KWALIFIKACJA ELE11 - CZERWIEC 2016

PYTANIE NR 9.
Na rysunku przedstawiono
Ilustracja przedstawia urządzenie do napełniania i odpowietrzania instalacji solarnej.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Urządzenie do napełniania i odpowietrzania instalacji solarnej służy do wprowadzania czynnika roboczego do obiegu oraz usuwania powietrza, które pogarsza przepływ i sprawność.
Pozostałe opcje to inne elementy: naczynie stabilizuje ciśnienie, zasobnik magazynuje c.w.u., a grupa pompowa odpowiada za wymuszanie obiegu.

Pełne wyjaśnienie:

W instalacjach solarnych (kolektorowych) kluczowe jest poprawne napełnienie obiegu czynnikiem roboczym oraz jego odpowietrzenie. Powietrze uwięzione w przewodach lub armaturze może powodować hałas, spadek przepływu, błędne wskazania czujników, a w konsekwencji obniżenie uzysków energii i problemy z pracą pompy. Dlatego stosuje się armaturę/urządzenia serwisowe umożliwiające podłączenie pompy napełniającej, płukanie i skuteczne usuwanie pęcherzy powietrza.

Dlaczego poprawna jest odpowiedź:
"Urządzenie do napełniania i odpowietrzania instalacji solarnej" pełni funkcję typowo serwisową: pozwala w kontrolowany sposób wtłoczyć czynnik do obiegu oraz odprowadzić powietrze z układu, tak aby instalacja pracowała stabilnie.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe:

  • Naczynie wzbiorcze – jego zadaniem jest kompensacja zmian objętości czynnika wynikających z temperatury i stabilizacja ciśnienia w układzie zamkniętym. Nie jest to element służący bezpośrednio do napełniania i odpowietrzania (choć wpływa na pracę ciśnieniową instalacji).
  • Zasobnik c.w.u. – magazynuje ciepłą wodę użytkową i odbiera ciepło z wymiennika/spirali. To element po stronie wody użytkowej, a nie typowa armatura serwisowa obiegu solarnego.
  • Grupa pompowa – obejmuje pompę obiegową i armaturę (np. zawory, termometry, przepływomierz zależnie od rozwiązania) i odpowiada za wymuszenie przepływu czynnika między kolektorem a wymiennikiem. Sama w sobie nie jest tożsame z urządzeniem do napełniania i odpowietrzania, choć może zawierać punkty serwisowe.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedziach pojawiają się elementy o różnych funkcjach (magazynowanie, stabilizacja ciśnienia, wymuszanie obiegu, serwis), warto dopasować je do słów kluczowych z pytania: napełnianie i odpowietrzanie zawsze sugerują armaturę serwisową, a nie zbiornik lub samą pompę.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To armatura/element serwisowy umożliwiający wprowadzenie czynnika roboczego do obiegu solarnego oraz usunięcie powietrza z instalacji. Dzięki temu pompa obiegowa pracuje stabilnie, a układ osiąga właściwy przepływ i sprawność.
Powietrze w obiegu może powodować spadek przepływu, hałas, niestabilną pracę pompy i gorsze przekazywanie ciepła. W praktyce oznacza to niższe uzyski energii i większe ryzyko awarii. Dlatego odpowietrzanie jest standardową czynnością przy uruchomieniu i serwisie.
Naczynie wzbiorcze jest zwykle zbiornikiem (często metalowym) przeznaczonym do pracy z ciśnieniem i kompensacji rozszerzalności cieczy. Armatura do napełniania/odpowietrzania to najczęściej zestaw zaworów i przyłączy serwisowych do podłączenia pompy napełniającej i odprowadzenia powietrza.
Grupa pompowa odpowiada za wymuszenie obiegu czynnika między kolektorem a wymiennikiem ciepła. Zawiera pompę i elementy pomiarowo-zaworowe (zależnie od rozwiązania). Nie jest to to samo co urządzenie przeznaczone stricte do napełniania i odpowietrzania, choć może mieć punkty serwisowe.
Zasobnik c.w.u. magazynuje ciepłą wodę użytkową i odbiera ciepło z instalacji solarnej przez wbudowany wymiennik (np. wężownicę). Jest częścią przygotowania c.w.u., a nie armaturą serwisową obiegu solarnego, dlatego nie służy do napełniania ani odpowietrzania czynnika.
W praktyce jest to trudne i ryzykowne. Obieg solarny powinien być napełniony i odpowietrzony w sposób kontrolowany, często z użyciem pompy napełniającej i odpowiednich przyłączy. Brak właściwej armatury utrudnia usunięcie powietrza i zwiększa ryzyko błędów uruchomieniowych.
Typowe symptomy to: niestabilny lub zbyt mały przepływ, głośna praca pompy (kawitacja), wahania temperatur na czujnikach oraz spadek efektywności odbioru ciepła. W takiej sytuacji w praktyce sprawdza się też ciśnienie układu i wykonuje procedurę odpowietrzania.
Najczęściej podczas pierwszego uruchomienia po montażu, po naprawie lub wymianie elementów, po opróżnieniu układu oraz gdy pojawiają się objawy zapowietrzenia. To czynność eksploatacyjna i serwisowa, która przywraca prawidłowy przepływ i stabilność pracy instalacji.
Często myli się elementy "podobne z nazwy" lub kojarzone z ciśnieniem i serwisem, np. naczynie wzbiorcze z armaturą napełniającą. Innym błędem jest wybór "najbardziej znanego" elementu (grupa pompowa) bez zwrócenia uwagi na typowe przyłącza serwisowe i funkcję odpowietrzania.
Warto przećwiczyć rozpoznawanie elementów na zdjęciach i schematach: pompy, zawory, odpowietrzniki, naczynia wzbiorcze, zasobniki, czujniki. Pomaga też kojarzenie funkcji z wyglądem: magazynowanie (zasobnik), stabilizacja ciśnienia (naczynie), wymuszanie obiegu (pompa), czynności serwisowe (przyłącza napełniania/odpowietrzania).
info

Statystycznie 59% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Urządzenie do napełniania i odpowietrzania instalacji solarnej służy do wprowadzania czynnika roboczego do obiegu oraz usuwania powietrza, które pogarsza przepływ i sprawność."

Źródła:

  • PN-EN ISO 9488:2020-01, "Energia słoneczna — Terminologia", zakres: pojęcia związane z instalacjami solarnymi
  • PN-EN 12976 (kolektory słoneczne — fabrycznie wykonywane systemy), zakres: elementy i wymagania dla systemów solarnych

Materiały:

  • Instrukcje producentów dotyczące uruchamiania i serwisu instalacji solarnych (napełnianie, odpowietrzanie, kontrola ciśnienia)
  • Podręczniki zawodowe z zakresu instalacji OZE (kolektory słoneczne, osprzęt, armatura)
  • Schematy poglądowe instalacji solarnych z oznaczeniem armatury serwisowej

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego