KWALIFIKACJA CHM3 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 36.
Na rysunku przedstawiono przyrząd przeznaczony do pobierania próbek
Ilustracja przedstawia przyrząd do pobierania próbek gleby, co jest związane z kwalifikacją zawodową TECHNIK ANALITYK -
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przyrządy do pobierania próbek są dobierane do matrycy.
Sprzęt do gleby (np. świder lub próbnik rdzeniowy) umożliwia pobór materiału sypkiego z określonej głębokości i ogranicza jego rozsypywanie. Do wody i ścieków typowo stosuje się próbniki do cieczy, a do powietrza – próbniki/aspiratory do gazów i aerozoli.

Pełne wyjaśnienie:

W analizie chemicznej pobór próbki jest etapem krytycznym: od właściwego doboru przyrządu zależy reprezentatywność i ryzyko zanieczyszczenia próbki. Dlatego sprzęt do próbkobrania projektuje się pod konkretną matrycę (gleba, ciecz, gaz).

Dlaczego poprawna jest odpowiedź: gleby?
Przyrządy do poboru próbek gleby (np. świdry, laski glebowe, próbniki rdzeniowe) są przystosowane do materiału stałego/sypkiego: pozwalają pobrać porcję gruntu z określonej warstwy, utrzymać kształt/przekrój próbki oraz ograniczyć straty materiału podczas wyjmowania i transportu.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • wody – woda jest cieczą o małej lepkości; do jej poboru używa się butelek, czerpaków lub próbników do cieczy. Sprzęt do gleby zwykle nie zapewnia właściwego poboru cieczy bez strat i napowietrzenia.
  • ścieków – ścieki to ciecz (często z zawiesiną), dla której kluczowe jest pobranie mieszaniny bez rozwarstwienia; stosuje się próbniki do cieczy lub próbkowanie automatyczne. Próbnik glebowy nie jest do tego przeznaczony.
  • powietrza – powietrze i aerozole pobiera się z użyciem aspiratorów, pomp i filtrów/pochłaniaczy. To inna zasada działania niż w przypadku poboru materiału stałego.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli rozpoznajesz na rysunku narzędzie "wiercące/wycinające" próbkę z podłoża, myśl o glebie. Dla cieczy szukaj naczyń i próbników przepływowych, a dla powietrza – układów z pompą i medium pochłaniającym.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Próbkobranie to pobranie części materiału (np. gleby, wody, ścieków, powietrza) do badań. Jest kluczowe, bo błąd na tym etapie zafałszuje wynik nawet przy idealnej analizie. Liczy się reprezentatywność, czystość sprzętu, właściwe opakowanie i zabezpieczenie próbki.
Najczęściej ma formę świdra, laski lub próbnika rdzeniowego – jest zaprojektowany do materiału stałego/sypkiego, aby pobrać próbkę z określonej głębokości. Zwykle pozwala "wyciąć" fragment gruntu i wyjąć go bez rozsypania, co odróżnia go od sprzętu do cieczy.
Woda jest cieczą i wymaga pojemników lub próbników, które ograniczają napowietrzenie, straty i zmiany składu. Gleba to matryca stała – trzeba pobrać materiał z warstwy/granulacji i uniknąć rozsypywania. Inna fizyka materiału oznacza inną konstrukcję przyrządu i inne ryzyka błędu.
Reprezentatywna próbka odzwierciedla skład całej partii/obszaru, z którego ją pobrano. Osiąga się to m.in. przez pobór z wielu miejsc, odpowiednią liczbę próbek pierwotnych, uśrednianie i homogenizację. Zły dobór miejsca lub sprzętu powoduje wynik nieadekwatny do rzeczywistego stanu badanego materiału.
Najczęstsze błędy to: pobór z niewłaściwej głębokości, zbyt mała liczba punktów poboru, brak czyszczenia próbnika między punktami (kontaminacja krzyżowa), użycie nieodpowiednich pojemników oraz brak opisu próbki. Często pomija się też mieszanie/ujednorodnienie materiału.
Tak. Próbki powietrza i aerozoli pobiera się zwykle z wykorzystaniem pompy/aspiratora oraz elementu zbierającego (filtr, pochłaniacz). To pobór przepływowy, a nie "wycinanie" fragmentu materiału. Dlatego rozpoznanie sprzętu do gazów opiera się na obecności układu ssącego i medium zbierającego.
Próbkę należy umieścić w czystym, odpowiednim pojemniku, opisać (miejsce, data, głębokość), ograniczyć ryzyko zanieczyszczenia i strat oraz dobrać warunki transportu. W zależności od oznaczeń może być potrzebne chłodzenie lub ochrona przed wysychaniem. Kluczowe jest też zachowanie łańcucha identyfikacji próbek.
Bo w pracy technika analityka dobór sprzętu do matrycy jest umiejętnością praktyczną. Rysunek sprawdza, czy rozumiesz przeznaczenie przyrządów i potrafisz powiązać ich konstrukcję z rodzajem próbki. To kompetencja potrzebna w terenie i w laboratorium, niezależnie od konkretnej metody analitycznej.
Ścieki są zwykle bardziej niejednorodne (zawiesiny, wahania składu w czasie), więc ważne jest pobieranie w sposób ograniczający rozwarstwienie i zapewniający uśrednienie (np. próbkowanie czasowe/objętościowe). Woda bywa bardziej jednorodna, ale nadal wymaga czystych naczyń i właściwego zabezpieczenia.
Ucz się przez skojarzenie: gleba – świder/laska/rdzeń; ciecze – butelka/czerpak/próbnik przepływowy; powietrze – pompa + filtr/pochłaniacz. Przejrzyj zdjęcia z pracowni, instrukcje stanowiskowe i ćwicz rozpoznawanie na podstawie kształtu oraz sposobu użycia.
info

Około 46% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że przyrządy do pobierania próbek są dobierane do matrycy.Sprzęt do gleby (np. świder lub próbnik rdzeniowy) umożliwia pobór materiału sypkiego z określonej głębokości i ogranicza jego rozsypywanie.

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne szkoły/CKZ dotyczące próbkobrania i przygotowania próbek
  • Instrukcje stanowiskowe pracowni analitycznej (SOP) dla poboru próbek środowiskowych
  • Podręczniki z analityki i metodyki poboru próbek (rozdziały o reprezentatywności i błędach próbkowania)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego