Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA ELM1 - STYCZEŃ 2021



PYTANIE NR 29.
Na rysunku przedstawiono diagram działania jednego z bloków funkcjonalnych sterownika PLC. Jest to
Ilustracja przedstawia diagram działania bloku funkcjonalnego sterownika PLC, a dokładniej blok licznika impulsów
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
CTD to licznik zliczający w dół: jego wartość jest zmniejszana o 1 przy każdym poprawnym impulsie zliczającym, aż do osiągnięcia wartości docelowej (zwykle 0). Timery TON i TOF nie zliczają impulsów, tylko realizują zwłokę czasową, a CTU zlicza w górę, więc nie pasuje do odliczania.

Pełne wyjaśnienie:

Bloki funkcyjne PLC dzielą się m.in. na liczniki (zliczają zdarzenia/impulsy) oraz timery (realizują funkcje czasowe). W tym typie zadania kluczowe jest rozpoznanie, czy diagram opisuje zmianę wartości licznika po kolejnych impulsach, czy narastanie/zanikanie sygnału w czasie.

Odpowiedź "blok licznika impulsów zliczającego w dół CTD" jest właściwa, gdy diagram pokazuje odliczanie – czyli zmniejszanie aktualnej wartości o kolejne kroki przy impulsach zliczających. Taki blok wykorzystuje się np. do odliczenia pozostałej liczby cykli, sztuk lub porcji do końca serii (batch), gdzie startuje się od wartości zadanej i schodzi do zera.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "blok timera opóźniającego wyłączenie TOF" dotyczy zwłoki czasowej przy wyłączaniu sygnału. TOF nie zlicza impulsów i jego działanie opisuje się czasem (np. sekundy), a nie liczbą impulsów.
  • "blok timera opóźniającego załączenie TON" także jest blokiem czasowym – realizuje zwłokę przy załączaniu. Podobnie jak TOF, nie służy do zliczania zdarzeń.
  • "blok licznika impulsów zliczającego w górę CTU" jest licznikiem, ale działa odwrotnie: zwiększa wartość przy impulsach. Jeśli diagram wskazuje odliczanie (spadek wartości), to CTU nie pasuje.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw zdecyduj, czy widzisz zależność od czasu (timer), czy zależność od liczby impulsów (licznik). Dopiero potem rozróżnij kierunek: w górę (CTU) vs w dół (CTD).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co oznacza skrót CTD w sterownikach PLC?
CTD to standardowy blok licznika zliczającego w dół. Jego wartość maleje o 1 przy każdym impulsie zliczającym (zgodnie z warunkami wejść bloku). Stosuje się go, gdy chcesz odliczać liczbę cykli, sztuk lub zdarzeń do zera.
Jaka jest różnica między CTU a CTD w PLC?
CTU zlicza w górę (wartość rośnie po impulsach), a CTD zlicza w dół (wartość maleje po impulsach). W praktyce CTU służy do sumowania zdarzeń, a CTD do odliczania pozostałych sztuk/cykli do końca procesu.
Co robi timer TON w sterowniku PLC?
TON to timer opóźniający załączenie. Po spełnieniu warunku wejściowego sygnał wyjściowy uaktywnia się dopiero po upływie zadanego czasu. TON nie zlicza impulsów – jego działanie opisuje się czasem, a nie liczbą zdarzeń.
Co robi timer TOF w sterowniku PLC?
TOF to timer opóźniający wyłączenie. Gdy warunek wejściowy przestaje być spełniony, wyjście pozostaje aktywne jeszcze przez zadany czas, a dopiero potem się wyłącza. TOF służy do zwłoki czasowej, nie do zliczania impulsów.
Jak rozpoznać na diagramie, że to licznik, a nie timer?
Licznik rozpoznasz po tym, że logika odnosi się do kolejnych impulsów/zdarzeń i zmian wartości licznika (np. przy każdym impulsie). Timer dotyczy upływu czasu – kluczowa jest zwłoka w sekundach i momenty włączenia/wyłączenia zależne od czasu.
Dlaczego CTD jest używany do odliczania porcji w procesie?
CTD pasuje do zadań typu "zostało jeszcze N sztuk" – startujesz od wartości zadanej i po każdym zdarzeniu zmniejszasz ją o 1. Gdy licznik dojdzie do zera (lub wartości granicznej), możesz uruchomić kolejną akcję, np. zatrzymanie serii lub sygnał końca batcha.
Jakie błędy najczęściej prowadzą do pomylenia CTD i CTU?
Najczęstszy błąd to skupienie się na tym, że "to licznik", bez sprawdzenia kierunku zliczania. Drugi typ pomyłki wynika z automatycznego skojarzenia liter (U jak "up", D jak "down") bez analizy przebiegu/diagramu i warunków zmiany wartości.
Czy w PLC liczniki zliczają każde zbocze sygnału?
To zależy od implementacji bloku i sposobu podania sygnału. Zwykle zliczanie jest związane z określonym zdarzeniem (np. zboczem narastającym na wejściu zliczającym), aby jeden impuls dawał jedno zliczenie. Na egzaminie zwracaj uwagę, jak opisano wejścia i warunki zliczania.
Kiedy lepiej użyć timera zamiast licznika w automatyce?
Timer wybierasz, gdy liczy się czas (np. opóźnienie startu, podtrzymanie sygnału, filtracja krótkich stanów). Licznik wybierasz, gdy liczy się liczba zdarzeń (np. impulsy z enkodera, detekcje czujnika, ilość cykli maszyny).
Jak przygotować się do zadań o blokach PLC na ELM.1?
Przećwicz w symulatorze lub na stanowisku PLC podstawowe bloki: CTU, CTD, TON, TOF. Zmieniaj sygnały wejściowe i obserwuj wyjścia oraz wartości. Na egzaminie pomagają krótkie notatki: "TON=opóźnia włączenie", "TOF=opóźnia wyłączenie", "CTU=w górę", "CTD=w dół".
info

Statystycznie 32% uczniów zna prawidłową odpowiedź. bardzo trudne

Według specjalistów z branży: "CTD to licznik zliczający w dół: jego wartość jest zmniejszana o 1 przy każdym poprawnym impulsie zliczającym, aż do osiągnięcia wartości docelowej (zwykle 0)."

Źródła:

  • IEC 61131-3:2013, Programmable controllers – Part 3: Programming languages (sekcje dotyczące standardowych bloków: timery i liczniki)
  • CODESYS Online Help – Standard function blocks (Counter CTU/CTD, Timer TON/TOF): https://help.codesys.com/ (strony dokumentacji bloków CTU/CTD/TON/TOF) - accessed 2026-02-27
  • Siemens Industry Online Support – dokumentacja S7 (opisy liczników i timerów IEC dla S7-1200/S7-1500): https://support.industry.siemens.com/ - accessed 2026-02-27

Materiały:

  • Podręcznik do programowania PLC w językach zgodnych z IEC 61131-3 (FBD/LAD/ST)
  • Dokumentacja środowiska PLC używanego w pracowni (opis bloków liczników i timerów)
  • Zestawy zadań egzaminacyjnych ELM.1 z rozpoznawania bloków funkcyjnych
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego