KWALIFIKACJA CHM3 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 33.
Na rysunku przedstawiono fragment pipety
Ilustracja przedstawia fragment pipety wielomiarowej, która jest używana w kontekście technika analityka, szczególnie w
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Widoczna na rysunku ciągła podziałka z wieloma oznaczeniami (m.in. 0, 1 i 23) wskazuje na pipetę wielomiarową, bo umożliwia odmierzanie różnych objętości. Liczba 23 jest wartością pośrednią na skali, a pojemność nominalna takiej pipety wynosi typowo 25 cm3.

Pełne wyjaśnienie:

Rozpoznanie pipety na rysunku opiera się na tym, jak wygląda skala (podziałka) na szkle oraz co oznaczają liczby nadrukowane przy kreskach.

Pipeta wielomiarowa (graduowana) ma ciągłą podziałkę wzdłuż rurki, dzięki czemu można odmierzać wiele różnych objętości w pewnym zakresie. Na ilustracji widać początek skali z oznaczeniem "0", niżej "1", a w dolnym fragmencie również "23" oraz liczne drobne kreski. Taki układ jest typowy dla pipety wielomiarowej.

Pipeta jednomiarowa służy do przenoszenia jednej, ściśle określonej objętości. Charakterystyczne są dla niej elementy takie jak pojedyncza kreska miarowa (zwykle bez długiej skali) i często wyraźna bańka. Na przedstawionym fragmencie kluczowy jest jednak fakt, że skala jest wielopunktowa, więc odpowiedzi wskazujące na pipetę jednomiarową nie pasują do rysunku.

Ważna pułapka egzaminacyjna dotyczy liczby "23". Nie jest to pojemność nominalna, tylko wartość odczytu na skali (punkt pośredni). Pojemność nominalna wynika z zakresu skali (typowo do 25 cm3 dla takiej pipety), a liczby na podziałce pokazują możliwe odczyty w trakcie odmierzania. Dlatego poprawna jest odpowiedź: wielomiarowa o pojemności nominalnej 25 cm3.

Pozostałe odpowiedzi są błędne z dwóch powodów: albo mylą typ pipety (jednomiarowa zamiast wielomiarowej), albo przypisują niepoprawną pojemność nominalną "23 cm3", wynikającą z błędnej interpretacji oznaczenia na podziałce jako pojemności całkowitej.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pipeta wielomiarowa (graduowana) to pipeta ze skalą podziałki wzdłuż rurki, która pozwala odmierzać różne objętości w określonym zakresie (np. do 25 cm3). Używa się jej do dozowania i odmierzania cieczy w pracy laboratoryjnej, gdy potrzebne są różne porcje objętości.
Pipeta jednomiarowa jest przeznaczona do przenoszenia jednej, stałej objętości i zwykle ma jedną kreskę miarową. Pipeta wielomiarowa ma ciągłą podziałkę z wieloma kreskami i liczbami, więc umożliwia odmierzanie wielu objętości w zakresie swojej pojemności.
Liczby na skali pipety wielomiarowej oznaczają wartości pośrednie odczytu (punkty na podziałce), a nie "pojemność całkowitą" pipety. Pojemność nominalna odnosi się do maksymalnego zakresu (np. 25 cm3), natomiast "23" to tylko jedno z możliwych wskazań skali.
Najpewniejszą cechą jest ciągła skala: wiele kresek podziałki oraz kolejne oznaczenia liczbowe (np. 0, 1, 23). Taki rysunek pokazuje, że można odmierzać różne objętości. Pipeta jednomiarowa zwykle nie ma takiej długiej, wielopunktowej podziałki.
W praktyce laboratoryjnej często spotyka się pipety wielomiarowe o pojemnościach nominalnych m.in. 1, 2, 5, 10, 20, 25, 50, 100 cm3. Na egzaminie warto pamiętać, że liczby widoczne na podziałce (np. 23) nie muszą oznaczać pojemności nominalnej.
Objętość odczytuje się z położenia menisku względem kreski skali. Dla cieczy zwilżających szkło (np. woda i roztwory wodne) zwykle odczytuje się dolną krawędź menisku. Trzeba patrzeć na poziomie kreski, aby uniknąć błędu paralaksy.
W kontekście typowych, standaryzowanych pipet laboratoryjnych częściej spotyka się wartości takie jak 20 lub 25 cm3. Jeśli na rysunku widać "23", najczęściej jest to oznaczenie na skali, a nie pojemność nominalna. Na egzaminie należy sprawdzić, czy skala sięga większej wartości.
Najczęstszy błąd to utożsamienie widocznej liczby (np. 23) z pojemnością nominalną. Drugi błąd to mylenie pipety wielomiarowej z jednomiarową, gdy pokazano tylko fragment. Warto szukać cechy rozstrzygającej: długiej skali z wieloma kreskami.
Pipetę jednomiarową wybiera się, gdy trzeba wielokrotnie przenosić jedną, stałą objętość z możliwie wysoką powtarzalnością (np. przy przygotowaniu roztworów lub analizach wymagających dokładnego dozowania). Pipeta wielomiarowa jest wygodniejsza, gdy potrzebujesz różnych objętości.
Ćwicz rozpoznawanie szkła po cechach konstrukcyjnych: skala ciągła vs jedna kreska, obecność bańki, zakres skali i oznaczenia. Naucz się też, co oznacza "pojemność nominalna" i jak czyta się menisk. To pozwala uniknąć pułapek typu "liczba na skali = pojemność".
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 62% zdających egzamin. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że widoczna na rysunku ciągła podziałka z wieloma oznaczeniami (m.in. 0, 1 i 23) wskazuje na pipetę wielomiarową, bo umożliwia odmierzanie różnych objętości.

Źródła:

  • PN-EN ISO 648:2009, Szkło laboratoryjne — Pipety jednomiarowe
  • PN-ISO 4788:1997, Wyroby szklane laboratoryjne — Zasady dotyczące pojemności i oznaczania

Materiały:

  • PN-EN ISO 648:2009 – wymagania i klasyfikacja pipet
  • PN-ISO 4788:1997 – ogólne wymagania dotyczące wyrobów szklanych laboratoryjnych
  • Instrukcje producentów szkła miarowego (opis oznaczeń i sposobu odczytu menisku)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego