W modelarstwie odlewniczym podstawowy podział modeli wynika z tego, jak model będzie wyjmowany z wykonanej formy. Model dzielony ma co najmniej dwie części (najczęściej dwie połówki), które rozdziela się w płaszczyźnie podziału, aby bez zrywania krawędzi bezpiecznie go wyjąć. Model niedzielony stanowi jedną bryłę – nie rozkłada się go na połówki w celu wyjęcia.
Niezależnie od tego, czy model jest dzielony czy niedzielony, w praktyce może zawierać część odejmowaną (element odejmowany). To fragment modelu, który z powodów technologicznych nie może być wyjęty razem z korpusem (np. tworzyłby podcięcie lub blokował ruch wyjmowania). Taki element usuwa się osobnym ruchem, zwykle wcześniej niż model główny, aby nie uszkodzić formy.
Odpowiedź "niedzielony z częścią odejmowaną" jest poprawna, gdy rysunek wskazuje na jednobryłowy korpus modelu, ale jednocześnie widoczny jest dodatkowy element możliwy do oddzielnego wyjęcia (część odejmowana). Wtedy nie występuje podział na połówki, lecz występuje element dodatkowy wymagający odejmowania.
- Odpowiedź "dzielony z częścią odejmowaną" byłaby właściwa tylko wtedy, gdy rysunek pokazywał jednocześnie wyraźny podział modelu na części (połówki) oraz dodatkowy element odejmowany.
- Odpowiedź "niedzielony" jest niepełna, gdy na rysunku można rozpoznać część odejmowaną – pomija wtedy istotną cechę konstrukcyjną wpływającą na wykonanie formy i kolejność wyjmowania.
- Odpowiedź "dzielony" jest błędna, jeśli nie ma podstaw do stwierdzenia podziału na połówki; samo występowanie dodatkowego elementu nie przesądza o modelu dzielonym.
Wskazówka egzaminacyjna: najpierw oceń, czy model jest rozkładany na połówki (dzielony), a dopiero potem szukaj elementów, które wymagają oddzielnego wyjęcia (części odejmowane). To zmniejsza ryzyko pomylenia kategorii.
