KWALIFIKACJA AUD3 - CZERWIEC 2021

PYTANIE NR 17.
Na rysunku przedstawiono element składowy fortepianu, który znajduje się
Na zdjęciu widoczny jest mechaniczny element wykonany głównie z jasnego drewna, umieszczony na jednolitym, niebieskim tle.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprawna jest odpowiedź "wewnątrz skrzynki liry", bo pokazany element ma postać zwartej dźwigni przegubowej z metalowym prętem i śrubą montażową, typową dla mechanizmu pedałowego przy podstawie fortepianu. Tunel dotyczy elementów mechanizmu tłumikowego położonych wysoko w korpusie.

Pełne wyjaśnienie:

Prawidłowa odpowiedź to "wewnątrz skrzynki liry". Skrzynka liry (często nazywana po prostu "lirą") znajduje się u podstawy fortepianu i mieści mechanizm pedałowy. W tej strefie spotyka się zwarte zespoły dźwigni o konstrukcji przegubowej: drewniane ramiona połączone sworzniami, elementy metalowe przenoszące ruch oraz śruby służące do mocowania i/lub regulacji. Taki układ odpowiada temu, co widać na ilustracji: przegubowe ramiona, metalowy pręt oraz śruba montażowa.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "w głębi tunelu" – tunel fortepianowy to przestrzeń w górnej części mechanizmu, kojarzona z dźwigniami i elementami mechanizmu tłumikowego. Elementy tunelu są związane z pracą tłumików przy strunach i są umieszczone wysoko w korpusie, a nie w "pudełku" przy pedałach.
  • "pod stołem klawiaturowym" – pod stołem klawiaturowym znajdują się elementy związane z osadzeniem klawiatury i mechaniki, ale pokazany detal ma cechy typowe dla przeniesienia ruchu pedałów (dźwignia + pręt), a nie dla mocowania klawiatury.
  • "pomiędzy młotkami a klawiaturą" – ta strefa dotyczy przede wszystkim mechanizmu gry (zależności klawisz–mechanika–młotek). Dźwignie pedałowe z prętami transmisyjnymi zwykle nie są zlokalizowane między młotkami a klawiaturą, tylko zaczynają pracę od dołu instrumentu (lira) i dopiero dalej przekazują ruch ku górze.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy na zdjęciu widzisz kompaktową dźwignię z metalowym prętem oraz elementy montażowe sugerujące pracę "przy podstawie", najpierw rozważ mechanizm pedałowy w skrzynce liry, a dopiero potem elementy tunelu i mechanizmu tłumikowego.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Skrzynka liry to obudowa mechanizmu pedałowego znajdująca się u podstawy fortepianu skrzydłowego. Mieści dźwignie i połączenia, które przenoszą ruch z pedałów na pręty biegnące w górę do dalszych części mechanizmu.
Tunel fortepianowy to przestrzeń w górnej części mechanizmu, wewnątrz korpusu instrumentu. Jest kojarzony z elementami mechanizmu tłumikowego (dźwignie i listwy związane z oddalaniem tłumików od strun), a nie z samym mechanizmem pedałów.
Dźwignie z liry są zwykle zwarte, przegubowe, mają sworznie oraz metalowy pręt/cięgno i elementy montażowe typowe dla pracy przy podstawie instrumentu. Elementy tunelu częściej odnoszą się do mechanizmu tłumików i są projektowane do pracy wysoko w korpusie.
Pedały są na dole instrumentu, więc w tym miejscu najłatwiej zbudować dźwignie i przeguby przenoszące siłę nacisku. Lira stabilizuje pedały i umożliwia przekazanie ruchu pionowo do góry przez pręty do elementów wykonawczych w mechanizmie.
W skrzynce liry spotyka się dźwignie przegubowe, sworznie, śruby mocujące i regulacyjne oraz połączenia z prętami (cięgnami) biegnącymi w górę. Ich zadaniem jest zamiana ruchu pedału na odpowiedni ruch prętów sterujących w mechanizmie.
Tak, ale są to dźwignie związane głównie z mechanizmem tłumikowym, czyli z układem odpowiadającym za pracę tłumików przy strunach. To inna grupa elementów niż dźwignie pedałowe w lirze, mimo że oba układy mogą wykorzystywać podobne zasady dźwigni.
Najczęstszy błąd to mylenie nazw obszarów: "tunel" brzmi technicznie i bywa wybierany automatycznie. Drugi błąd to ignorowanie wskazówek konstrukcyjnych na ilustracji (sworznie, pręt, śruba) i niedopasowanie ich do funkcji pedałów.
W praktyce mogą pojawić się stuki, skrzypienie, wyczuwalne luzy pedału, nierówny skok lub brak pełnego działania (np. pedał nie "łapie" mechanizmu). To często wynika z luzów na sworzniach, zużycia filców lub rozregulowania połączeń w skrzynce liry.
Skrzynkę liry demontuje się lub otwiera, gdy trzeba naprawić albo wyregulować dźwignie pedałowe, sworznie i łączniki, wymienić zużyte elementy cierne lub usunąć luzy. To typowa czynność przy serwisie pedałów i przeniesienia ruchu.
Najlepiej łączyć teorię z obrazem: oglądać fotografie elementów i od razu wskazywać ich położenie w instrumencie. Pomaga też zasada: pedały i dźwignie startują w lirze (na dole), a elementy tłumikowe częściej kojarzą się z obszarami wyżej w korpusie.
info

Statystycznie 65% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Tunel dotyczy elementów mechanizmu tłumikowego położonych wysoko w korpusie."

Źródła:

  • zpe.gov.pl – słownik pojęć dla kwalifikacji AUD.03/AUD.3 (hasła dotyczące: tunel fortepianowy, lira/skrzynka liry) – brak przekazanego bezpośredniego URL do konkretnego hasła

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne i słownik pojęć dla kwalifikacji AUD.3/AUD.03 na zpe.gov.pl (hasła dotyczące anatomii fortepianu)
  • Podręczniki/kompendia z budowy i regulacji fortepianów (rozdziały o mechanizmie pedałowym i tłumikowym)
  • Instrukcje serwisowe oraz schematy producentów dotyczące regulacji liry i przeniesienia pedałów

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego