KWALIFIKACJA TKO6 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 20.
Na rysunku przedstawiono odbierak
Ilustracja przedstawia nożycowy odbierak prądu, który jest elementem systemu elektroenergetycznego stosowanego w transporcie
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odbierak nożycowy (pantograf nożycowy) rozpoznaje się po charakterystycznym układzie ramion tworzących "nożyce" (krzyżujące się dźwignie) unoszących ślizgacz do przewodu jezdnego. Pozostałe określenia odnoszą się do innych rozwiązań konstrukcyjnych lub nie pasują do takiej geometrii.

Pełne wyjaśnienie:

Odbierak prądu (pantograf) służy do poboru energii elektrycznej z sieci trakcyjnej przez pojazd szynowy. W zadaniach egzaminacyjnych najczęściej wymaga się rozpoznania typu odbieraka na rysunku po jego geometrii i układzie elementów nośnych.

Odpowiedź "nożycowy" jest właściwa, gdy na rysunku widać konstrukcję z ramionami tworzącymi układ przypominający nożyce: elementy są połączone przegubowo i krzyżują się, a całość podnosi ślizgacz do przewodu jezdnego. Taka budowa jest charakterystyczna i odróżnia ten typ od rozwiązań, w których dominuje pojedynczy łuk lub inny układ dźwigni.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "pałąkowy" kojarzy się z konstrukcją łukową (pałąkiem) i innym układem części nośnych; nie odpowiada typowemu obrazowi "nożyc" na rysunku.
  • "rolkowy" sugeruje rozwiązanie z rolką/rolkami jako elementem współpracującym z przewodem; to inne kryterium identyfikacji niż klasyczny nożycowy układ ramion unoszących ślizgacz.
  • "połówkowy" nie jest standardowym, jednoznacznym określeniem typu pantografu w takim ujęciu rysunkowym i łatwo prowadzi do zgadywania zamiast rozpoznania konstrukcji.

Wskazówka egzaminacyjna: patrz najpierw na układ ramion. Jeśli widzisz wyraźnie krzyżujące się dźwignie (jak "X" lub zbliżony układ przegubów), to zwykle jest to odbierak nożycowy. Dopiero potem porównuj z nazwami odpowiedzi.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Odbierak prądu (pantograf) to urządzenie na dachu pojazdu trakcyjnego, które zapewnia styk z przewodem jezdnym sieci trakcyjnej i doprowadza energię elektryczną do pojazdu. Jego praca wymaga stabilnego docisku oraz utrzymania kontaktu mimo drgań i zmian wysokości przewodu.
Odbierak nożycowy rozpoznasz po układzie ramion tworzących "nożyce": elementy są przegubowo połączone i krzyżują się, unosząc ślizgacz. Najpierw oceniaj geometrię dźwigni, a dopiero potem dopasuj nazwę z odpowiedzi.
Mylenie wynika z podobnej funkcji (pobór prądu) oraz pobieżnego patrzenia na sam ślizgacz. W praktyce trzeba analizować całą kinematykę: nożycowy ma krzyżujące się ramiona, a pałąkowy kojarzy się z bardziej łukowym, "pałąkowym" kształtem części nośnych.
Ślizgacz jest elementem stykowym współpracującym z przewodem jezdnym. Ma zapewnić możliwie stabilny kontakt elektryczny i mechaniczny podczas jazdy, a jednocześnie ograniczać zużycie przewodu. W identyfikacji typu odbieraka ważniejszy jest zwykle układ ramion niż sam ślizgacz.
Dobór typu pantografu zależy m.in. od konstrukcji taboru, prędkości eksploatacyjnych, wymagań sieci trakcyjnej oraz rozwiązań utrzymaniowych. W zadaniach egzaminacyjnych kluczowe jest rozpoznanie konstrukcji i zrozumienie, że różne układy ramion wpływają na sposób prowadzenia ślizgacza.
Jeśli pytanie opiera się na rysunku, to bez wiedzy o cechach konstrukcyjnych zwykle pozostaje zgadywanie. Najpewniejsza metoda to nauczyć się typowych cech: układ "nożyc" (krzyżujące się ramiona), kształt konstrukcji nośnej i sposób prowadzenia ślizgacza.
Najczęściej uczniowie patrzą tylko na górny element (ślizgacz) i ignorują układ ramion, albo wybierają nazwę "z pamięci" bez porównania cech rysunku. Pomaga schemat: 1) ramiona, 2) przeguby, 3) sposób unoszenia, 4) dopiero nazwa typu.
Określenie "rolkowy" sugeruje rozwiązanie, w którym element kontaktowy ma postać rolki/rolek. W klasycznych zadaniach o pantografach kolejowych częściej rozróżnia się typy po konstrukcji ramion niż po samej nazwie potocznej, dlatego warto kojarzyć "rolkowy" z innym mechanizmem kontaktu niż ślizgacz.
Ucz się na rysunkach i zdjęciach: porównuj typy odbieraków i zaznaczaj cechy odróżniające (układ ramion, przeguby, sposób prowadzenia). Zrób własną fiszkę z 3–5 najważniejszymi cechami typu nożycowego i trenuj szybkie rozpoznanie w ograniczonym czasie.
W utrzymaniu i eksploatacji taboru poprawna identyfikacja elementów ułatwia dobór części, ocenę zużycia i komunikację w dokumentacji technicznej. Błędne nazwanie typu może prowadzić do nieporozumień przy zgłaszaniu usterek, zamawianiu podzespołów lub interpretacji rysunków serwisowych.
info

Około 68% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Eksperci podkreślają: "Odbierak nożycowy (pantograf nożycowy) rozpoznaje się po charakterystycznym układzie ramion tworzących "nożyce" (krzyżujące się dźwignie) unoszących ślizgacz do przewodu jezdnego."

Źródła:

  • Wikipedia: "Pantograf (kolejnictwo)" – opis i ilustracje odbieraków prądu, https://pl.wikipedia.org/wiki/Pantograf_(kolejnictwo) (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia: "Sieć trakcyjna" – kontekst współpracy odbieraka z przewodem jezdnym, https://pl.wikipedia.org/wiki/Sie%C4%87_trakcyjna (dostęp: 2026-02-27)
  • Encyklopedia PWN (hasło): "pantograf" – definicja ogólna urządzenia, https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/pantograf;3953154.html (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z budowy i eksploatacji elektrycznego taboru trakcyjnego
  • Materiały dydaktyczne dotyczące sieci trakcyjnej i odbieraków prądu
  • Instrukcje utrzymania/eksploatacji pojazdów (sekcje o odbierakach prądu)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego