. Jest prosta, popularna w maszynach roboczych i służy do wytwarzania przepływu oleju w układzie hydraulicznym.
Najczęściej widać dwa współpracujące koła zębate w korpusie oraz przestrzenie międzyzębne, którymi transportowany jest olej. Pompa zwykle ma też kanały/otwory ssawny i tłoczny. To odróżnia ją od wałów silnika i wymienników ciepła.
Jest chętnie stosowana, bo ma prostą konstrukcję, jest relatywnie trwała, łatwa w serwisie i dobrze sprawdza się do zasilania podstawowych odbiorników hydraulicznych. W wielu maszynach roboczych zapewnia wymagany przepływ oleju dla siłowników i silników hydraulicznych.
Wał korbowy to element silnika spalinowego (mechanika), który przenosi moment i zamienia ruch tłoków na obroty. Pompa zębata to element układu hydraulicznego, który przetłacza olej. Na rysunku wał ma czopy i przeciwciężary, a pompa – koła zębate w obudowie.
Wałek rozrządu steruje pracą zaworów i ma charakterystyczne krzywki. Pompa zębata nie ma krzywek – ma koła zębate służące do przetłaczania cieczy. Jeśli na rysunku widać krzywki, to wskazuje na rozrząd, a nie na element hydrauliki.
Chłodnica oleju odprowadza ciepło z oleju (silnikowego lub hydraulicznego), aby utrzymać właściwą temperaturę pracy. Jest to wymiennik ciepła, a nie urządzenie do przetłaczania. Na rysunkach często ma budowę żeberkową lub płytową/rurową.
Najczęściej pojawiają się: pompy (zębate, łopatkowe, tłoczkowe), siłowniki, silniki hydrauliczne, filtry, rozdzielacze, zawory (przelewowe, zwrotne) oraz zbiornik. Umiejętność rozróżniania po kształcie i przekroju bardzo pomaga.
Najczęstszy powód to skupienie się na ogólnym zarysie (np. "wałek") zamiast na detalu rozstrzygającym. W pompie zębatej takim detalem są zazębione koła w korpusie. Warto szukać elementów funkcjonalnych: co ma tłoczyć ciecz, a co przenosić moment.
Gdy pompa jest zużyta lub nieszczelna wewnętrznie, rosną przecieki i spada wydajność, co daje objawy typu: wolne podnoszenie osprzętu, gorsza reakcja układu, wzrost temperatury oleju. Podobne objawy mogą dać też zapchany filtr lub zły zawór, więc diagnoza musi być pełna.
Najskuteczniej działa metoda porównawcza: zestawiaj przekroje podobnych elementów (pompy, wały, chłodnice) i zapisuj "cechy rozpoznawcze" w 2–3 punktach. Trenuj na zdjęciach i schematach z instrukcji serwisowych oraz rozwiązuj zadania, zwracając uwagę na detale w przekrojach.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 43% zdających egzamin. trudne

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Pompa zębata" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Pompa_z%C4%99bata (dostęp: 2026-02-28)
  • Wikipedia (PL): "Wał korbowy" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Wa%C5%82_korbowy (dostęp: 2026-02-28)
  • Wikipedia (PL): "Wałek rozrządu" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Wa%C5%82ek_rozrz%C4%85du (dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Instrukcje obsługi i dokumentacje serwisowe maszyn budowlanych (działy: układ hydrauliczny)
  • Podręczniki/opracowania z hydrauliki siłowej w maszynach roboczych (pompy wyporowe)
  • Atlasy/zeszyty ćwiczeń z rozpoznawania podzespołów maszyn i urządzeń

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego