W zadaniach typu "przeniesienie wysokości na dno głębokiej studni" stosuje się niwelację geometryczną. Idea jest zawsze taka sama: znamy wysokość punktu odniesienia (np. reperu) i z kolejnych odczytów na łacie wyznaczamy różnicę wysokości prowadzącą do punktu P.
Kluczowy rachunek w każdym stanowisku niwelatora opiera się na zasadzie:
ΔH = odczyt wstecz − odczyt w przód
gdzie odczyt wstecz wykonuje się na punkt o znanej wysokości (lub na punkt, którego wysokość właśnie wyznaczyliśmy), a odczyt w przód na punkt kolejny. Jeśli na trasie są punkty pośrednie/zmiany stanowiska, sumuje się różnice wysokości z kolejnych odcinków.
Na końcu oblicza się wysokość punktu P:
Hp = Hstart + ΣΔH
W tym zadaniu wszystkie potrzebne odczyty i wysokość startowa są podane na rysunku. Po zsumowaniu różnic wysokości zgodnie z kierunkiem przeniesienia oraz bez pomylenia odczytów wstecz i w przód otrzymuje się wynik Hp = 227,353 m.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?
- 227,241 m – typowy efekt drobnego błędu rachunkowego (np. pominięcie jednego odczytu lub użycie odczytu z niewłaściwego punktu).
- 227,857 m – wynik sugeruje błąd znaku na jednym z odcinków (zamiana "wstecz − w przód" na "w przód − wstecz") albo potraktowanie odczytu w przód jako wstecz.
- 227,989 m – wartość wskazuje na powielenie któregoś składnika (np. dodanie różnicy wysokości dwa razy) lub nieuwzględnienie, że część odczytów dotyczy zmiany stanowiska, a nie niezależnego przyrostu wysokości.
Wskazówka egzaminacyjna: po obliczeniu Hp wykonaj kontrolę "zdroworozsądkową" – czy różnica wysokości między powierzchnią a dnem studni jest realistyczna oraz czy suma ΣΔH ma spodziewany znak (w dół zwykle daje ujemną zmianę wysokości względem punktu na powierzchni).
