KWALIFIKACJA MEC3 + MEC5 + MEC8 + MEC9 - CZERWIEC 2008

PYTANIE NR 20.
Na rysunku przedstawiono przekrój pompy
Ilustracja przedstawia przekrój pompy łopatkowej, co jest zgodne z kontekstem egzaminu zawodowego dla technika mechanika.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pompa łopatkowa ma wirnik z wysuwanymi łopatkami, które w czasie obrotu tworzą komory o zmiennej objętości i wymuszają przepływ cieczy. W pompach zębatych elementem roboczym są koła zębate, w śrubowych – zazębiające się śruby, a w tłokowych – tłok wykonujący ruch posuwisto-zwrotny.

Pełne wyjaśnienie:

Poprawna jest odpowiedź "łopatkowej", ponieważ pompa łopatkowa rozpoznawana jest na przekroju po wirniku z promieniowymi rowkami, w których pracują łopatki (płytki) wysuwane siłą odśrodkową lub dociskiem. Podczas obrotu wirnika łopatki przylegają do pierścienia/obudowy, tworząc szczelne komory robocze o zmiennej objętości. Zmiana objętości komór powoduje zasysanie i tłoczenie cieczy, więc jest to typowa pompa wyporowa o ruchu obrotowym elementu roboczego.

Odpowiedź "śrubowej" jest nieprawidłowa, bo pompa śrubowa ma elementy robocze w postaci jednej lub kilku śrub (rotorów) o zarysie ślimakowym. Na przekroju dominują wtedy charakterystyczne zwoje śrub i kanały przepływu między nimi, a nie łopatki wysuwane z rowków wirnika.

Odpowiedź "zębatej" nie pasuje do przekroju pompy łopatkowej, ponieważ w pompie zębatej widać dwa (lub więcej) koła zębate zazębiające się ze sobą. Komory robocze powstają między zębami a obudową, a elementem rozpoznawczym są jednoznacznie zęby kół, których nie należy mylić z łopatkami.

Odpowiedź "tłokowej" jest błędna, bo pompa tłokowa wykorzystuje ruch posuwisto-zwrotny tłoka w cylindrze, zwykle z zaworami ssącymi i tłoczącymi. Na przekroju spodziewalibyśmy się cylindra, tłoka, korbowodu/krzywki lub płyty skośnej (w wersjach osiowych), a nie wirnika z łopatkami.

Wskazówka egzaminacyjna: przy rozpoznawaniu pompy na rysunku szukaj elementu, który "dzieli" przestrzeń roboczą: łopatki (łopatkowa), zęby kół (zębata), zwoje śrub (śrubowa) albo tłok w cylindrze (tłokowa). To najszybsza i najbardziej pewna metoda.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pompa łopatkowa to pompa wyporowa, w której wirnik obraca się w obudowie, a wysuwane łopatki tworzą komory robocze o zmiennej objętości. Zwiększanie objętości komory powoduje ssanie, a zmniejszanie – tłoczenie cieczy. Typowe jest płynne, dość równomierne podawanie medium.
Szukaj wirnika z promieniowymi rowkami oraz cienkich płytek (łopatek) wsuwanych i wysuwanych podczas obrotu. Często widać też pierścień/krzywkę, po której ślizgają się końce łopatek. To odróżnia ją od pomp zębatych (zęby kół) i śrubowych (zwoje śrub).
W pompie łopatkowej medium jest przemieszczane przez komory tworzone przez łopatki wirnika, a w pompie zębatej przez przestrzenie między zębami kół a obudową. Na rysunku pompa zębata ma wyraźne koła zębate, a łopatkowa – wirnik z wysuwanymi łopatkami.
Pompa śrubowa wykorzystuje zazębiające się rotory o kształcie śrub, które tworzą kanały przepływu przesuwające ciecz osiowo. Elementem roboczym nie są płytki/łopatki, tylko zwoje śrub. Dlatego na przekroju widoczne są charakterystyczne helisy, a nie promieniowe łopatki.
W wielu pompach tłokowych (szczególnie klasycznych) występują zawory ssące i tłoczące sterujące kierunkiem przepływu. W odmianach osiowych lub promieniowych spotyka się rozwiązania z płytą rozdzielczą i oknami sterującymi. W każdym przypadku kluczowy jest ruch tłoka w cylindrze.
Typowe są dwa koła zębate (zewnętrzne) lub koło zębate i wieniec (wewnętrzne), które obracając się, przenoszą ciecz w przestrzeniach między zębami a obudową. Na przekroju zobaczysz zęby i strefę zazębienia. To najszybszy "znak rozpoznawczy" tego typu pompy.
Najczęściej myli się łopatki z zębami (gdy patrzy się zbyt ogólnie) albo bierze każdy element obrotowy za pompę zębatą, bo jest najbardziej znana. Błędem jest też ignorowanie cech rozstrzygających: obecności tłoka i cylindra (tłokowa) lub helisy śruby (śrubowa).
Pompy łopatkowe spotyka się m.in. w układach hydrauliki siłowej maszyn i urządzeń, gdzie potrzebny jest stabilny przepływ i praca przy umiarkowanych ciśnieniach. Mogą zasilać układy sterowania, smarowania i napędy hydrauliczne. Dobór zależy od medium, ciśnienia i wymagań hałasowych.
Pompa zębata bywa wybierana, gdy liczy się prostota, odporność i niska cena oraz gdy układ toleruje większe pulsacje przepływu. Pompa łopatkowa może zapewniać spokojniejszą pracę, ale jest wrażliwsza na zanieczyszczenia i zużycie łopatek. Ostatecznie decydują parametry i warunki eksploatacji.
Ucz się "cech rozpoznawczych" z przekrojów: łopatki, zęby, śruby, tłoki. Przećwicz kilka rysunków i porównuj je parami (łopatkowa vs zębata, śrubowa vs zębata). Na egzaminie najpierw znajdź element roboczy, dopiero potem dopasuj nazwę typu pompy.
info

Około 46% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że pompa łopatkowa ma wirnik z wysuwanymi łopatkami, które w czasie obrotu tworzą komory o zmiennej objętości i wymuszają przepływ cieczy.

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Pompa_%C5%82opatkowa - dostęp 2026-02-27
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Pompa_z%C4%99bata - dostęp 2026-02-27
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Pompa_%C5%9Brubowa - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z hydrauliki siłowej dla szkół branżowych/technicznych (rozdziały o pompach)
  • Katalogi producentów pomp hydraulicznych (rysunki przekrojów i opisy konstrukcji)
  • Materiały dydaktyczne z rysunku technicznego maszynowego – ćwiczenia z czytania przekrojów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego