KWALIFIKACJA CHM3 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 32.
Na rysunku przedstawiono próbnik do pobierania próbek
Ilustracja przedstawia próbnik do pobierania próbek ciastowatych, co jest związane z kwalifikacją zawodową technika
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprawna jest odpowiedź "ciastowatych."
Na rysunku pokazano próbnik przeznaczony do materiałów o konsystencji półstałej (pasty/masy). Dla cieczy stosuje się inne nabieraki lub butelki, a dla materiałów sypkich i granulatów typowe są próbniki rurowe lub łyżki do proszków.

Pełne wyjaśnienie:

Odpowiedź "ciastowatych." jest właściwa, gdyż przedstawiony na rysunku próbnik odpowiada narzędziom używanym do pobierania próbek materiałów półstałych (np. mas, past, "ciast"), które nie zachowują się jak swobodnie płynące ciecze ani jak swobodnie przesypujące się ciała sypkie.

W praktyce do materiałów ciastowatych dobiera się próbniki umożliwiające nabraniem/odcięcie porcji próbki i jej bezpieczne przeniesienie do pojemnika, bez nadmiernego rozlewania lub rozsypywania. Kluczowa jest też możliwość oczyszczenia narzędzia, aby ograniczyć ryzyko zanieczyszczenia krzyżowego.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?

  • "ciekłych." – ciecze pobiera się zwykle narzędziami przystosowanymi do nalewania lub zasysania (np. czerpaki, pipety, butelki do poboru). Konstrukcja próbnika do cieczy jest nastawiona na szczelność i kontrolę przepływu, a nie na "wycinanie" porcji.
  • "sypkich." – proszki i materiały sypkie pobiera się m.in. próbnikami rurowymi, szufelkami/łyżkami do proszków lub sondami, które umożliwiają pobór z różnych głębokości i łatwe przesypywanie.
  • "w postaci granulatów." – granulaty zachowują się podobnie do sypkich, ale wymagają uwzględnienia większej frakcji ziaren. Typowe są próbniki do materiałów sypkich lub dedykowane sondy/rurowe próbniki do granulatów, a nie narzędzia do mas plastycznych.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw ustal, czy materiał jest płynący, przesypujący się czy plastyczny. Dopiero potem dopasuj próbnik do tej właściwości – to minimalizuje pomyłki.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Próbnik to narzędzie służące do pobrania reprezentatywnej porcji materiału do badań. Dobiera się go do postaci próbki (ciecz, materiał sypki, pasta) tak, aby ułatwić pobór i ograniczyć ryzyko zanieczyszczenia oraz zmiany składu próbki.
Najczęściej po konstrukcji części roboczej: narzędzia do cieczy mają elementy ułatwiające nalewanie/zasysanie, do sypkich umożliwiają nabranie i przesypanie, a do mas plastycznych pozwalają "wyciąć" lub nabrać porcję, która nie spływa i nie przesypuje się swobodnie.
Materiał ciastowaty nie przepływa jak ciecz, więc nie da się go wygodnie zassać ani przelać. Próbniki do cieczy są projektowane pod kontrolę przepływu, natomiast do mas plastycznych potrzebne są narzędzia umożliwiające nabranie/oddzielenie porcji bez rozrywania lub rozmazywania próbki.
W dużej części tak, bo granulaty zwykle przesypują się podobnie do sypkich. Różnica dotyczy frakcji ziaren i możliwości segregacji (rozwarstwienia). Dlatego dobiera się próbnik, który ogranicza rozdzielanie frakcji i pozwala pobrać próbkę z właściwej głębokości i miejsca.
Typowe pomyłki to kierowanie się wyłącznie jedną cechą rysunku (np. kształtem końcówki), automatyczne wybieranie "ciekłych" jako najczęstszych próbek oraz mylenie granulatów z masami półstałymi. Warto najpierw sklasyfikować postać materiału, a dopiero potem wskazać próbnik.
Najważniejsze są: lepkość i płynność, sypkość, wielkość ziaren, skłonność do rozwarstwiania, przyczepność do narzędzi oraz ryzyko reakcji z materiałem próbnika. W praktyce uwzględnia się też bezpieczeństwo (żrące, lotne) i łatwość czyszczenia.
Wynik analizy dotyczy tego, co faktycznie pobrano. Jeśli próbka nie reprezentuje całej partii (np. pobrana tylko z wierzchu, z jednej frakcji lub zanieczyszczona), to nawet poprawnie wykonana analiza da wynik niemiarodajny. Reprezentatywność zaczyna się już na etapie poboru.
Stosuj czysty i suchy próbnik, odpowiednie pojemniki, a w razie potrzeby jednorazowe wkładki/końcówki. Unikaj kontaktu próbki z obcymi powierzchniami, opisuj pojemniki od razu i nie mieszaj narzędzi między próbkami. W laboratorium kluczowe jest też mycie i suszenie sprzętu.
Gdy materiał swobodnie się przesypuje i można go nabrać/zasypać do pojemnika bez "formowania" porcji. Jeśli materiał zachowuje kształt, jest lepki lub daje się rozsmarować jak masa, zwykle wymaga próbnika do konsystencji ciastowatej, a nie do sypkich.
Najlepiej uczyć się przez porównywanie zdjęć/rysunków i dopasowywanie do zastosowań: osobno dla cieczy, sypkich, past i próbek problematycznych. Twórz krótkie notatki: "cecha konstrukcji → do jakiej próbki". Pomaga też przegląd katalogów wyposażenia i ćwiczenia na przykładach.
info

Statystycznie 60% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Poprawna jest odpowiedź "ciastowatych."Na rysunku pokazano próbnik przeznaczony do materiałów o konsystencji półstałej (pasty/masy)."

Materiały:

  • Instrukcje laboratoryjne (SOP) dotyczące pobierania próbek w danym zakładzie/laboratorium
  • Podręczniki i skrypty z technik laboratoryjnych oraz analityki (działy o pobieraniu próbek)
  • Katalogi producentów wyposażenia laboratoryjnego (sekcje: próbniki, sampling tools) – do nauki rozpoznawania typów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego