KWALIFIKACJA MEC9 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 17.
Na rysunku przedstawiono narzędzie do wykonania kół zębatych na
Ilustracja przedstawia narzędzie do obróbki kół zębatych, prawdopodobnie frez obwiedniowy, używany w maszynach takich jak
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Frezarka obwiedniowa wykorzystuje frez ślimakowy, który podczas ruchu względnego narzędzia i przedmiotu "odwzorowuje" zarys ewolwentowy metodą obwiedniową. Dłutownice Fellowsa i Maaga pracują innym narzędziem (dłutak/strugak) i inną kinematyką, dlatego nie odpowiadają rysunkowi tego typu narzędzia.

Pełne wyjaśnienie:

Wykonanie kół zębatych można realizować różnymi metodami, a kluczem w tego typu zadaniu jest rozpoznanie narzędzia i powiązanie go z odpowiednią obrabiarką.

Odpowiedź "frezarce obwiedniowej" jest właściwa, ponieważ frezowanie obwiedniowe kół zębatych wykonuje się typowo frezem ślimakowym. W tej metodzie zarys zęba nie jest "odciśnięty" jednym kształtem narzędzia, lecz powstaje w wyniku złożonego ruchu narzędzia i koła (zasada obwiedni), co jest charakterystyczne dla frezarek obwiedniowych (hobbing).

Dlaczego pozostałe propozycje są niepoprawne?

  • "dłutownicy Fellowsa" – odnosi się do metody dłutowania uzębień narzędziem o kształcie koła zębatego (dłutak Fellowsa). Kinematyka i narzędzie są inne niż w frezowaniu obwiedniowym frezem ślimakowym.
  • "strugarce Sunderlanda" – to historycznie kojarzone rozwiązania do obróbki uzębień metodami strugania/dłutowania, a nie typowa frezarka obwiedniowa z frezem ślimakowym. W praktyce egzaminacyjnej bywa mylone przez podobieństwo nazewnictwa "strugarka" vs "dłutownica".
  • "dłutownicy Maaga" – dotyczy technologii dłutowania/strugania uzębień, w której narzędzie nie jest frezem ślimakowym, lecz narzędziem kształtowym (o innej geometrii i ruchu roboczym).

Wskazówka egzaminacyjna: gdy na rysunku widać narzędzie przypominające ślimak z wieloma krawędziami skrawającymi, najczęściej należy łączyć je z frezowaniem obwiedniowym. Jeśli narzędzie wygląda jak koło zębate (dłutak) lub listwa zębata (strugak), wtedy rozważaj dłutowanie/struganie na odpowiednich dłutownicach.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To metoda nacinania uzębień, w której zarys zęba powstaje z ruchu złożonego narzędzia i koła, a nie przez jednorazowe "odciśnięcie" kształtu. Najczęściej stosuje się frez ślimakowy, a proces realizuje frezarka obwiedniowa.
Frez ślimakowy ma postać walca z uzwojonymi rowkami przypominającymi ślimak lub gwint, z wieloma krawędziami skrawającymi na obwodzie. W zadaniach egzaminacyjnych taki wygląd zwykle wskazuje na frezowanie obwiedniowe na frezarce obwiedniowej.
Dłutownica Fellowsa wykonuje uzębienia ruchem posuwisto-zwrotnym dłutaka (narzędzie często przypomina koło zębate), a kinematyka procesu jest inna niż w hobbingu. Frezarka obwiedniowa pracuje narzędziem obrotowym (frez ślimakowy) i usuwa materiał w sposób ciągły.
Najbardziej typowe jest użycie frezu ślimakowego. To narzędzie obrotowe, które podczas skrawania i jednoczesnego odpowiedniego obrotu koła generuje zarys uzębienia metodą obwiedniową.
Frezowanie (obwiedniowe) jest procesem ciągłym z narzędziem obrotowym, a zarys powstaje z ruchu złożonego. Dłutowanie jest zwykle procesem przerywanym z ruchem posuwisto-zwrotnym narzędzia kształtowego. Różnią się narzędzia, kinematyka oraz typowe zastosowania produkcyjne.
Dłutownice stosuje się m.in. wtedy, gdy technologia lub geometria detalu sprzyja dłutowaniu (np. pewne koła wewnętrzne, ograniczenia dostępu narzędzia, dobór parku maszynowego). W zadaniach testowych kluczem jest skojarzenie narzędzia: dłutak/strugak wskazuje na dłutowanie.
Mechanizm błędu wynika z podobieństwa: obie odpowiedzi dotyczą dłutowania/strugania uzębień i są nazwami własnymi, co sprzyja zgadywaniu po brzmieniu. Pomaga analiza cech narzędzia na rysunku: frez ślimakowy kieruje do frezarki obwiedniowej, a nie do dłutownic.
Wskazówką są: narzędzie o kształcie "ślimaka", wzmianka o obwiedniowym wytwarzaniu zarysu oraz skojarzenie z hobbingiem. W takim układzie poprawnym wyborem będzie frezarka obwiedniowa, a nie obrabiarki dłutujące, które pracują innym ruchem i narzędziem.
Nie. Dobór zależy od typu uzębienia, wymagań dokładności, wielkości serii i dostępnych maszyn. Stosuje się m.in. frezarki obwiedniowe, dłutownice, strugarki oraz metody wykończeniowe. Na egzaminie najczęściej chodzi o dopasowanie narzędzia z rysunku do właściwej metody.
Najpierw nazwij narzędzie (np. frez ślimakowy, dłutak, strugak), potem dopasuj metodę (obwiedniowa vs kształtowa/dłutowanie), a dopiero na końcu obrabiarkę. Unikaj zgadywania po nazwach własnych. Szukaj cech geometrycznych narzędzia i typowego ruchu skrawania.
info

Statystycznie 27% uczniów zna prawidłową odpowiedź. bardzo trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Frezarka obwiedniowa wykorzystuje frez ślimakowy, który podczas ruchu względnego narzędzia i przedmiotu "odwzorowuje" zarys ewolwentowy metodą obwiedniową."

Źródła:

  • Wikipedia: Gear hobbing (opis metody obwiedniowej i frezu ślimakowego) https://en.wikipedia.org/wiki/Gear_hobbing - dostęp 2026-03-01
  • Wikipedia: Gear shaper (opis dłutowania uzębień) https://en.wikipedia.org/wiki/Gear_shaper - dostęp 2026-03-01
  • Wikipedia: Fellows gear shaper (kontekst metody Fellowsa) https://en.wikipedia.org/wiki/Fellows_Gear_Shaper_Company - dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • Podręczniki z technologii budowy maszyn – rozdziały o obróbce uzębień
  • Katalogi i opisy narzędzi: frezy ślimakowe do frezowania obwiedniowego
  • Materiały dydaktyczne dot. obrabiarek do uzębień (frezarki obwiedniowe, dłutownice)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego