KWALIFIKACJA ELM3 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 1.
Na rysunku przedstawiono pneumatyczną prasę do wtłaczania tulejek. Cyfrą 2 oznaczono
Ilustracja przedstawia schemat pneumatycznej prasy do wtłaczania tulejek, co jest związane z kwalifikacjami zawodowymi w
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Siłownik pneumatyczny jest elementem wykonawczym prasy – zamienia energię sprężonego powietrza na ruch liniowy, który realizuje wtłaczanie tulejek. Trzpień jest zwykle narzędziem roboczym, dźwignia przenosi ruch, a wspornik pełni funkcję konstrukcyjną i mocującą, nie jest napędem.

Pełne wyjaśnienie:

W pneumatycznej prasie do wtłaczania tulejek kluczowym elementem odpowiedzialnym za wykonanie pracy jest siłownik pneumatyczny. To on stanowi napęd urządzenia: po doprowadzeniu sprężonego powietrza do komory siłownika powstaje siła, która powoduje wysuw lub wsuw tłoczyska. Ten ruch liniowy jest następnie wykorzystywany do wciśnięcia tulejki w gniazdo lub na wałek (zależnie od konstrukcji stanowiska).

Odpowiedź "siłownik" jest więc właściwa, ponieważ tylko siłownik spełnia funkcję elementu wykonawczego (aktuatora) w typowym układzie pneumatycznym prasy: generuje ruch i siłę nacisku.

Pozostałe odpowiedzi opisują inne grupy elementów, które mogą występować w takiej konstrukcji, ale nie pełnią roli napędu:

  • "trzpień" – to najczęściej element roboczy/narzędziowy, który bezpośrednio oddziałuje na tulejkę (np. centruje ją lub dociska). Trzpień nie wytwarza siły sam z siebie; jest poruszany przez napęd (np. siłownik) albo przez mechanizm przeniesienia ruchu.
  • "dźwignia" – jest elementem mechanizmu, który może zmieniać kierunek ruchu, przełożenie lub przenosić siłę. W wielu urządzeniach dźwignia jedynie przekazuje ruch wygenerowany przez siłownik, ale nie jest źródłem napędu.
  • "wspornik" – to element konstrukcyjny (nośny, mocujący, ustalający), zapewniający sztywność i prawidłowe pozycjonowanie części. Wspornik nie realizuje ruchu roboczego ani nie generuje siły wtłaczania.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedziach pojawia się "siłownik" obok elementów czysto mechanicznych (wspornik, dźwignia, trzpień), zwykle pytanie sprawdza rozpoznanie aktuatora – części, która w układzie pneumatycznym wykonuje ruch i dostarcza siłę.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Siłownik pneumatyczny to element wykonawczy, który zamienia energię sprężonego powietrza na ruch liniowy tłoczyska. W prasie odpowiada za wytworzenie siły nacisku potrzebnej do wtłaczania tulejek oraz za powtarzalny, kontrolowany ruch roboczy.
Najczęściej widać korpus (cylinder) oraz wysuwające się tłoczysko, a także punkty mocowania. Siłownik zwykle jest połączony z elementem roboczym (np. trzpieniem) i stanowi "napęd" całego mechanizmu, a nie część podpierającą.
Trzpień jest elementem roboczym/narzędziowym, który bezpośrednio dociska lub centruje tulejkę. Siłownik natomiast generuje ruch i siłę. Trzpień może być poruszany przez siłownik, ale sam nie wytwarza energii ani nie jest aktu atorem.
Dźwignia służy do przeniesienia ruchu i siły, czasem do zmiany kierunku ruchu lub uzyskania przełożenia. Zwykle nie jest źródłem napędu, tylko elementem mechanizmu pośredniego między siłownikiem a częścią roboczą.
Wspornik to element konstrukcyjny zapewniający sztywność, podparcie i mocowanie podzespołów (np. prowadnic, siłownika, osłon). Nie wykonuje ruchu roboczego i nie generuje siły, dlatego nie jest elementem wykonawczym układu.
Najczęściej tak, bo wtłaczanie tulejek wymaga ruchu liniowego i dużej siły nacisku. W praktyce spotyka się siłowniki jednostronnego lub dwustronnego działania. Rzadziej spotyka się rozwiązania z innymi aktuatorami, zależnie od konstrukcji maszyny.
Najczęściej myli się siłownik z trzpieniem (bo trzpień dotyka detalu) albo wskazuje wspornik, bo jest duży i "widoczny". Pomaga pytanie: który element rzeczywiście wytwarza ruch i siłę po doprowadzeniu powietrza? To zwykle siłownik.
Może to wynikać z nieszczelności, zablokowania mechanicznego, braku sygnału sterującego na zawór, zbyt niskiego ciśnienia, zacięcia prowadzenia lub błędnego podłączenia przewodów. W diagnostyce sprawdza się kolejno zasilanie, zawór i sam siłownik.
Napęd (siłownik) ma zwykle korpus i element ruchomy (tłoczysko) oraz jest połączony z układem zasilania/sterowania. Część konstrukcyjna (wspornik) nie ma ruchomych członów i służy do mocowania. Dźwignia przenosi ruch, ale nie jest źródłem energii.
Warto ćwiczyć rozpoznawanie: siłownika, zaworu, przewodów, prowadnic i elementów roboczych na rysunkach złożeniowych. Pomaga też kojarzenie funkcji: "kto generuje ruch?", "kto dociska detal?", "co tylko podtrzymuje konstrukcję?".
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 64% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "Siłownik pneumatyczny jest elementem wykonawczym prasy – zamienia energię sprężonego powietrza na ruch liniowy, który realizuje wtłaczanie tulejek."

Źródła:

  • ISO 1219-1:2012, Fluid power systems and components — Graphical symbols and circuit diagrams — Part 1 (podstawowe pojęcia i oznaczenia elementów pneumatyki)
  • PN-EN ISO 4414:2010, Pneumatic fluid power — General rules and safety requirements for systems and their components (terminologia i elementy układów pneumatycznych)
  • Festo Didactic, Pneumatics Basic Level TP101 (materiały dydaktyczne: siłownik jako element wykonawczy układu pneumatycznego)

Materiały:

  • Skrypty/stanowiska dydaktyczne z pneumatyki siłowej (identyfikacja elementów układu)
  • Karty katalogowe siłowników pneumatycznych (budowa, nazewnictwo, mocowanie)
  • Ćwiczenia z czytania rysunków technicznych i złożeniowych urządzeń

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego