KWALIFIKACJA ELM3 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 28.
Na rysunku przedstawiono fragment urządzenia z zamontowaną smarowniczką (kalamitką). Które z przedstawionych na rysunkach narzędzi należy zastosować do jego smarowania?
Ilustracja przedstawia fragment urządzenia z zamontowaną smarowniczką (kalamitką) oraz cztery różne narzędzia, z których
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Smarowniczka (kalamitka) służy do wtłaczania smaru plastycznego do węzła tarcia przez złącze jednokierunkowe. Do takiego punktu smarnego stosuje się ręczną pompę smarowniczą (smarownicę), która pozwala podłączyć końcówkę do kalamitki i wcisnąć smar pod ciśnieniem.

Pełne wyjaśnienie:

Smarowniczka (kalamitka) jest standardowym elementem punktu smarnego w wielu mechanizmach (np. łożyskach, przegubach, prowadnicach). Jej zadaniem jest umożliwienie podania środka smarnego do wnętrza węzła tarcia w sposób kontrolowany oraz ograniczenie cofania się smaru na zewnątrz. W praktyce oznacza to, że narzędzie użyte do smarowania musi:

  • mieć końcówkę/łącznik współpracujący ze smarowniczką,
  • umożliwiać wtłoczenie smaru z wyczuwalnym oporem, zwykle pod podwyższonym ciśnieniem,
  • być przystosowane do smaru plastycznego (a nie wyłącznie do oleju).

Dlatego poprawnym wyborem jest "ręczna pompa smarownicza" (często nazywana smarownicą ręczną lub "smarownicą do kalamitek"). Takie narzędzie pozwala stabilnie połączyć się ze smarowniczką i podać odpowiednią porcję smaru do elementu, co jest typową czynnością w konserwacji urządzeń i systemów mechatronicznych.

Pozostałe narzędzia z zestawu odpowiedzi (inne niż ręczna pompa smarownicza) są błędne wtedy, gdy nie mają możliwości poprawnego połączenia ze smarowniczką lub nie są przeznaczone do tłoczenia smaru plastycznego. Częstym błędem jest traktowanie "smarowania" jako podawania dowolnego środka smarnego dowolnym aplikatorem; w praktyce dobór zależy od typu punktu smarnego (kalamitka), rodzaju środka (smar/olej) i sposobu podawania (tłoczenie vs kapanie/rozpylanie).

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawia się smarowniczka/kalamitka, najczęściej chodzi o smarownicę (pompę smarowniczą) z końcówką do kalamitek, a nie o narzędzia do olejowania czy czyszczenia. W praktyce UR warto także ocenić stan samej smarowniczki (zabrudzenie, uszkodzenie) oraz sprawdzić, czy smar jest przyjmowany przez węzeł (brak drożności kanałów smarnych).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Smarowniczka (kalamitka) to złącze punktu smarnego, które umożliwia wtłoczenie środka smarnego do wnętrza mechanizmu. Najczęściej służy do podawania smaru plastycznego do łożysk, przegubów lub prowadnic, bez demontażu elementów.
Do smarowania przez kalamitkę stosuje się ręczną pompę smarowniczą (smarownicę ręczną, grease gun). Ma ona końcówkę, którą dociska się do smarowniczki, a następnie tłoczy smar do węzła tarcia.
Olejarka zwykle podaje olej kroplowo lub cienkim strumieniem i nie zapewnia szczelnego połączenia ze smarowniczką ani odpowiedniego tłoczenia. Kalamitka jest projektowana pod narzędzie, które potrafi wtłoczyć smar pod ciśnieniem.
Najczęściej widać mały metalowy króciec z kulką/zaworkiem, zwykle osadzony w korpusie. Cechą rozpoznawczą jest kształt złącza do podłączenia końcówki smarownicy. W zadaniach egzaminacyjnych często podpowiedzią jest słowo "smarowniczka (kalamitka)".
Typowe błędy to: użycie niewłaściwego środka (olej zamiast smaru), brak oczyszczenia kalamitki przed podaniem smaru, zbyt duża ilość smaru oraz smarowanie bez kontroli, czy smar jest przyjmowany. Błędem bywa też niedociśnięcie końcówki smarownicy do złącza.
W praktyce bardzo często tak, ale ostatecznie decyduje dokumentacja urządzenia (np. DTR i harmonogram smarowania). Egzaminowo przyjmuje się, że "kalamitka" wskazuje na podawanie smaru smarownicą. W serwisie zawsze należy dobrać środek zgodnie z zaleceniem producenta.
Dosmarowywanie wykonuje się zgodnie z planem konserwacji (czas pracy, przebieg, liczba cykli) albo po objawach wskazujących na niedostateczne smarowanie. W praktyce UR ważne jest także smarowanie po montażu elementu, jeśli wymaga tego instrukcja, oraz kontrola szczelności i czystości punktu smarnego.
Najczęściej ocenia się opór podczas pompowania oraz to, czy pojawia się świeży smar w strefie uszczelnienia/odpowietrzenia (jeśli konstrukcja to przewiduje). Brak reakcji może oznaczać zapchaną kalamitkę lub kanał smarny. W UR stosuje się też zasadę smarowania małymi porcjami i obserwacji efektu.
Najczęściej są to łożyska toczne w oprawach, przeguby, sworznie, tuleje ślizgowe, mechanizmy dźwigniowe i niektóre prowadnice. W systemach mechatronicznych spotyka się je m.in. w modułach transportu, mechanizmach napędowych i osprzęcie wymagającym okresowej obsługi.
Warto przećwiczyć rozpoznawanie: smarowniczki (kalamitki), smarownicy ręcznej, oraz odróżnianie smaru od oleju i typowych metod podawania. Pomaga też czytanie fragmentów DTR o punktach smarnych oraz oglądanie realnych narzędzi w warsztacie, by kojarzyć ich końcówki i zastosowanie.
info

Statystycznie 47% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Smarowniczka (kalamitka) służy do wtłaczania smaru plastycznego do węzła tarcia przez złącze jednokierunkowe."

Źródła:

  • SKF – strona produktowa "Manual grease guns" (smarownice ręczne), https://www.skf.com/group/products/lubrication-management/lubrication-delivery-devices/manual-grease-guns - dostęp 2026-02-28
  • Lincoln Industrial (SKF) – opis zastosowań smarownic i smarowania przez złączki smarowe, https://www.lincolnindustrial.com/ - sekcja produktów/grease guns (wymaga nawigacji do opisu) - dostęp 2026-02-28
  • Wikipedia (PL) – hasło "Smarowniczka", opis przeznaczenia i współpracy ze smarownicą, https://pl.wikipedia.org/wiki/Smarowniczka - dostęp 2026-02-28

Materiały:

  • Instrukcje utrzymania ruchu i DTR maszyn (rozdziały o smarowaniu)
  • Karty katalogowe i instrukcje obsługi smarownic ręcznych (grease gun)
  • Podstawowe podręczniki z tribologii i eksploatacji maszyn (część o smarach i punktach smarnych)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego