KWALIFIKACJA ELM6 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 18.
Na rysunku przedstawiono diagram stanów dla dwóch siłowników tłoczyskowych 1A1 oraz 2A1. Który opis odpowiada działaniu siłowników?
Ilustracja przedstawia tabelę połączoną z wykresem.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Na diagramie przejście z "0" do "s" oznacza wysunięcie, a z "s" do "0" wsunięcie.
W kolejnych krokach widać najpierw wysunięcie 1A1 (1–2), potem wysunięcie 2A1 (2–3), następnie wsunięcie 2A1 (3–4) i na końcu wsunięcie 1A1 (4–5).

Pełne wyjaśnienie:

Diagram stanów (wykres przemieszczeń) pokazuje położenie tłoczyska w kolejnych krokach cyklu. Poziom "0" oznacza stan wsunięty, a "s" stan wysunięty. Aby odczytać sekwencję, śledzi się przebieg linii dla każdego siłownika wzdłuż osi kroków.

Dla siłownika 1A1 linia startuje na poziomie "0", a między krokiem 1 a 2 przechodzi do "s", co oznacza wysunięcie 1A1. Następnie utrzymuje się na "s" do kroku 4, po czym między krokiem 4 a 5 spada do "0", czyli następuje wsunięcie 1A1.

Dla siłownika 2A1 przebieg jest krótszy: pozostaje na "0" do kroku 2, między krokiem 2 a 3 przechodzi do "s" (czyli wysunięcie 2A1), a następnie między krokiem 3 a 4 wraca do "0" (czyli wsunięcie 2A1).

Zatem prawidłowy opis cyklu to: "Wysunięcie 1A1, wysunięcie 2A1, wsunięcie 2A1, wsunięcie 1A1."

Pozostałe odpowiedzi są błędne, bo zmieniają kolejność zdarzeń widoczną na osi kroków: wersje zaczynające od 2A1 ignorują fakt, że 2A1 pozostaje na "0" aż do kroku 2; wersje z natychmiastowym wsunięciem 1A1 przeczą temu, że 1A1 utrzymuje stan "s" przez kilka kroków; a wariant "naprzemienny" (wysuń–wsuń dla jednego, potem drugi) nie pasuje do wykresu, w którym 2A1 wykonuje krótki ruch w środku cyklu, gdy 1A1 jest nadal wysunięty.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw zaznacz na osi kroków wszystkie momenty, w których linia zmienia poziom (skoki 0→s lub s→0). Dopiero potem przepisz to jako listę ruchów – minimalizuje to ryzyko "zgubienia kroku".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Czytaj wzdłuż osi kroków/czasu. Poziom 0 to tłoczysko wsunięte, a s to wysunięte. Zmiana 0→s oznacza wysunięcie, a s→0 wsunięcie. Najpierw zaznacz miejsca zmian poziomu, potem ułóż je w kolejności.
Przejście z 0 do s oznacza, że tłoczysko zmienia położenie z wsuniętego na wysunięte, czyli wykonuje ruch wysuwu. Analogicznie przejście z s do 0 to ruch powrotny (wsuw). To podstawowa zasada interpretacji diagramów stanów.
Oś kroków pokazuje chronologię cyklu. Nawet jeśli dwa siłowniki osiągają ten sam stan (np. oba są w "0"), to moment zmiany stanu może być inny. Pominięcie kolejności powoduje błędy w opisie cyklu i w praktyce może skutkować kolizją ruchów lub błędną logiką sterowania.
Najczęstsze błędy to: odwrócenie znaczenia 0 i s, pomylenie kierunku zmiany (0→s vs s→0), "zgubienie" jednego kroku przy przechodzeniu między wykresami oraz błędne przypisanie ruchu do niewłaściwego siłownika przez podobne oznaczenia elementów.
To oznaczenia elementów używane na schematach i w dokumentacji. Litera A odnosi się do siłownika, a liczby pomagają odróżnić grupę/układ i konkretny element. W praktyce pozwala to jednoznacznie powiązać wykres, zawory i czujniki z właściwym siłownikiem w całym systemie.
Stosuje się je podczas projektowania sekwencji pracy maszyny (przed wykonaniem układu sterowania) oraz w uruchamianiu i serwisie. Diagram ułatwia sprawdzenie, czy kolejność ruchów jest logiczna, powtarzalna i bezpieczna, np. w pozycjonowaniu detali, docisku, montażu czy prasowaniu.
Spójrz na początek osi kroków i znajdź pierwsze miejsce, gdzie jakakolwiek linia zmienia poziom. Ten pierwszy "skok" (0→s lub s→0) wskazuje siłownik, który jako pierwszy wykonuje ruch. Dopiero później analizuj kolejne zmiany, aby nie sugerować się długością odcinków poziomych.
To częsty skrót myślowy: uczący się zakłada, że siłowniki pracują po kolei w pełnych cyklach. Na diagramie często widać jednak pracę "zagnieżdżoną", np. jeden siłownik pozostaje wysunięty, a drugi wykonuje krótki ruch w środku. Dlatego trzeba czytać konkretne przejścia stanów.
Nie zgaduj na podstawie intuicji "w górę/w dół", tylko stosuj regułę stanów: 0 to wsunięty, s to wysunięty. Zatem 0→s = wysuw, a s→0 = wsuw. Jeżeli linia jest pozioma, oznacza brak ruchu (utrzymanie położenia).
Ćwicz na krótkich diagramach: zaznaczaj momenty zmiany stanu, zapisuj je jako listę ruchów i porównuj z odpowiedziami. Warto też trenować poprawne czytanie oznaczeń (np. 1A1, 2A1) i konsekwentnie używać tej samej notacji w zapisie sekwencji, bo to ogranicza pomyłki.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 51% zdających egzamin. trudne

Źródła:

  • ISO 1219-2, Fluid power systems and components — Graphical symbols and circuit diagrams — Part 2: Circuit diagrams (oznaczenia i schematy układów pneumatycznych/hydraulicznych)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z pneumatyki i hydrauliki siłowej: wykresy przemieszczeń i sekwencje ruchów
  • Ćwiczenia z odczytu diagramów stanów dla 2–3 siłowników (kroki, stany 0/s)
  • Dokumentacja szkolna/branżowa dotycząca oznaczeń elementów na schematach pneumatycznych

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego