KWALIFIKACJA ELM5 - PAŹDZIERNIK 2016

PYTANIE NR 11.
Na rysunku przedstawiono schemat
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny generatora, który jest związany z kwalifikacją zawodową TECHNIK ELEKTRONIK -
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Generator to układ, który sam wytwarza sygnał okresowy dzięki dodatniemu sprzężeniu zwrotnemu i elementom wyznaczającym częstotliwość (RC/LC/kwarc).
Modulator wymaga sygnału nośnego i modulującego, wzmacniacz mocy wzmacnia istniejący sygnał, a podwajacz napięcia opiera się typowo na układzie diodowo‑kondensatorowym.

Pełne wyjaśnienie:

Układ określany jako generator (oscylator) służy do wytwarzania przebiegu (np. sinusoidalnego, prostokątnego) bez konieczności podawania na wejście gotowego sygnału z zewnątrz. Kluczową cechą generatora jest obecność dodatniego sprzężenia zwrotnego oraz elementów, które ustalają warunki oscylacji (np. sieć RC, obwód rezonansowy LC albo rezonator kwarcowy). W praktyce analizuje się, czy układ może spełnić warunek wzbudzenia: odpowiednia faza w pętli oraz wzmocnienie pętli co najmniej równe 1.

Odpowiedź "modulatora" nie pasuje do układu, którego głównym zadaniem byłoby generowanie sygnału: modulator jest elementem toru, w którym zmienia się parametr sygnału nośnego (amplitudę, częstotliwość lub fazę) w funkcji sygnału modulującego. Typowo można wtedy wyróżnić wejście sygnału modulującego i tor nośny, co jest inną funkcją niż samowzbudne wytwarzanie sygnału.

Odpowiedź "wzmacniacza mocy" dotyczy stopnia, którego celem jest dostarczenie dużej mocy do obciążenia (np. głośnika, anteny). Wzmacniacz mocy z definicji ma wzmacniać sygnał doprowadzony z wcześniejszego stopnia, a jego cechy rozpoznawcze to m.in. stopień wyjściowy, dopasowanie do obciążenia i rozwiązania ograniczające straty, a nie pętla wzbudzenia oscylacji.

Odpowiedź "podwajacza napięcia" odnosi się do układów powielania napięcia, w których dominują diody i kondensatory ładujące się w kolejnych półokresach (często spotykane jako podwajacz Greinachera). Taki układ realizuje funkcję zasilającą (podniesienie napięcia), a nie wytwarzanie przebiegu o zadanej częstotliwości.

Na egzaminie warto: (1) szukać pętli sprzężenia zwrotnego, (2) wskazać elementy częstotliwościotwórcze, (3) ocenić, czy układ jest "źródłem sygnału", czy "przetwornikiem/wzmacniaczem".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Generator (oscylator) to układ, który sam wytwarza sygnał okresowy (np. sinus lub prostokąt) dzięki pętli dodatniego sprzężenia zwrotnego i elementom wyznaczającym częstotliwość (RC, LC, kwarc).
Najczęściej szukasz pętli sprzężenia zwrotnego prowadzącej z wyjścia do wejścia oraz elementów częstotliwościotwórczych (np. sieć RC, obwód LC, rezonator). Generator zwykle nie ma "klasycznego" wejścia sygnałowego.
Dodatnie sprzężenie zwrotne powoduje, że sygnał po przejściu przez pętlę wraca w tej samej fazie i podtrzymuje drgania. Bez tego układ zachowywałby się jak wzmacniacz i po zaniku zakłócenia nie wytwarzałby stabilnego przebiegu.
Modulator nie musi wytwarzać sygnału od zera, tylko modyfikuje sygnał nośny sygnałem modulującym (AM/FM/PM). Na schemacie często widać dwa tory/wejścia: nośne i modulujące, zamiast typowej pętli wzbudzenia.
W generatorach RC spotyka się rezystory i kondensatory w sieci fazującej (np. mostek Wiena). W generatorach LC kluczowy jest obwód rezonansowy z cewką i kondensatorem. W obu przypadkach elementy te głównie ustalają częstotliwość.
Wzmacniacz mocy służy do dostarczenia większej mocy do obciążenia (np. głośnik, antena). Zwykle jest końcowym stopniem toru i wymaga sygnału sterującego z wcześniejszego układu. Jego funkcja to wzmocnienie, a nie samowzbudne generowanie.
Podwajacz napięcia rozpoznasz po charakterystycznym układzie diod i kondensatorów, które ładują się w kolejnych półokresach i sumują napięcia. To rozwiązanie spotyka się w prostych zasilaczach pomocniczych, a nie w torach generacji sygnału.
Nie. Generator może wytwarzać sinus, ale też przebiegi prostokątne lub impulsowe (np. multiwibratory, generatory relaksacyjne). Kształt zależy od topologii układu i zastosowanych elementów (np. komparator, przerzutnik, układ RC).
Częsty błąd to ocenianie układu po jednym elemencie (np. "są diody, więc to zasilacz") zamiast po funkcji całości. Drugi błąd to ignorowanie sprzężenia zwrotnego. Warto analizować: wejścia/wyjścia, pętle, elementy częstotliwościotwórcze.
Najlepiej pracować na zestawach schematów: najpierw zaznacz pętle sprzężenia i elementy RC/LC, potem określ, czy układ ma wejście sygnałowe i jakie jest obciążenie wyjścia. Pomaga też tworzenie krótkich "checklist" cech dla każdego typu układu.
info

Około 44% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Generator to układ, który sam wytwarza sygnał okresowy dzięki dodatniemu sprzężeniu zwrotnemu i elementom wyznaczającym częstotliwość (RC/LC/kwarc)."

Źródła:

  • Wikipedia: Oscylator elektroniczny (Electronic oscillator) – opis zasady dodatniego sprzężenia zwrotnego, https://en.wikipedia.org/wiki/Electronic_oscillator (dostęp: 27.02.2026)
  • Wikipedia: Power amplifier – charakterystyka wzmacniaczy mocy, https://en.wikipedia.org/wiki/Power_amplifier (dostęp: 27.02.2026)
  • Wikipedia: Voltage doubler – zasada działania podwajaczy napięcia, https://en.wikipedia.org/wiki/Voltage_doubler (dostęp: 27.02.2026)

Materiały:

  • Podręcznik/kompendium z elektroniki analogowej: generatory, sprzężenie zwrotne, wzmacniacze
  • Ćwiczenia z czytania schematów ideowych (zestawy zadań: rozpoznawanie układów)
  • Notatki o typowych topologiach generatorów (RC, LC, kwarcowe) oraz powielaczach napięcia (Greinacher/Cockcroft-Walton)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego