KWALIFIKACJA ELM3 - STYCZEŃ 2013

PYTANIE NR 8.
Na rysunku przedstawiono fragment schematu połączeń sterownika PLC, Dla tak wykonanych połączeń, wejścia są skonfigurowane jako
Ilustracja przedstawia fragment schematu połączeń sterownika PLC, co jest typowe dla egzaminów związanych z kwalifikacjami
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wejścia typu source (sourcing) są zasilającą stroną obwodu: moduł wejściowy udostępnia dodatni potencjał dla czujnika, a stan "1" pojawia się po zwarciu do 0 V przez element zewnętrzny. Taki układ połączeń na schemacie oznacza konfigurację source.

Pełne wyjaśnienie:

W technice PLC rozróżnia się wejścia/wyjścia typu source (sourcing) oraz sink (sinking). Te nazwy opisują, kto dostarcza prąd do obwodu sygnałowego i względem jakiego potencjału pracuje punkt wspólny (COM) danej grupy wejść.

Wejście typu source (sourcing) oznacza, że moduł wejściowy jest "stroną zasilającą" dla obwodu wejściowego: typowo wspólny zacisk wejść jest po stronie dodatniego zasilania, a sygnał jest aktywowany wtedy, gdy obwód zostanie domknięty do potencjału 0 V (masa) przez element zewnętrzny. W praktyce takie wejścia współpracują z elementami, które "ściągają" sygnał do zera (często opisuje się to jako współpraca z urządzeniami typu sinking po stronie polowej).

Odpowiedź "sink (ujście)" byłaby właściwa w układzie odwrotnym: gdy punkt wspólny wejść jest po stronie 0 V i oczekuje się podania +24 V na zacisk wejściowy z czujnika/układu zewnętrznego, aby uzyskać stan aktywny. To inny kierunek polaryzacji i inna logika domykania obwodu.

Odpowiedź "source i sink równocześnie" jest błędna w typowym ujęciu egzaminacyjnym: pojedyncza grupa wejść cyfrowych (z jednym COM) nie jest jednocześnie sourcing i sinking. Oczywiście w praktyce spotyka się różne grupy wejść w jednym sterowniku lub moduły konfigurowalne, ale na konkretnym schemacie należy wskazać jedną, wynikającą z połączeń konfigurację.

Odpowiedź "wejścia analogowe" nie pasuje do tego typu rozróżnienia. Określenia source/sink dotyczą przede wszystkim wejść/wyjść cyfrowych DC i sposobu zasilania obwodu sygnałowego. Wejścia analogowe identyfikuje się innymi parametrami (np. prąd/napięcie pomiarowe), a nie klasyfikacją source/sink.

Wskazówka do zadań: zawsze szukaj na schemacie, gdzie jest podłączony COM danej grupy wejść oraz w którą stronę "zamykany" jest obwód przez czujnik/przycisk. To najszybsza metoda rozpoznania source vs sink.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wejście source (sourcing) to takie, w którym moduł wejściowy jest "stroną zasilającą" obwodu sygnałowego. W praktyce punkt wspólny (COM) bywa połączony z dodatnim potencjałem, a wejście uaktywnia się po domknięciu obwodu do 0 V przez element zewnętrzny.
Wejście sink (sinking) zwykle ma punkt wspólny po stronie 0 V, a stan aktywny pojawia się, gdy na zacisk wejściowy zostanie podany dodatni potencjał (np. +24 V) z czujnika lub innego elementu wykonawczego. Zawsze oceniaj to przez pryzmat połączeń COM.
Najpierw znajdź zacisk COM (wspólny) danej grupy wejść i sprawdź, czy jest połączony z +24 V czy z 0 V. Następnie prześledź, czy czujnik/przycisk "podaje plus" na wejście, czy raczej "ściąga" wejście do masy. To zwykle jednoznacznie rozstrzyga.
Najczęściej działa skojarzenie z nazwami PNP/NPN albo przenoszenie zasad z wyjść na wejścia bez sprawdzania, gdzie jest COM. Dodatkowo różni producenci opisują zaciski inaczej. Pomaga trzymanie się prostej reguły: sprawdź, kto dostarcza prąd w obwodzie sygnałowym.
Zwykle nie w sensie egzaminacyjnym. Określenia source/sink odnoszą się głównie do dwustanowych wejść/wyjść DC i sposobu zasilania obwodu sygnałowego. Wejścia analogowe klasyfikuje się raczej jako napięciowe/prądowe oraz przez zakresy (np. 0–10 V, 4–20 mA).
W praktyce dobiera się czujnik tak, aby pasował do sposobu polaryzacji wejścia: jedne rozwiązania "podają +24 V" na wejście, inne "ściągają do 0 V". Producenci często wiążą to z rodzinami PNP/NPN, ale na egzaminie decydujące są połączenia COM i kierunek domykania obwodu.
Może się to zdarzyć, gdy sterownik ma różne moduły wejściowe (np. osobne grupy DI) albo moduły konfigurowalne, gdzie różne kanały/grupy mogą mieć inne odniesienie COM. Jednak w pojedynczym zadaniu ze schematem zwykle analizuje się konkretną grupę wejść i wskazuje jedną konfigurację.
Najczęściej wejście w ogóle nie reaguje (brak stanu "1"), reaguje odwrotnie niż oczekiwano lub pojawiają się niepewne stany przy dotyku przewodów (brak jednoznacznego odniesienia potencjału). Diagnostyka zaczyna się od sprawdzenia COM, polaryzacji zasilania i sposobu podłączenia czujnika.
Na module I/O szukaj oznaczeń typu COM, M, 0V, L+ lub podobnych (zależnie od producenta). W dokumentacji modułu znajduje się schemat podłączeń pokazujący, do jakiego potencjału ma być dołączony wspólny zacisk dla danej grupy wejść.
Ćwicz analizę krótkich schematów 24 V DC: zawsze zaznaczaj COM i kierunek przepływu prądu. Zrób kilka zadań z czujnikami i przyciskami NO/NC oraz z różnymi opisami zacisków. Dodatkowo naucz się odróżniać zadania o DI od zadań o wejściach analogowych.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 33% zdających egzamin. bardzo trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że wejścia typu source (sourcing) są zasilającą stroną obwodu: moduł wejściowy udostępnia dodatni potencjał dla czujnika, a stan "1" pojawia się po zwarciu do 0 V przez element zewnętrzny.

Źródła:

  • IEC 61131-2:2017, Programmable controllers – Part 2: Equipment requirements and tests (informacje o wymaganiach dla interfejsów I/O PLC; kontekst wejść/wyjść DC).
  • Wikipedia: "Sourcing and sinking" (definicje sourcing/sinking w elektronice/automatyce), https://en.wikipedia.org/wiki/Sourcing_and_sinking (dostęp: 2026-03-02).

Materiały:

  • Podręczniki i kursy z podstaw automatyki/PLC (wejścia/wyjścia cyfrowe DC)
  • Dokumentacje producentów modułów I/O PLC (sekcje o DI, COM, wiring)
  • Materiały szkoleniowe o czujnikach PNP/NPN i ich współpracy z PLC

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego