KWALIFIKACJA ELM5 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 4.
Na rysunku przedstawiono schemat generatora Hartley'a. Cechą charakterystyczną tego generatora jest
Ilustracja przedstawia schemat generatora Hartley'a, który jest używany w kontekście kwalifikacji zawodowej technika
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Generator Hartleya jest generatorem LC, w którym sprzężenie zwrotne uzyskuje się przez indukcyjnościowy dzielnik napięcia (najczęściej cewkę z odczepem lub dwie cewki sprzężone). Dzięki temu część napięcia z obwodu rezonansowego wraca na wejście wzmacniacza, podtrzymując drgania.

Pełne wyjaśnienie:

Generator Hartleya to klasyczny generator sinusoidalny z obwodem rezonansowym LC. Kluczową cechą tej topologii jest sposób realizacji sprzężenia zwrotnego: nie stosuje się tu dzielnika rezystancyjnego ani pojemnościowego, lecz indukcyjnościowy dzielnik napięcia. W praktyce jest to zwykle cewka z odczepem (autotransformator) albo dwie cewki połączone szeregowo i sprzężone magnetycznie. Napięcie potrzebne do dodatniego sprzężenia zwrotnego pobiera się z odpowiedniego punktu (odczepu), a jego wartość zależy od stosunku indukcyjności fragmentów uzwojenia.

Dlaczego odpowiedź "indukcyjnościowy dzielnik napięcia" jest właściwa? Ponieważ w generatorze Hartleya to właśnie podział indukcyjności (L1 i L2 lub odczep na jednej cewce) ustala poziom sprzężenia, czyli jak duża część sygnału z obwodu rezonansowego zostanie zawrócona na wejście elementu aktywnego. To jest cecha odróżniająca Hartleya od innych generatorów LC o podobnym przeznaczeniu.

  • "rezystancyjny dzielnik napięcia" jest błędny, bo dzielnik rezystorowy służy typowo do polaryzacji lub tłumienia sygnału, a nie do selektywnego (częstotliwościowo) sprzężenia w generatorze LC. Rezystory nie tworzą obwodu rezonansowego i wprowadzają straty.
  • "pojemnościowy dzielnik napięcia" opisuje inną znaną topologię generatora LC: Colpittsa (tam sprzężenie zwrotne uzyskuje się z dzielnika kondensatorów). To częsty błąd, bo oba generatory mogą wyglądać podobnie, ale decyduje element realizujący dzielnik sprzężenia.
  • "termistorowy dzielnik napięcia" jest błędny, ponieważ termistor jest elementem o rezystancji zależnej od temperatury, używanym m.in. do kompensacji lub stabilizacji, a nie jako standardowy element dzielnika sprzężenia zwrotnego w generatorze Hartleya.

Wskazówka egzaminacyjna: aby szybko rozpoznać typ generatora, najpierw znajdź obwód rezonansowy LC, a potem sprawdź, czy "dzielnik" jest zrobiony z kondensatorów (często Colpitts), czy z cewki z odczepem / dwóch cewek (Hartley). To zwykle pozwala jednoznacznie wybrać poprawną odpowiedź.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Generator Hartleya to generator sinusoidalny LC, w którym dodatnie sprzężenie zwrotne uzyskuje się z indukcyjnościowego dzielnika napięcia (zwykle cewki z odczepem lub dwóch cewek). Obwód LC wyznacza częstotliwość drgań, a element aktywny kompensuje straty.
Szukaj obwodu rezonansowego LC oraz cewki z odczepem albo dwóch cewek połączonych szeregowo. Jeśli sprzężenie zwrotne jest pobierane z podziału indukcyjności (L1/L2), to typowa cecha Hartleya.
Ponieważ napięcie sprzężenia zwrotnego powstaje na części uzwojenia cewki (odczep) lub na jednej z dwóch cewek. Stosunek indukcyjności fragmentów uzwojenia determinuje, jaka część napięcia z obwodu LC wraca na wejście wzmacniacza.
Różnica dotyczy dzielnika sprzężenia: Hartley wykorzystuje dzielnik indukcyjności (cewka z odczepem/dwie cewki), a Colpitts wykorzystuje dzielnik pojemności (dwa kondensatory). Oba są generatorami LC, ale inaczej realizują sprzężenie.
Nie jako cecha charakterystyczna. Rezystory mogą występować np. w polaryzacji tranzystora lub w stabilizacji, ale sprzężenie zwrotne i selektywność częstotliwościowa w Hartleyu wynikają z elementów indukcyjnych i pojemnościowych obwodu LC, nie z dzielnika R.
Stosuje się je, gdy potrzebny jest sygnał sinusoidalny o częstotliwości wyznaczanej przez obwód LC, często w zakresach wyższych częstotliwości (np. w.cz.). W praktyce spotyka się je w prostych generatorach, układach testowych i częściach torów radiowych.
Cewka z odczepem tworzy indukcyjnościowy dzielnik napięcia, z którego pobiera się sygnał sprzężenia zwrotnego. Jednocześnie cewka współpracuje z kondensatorem(ami), tworząc obwód rezonansowy LC odpowiedzialny za wybór częstotliwości drgań.
Bo to prawidłowy opis generatora Colpittsa, a oba układy (Hartley i Colpitts) są generatorami LC o podobnej funkcji. To typowa pułapka "podobnego schematu": jeśli dzielnik tworzą kondensatory, to nie jest Hartley.
Tak, ale zwykle pomocnicze. Termistory bywają używane do kompensacji temperaturowej lub stabilizacji amplitudy w niektórych układach, jednak nie stanowią standardowego "dzielnika" definiującego typ generatora Hartleya. Typ wynika z dzielnika L, nie z elementu NTC/PTC.
Najczęstsze błędy to: pomijanie elementu, z którego pobierane jest sprzężenie (odczep/cewki vs kondensatory), mylenie nazw Hartley–Colpitts oraz zakładanie, że każdy dzielnik to dzielnik rezystorowy. Pomaga zasada: Hartley=podział L, Colpitts=podział C.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 54% zdających egzamin. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że generator Hartleya jest generatorem LC, w którym sprzężenie zwrotne uzyskuje się przez indukcyjnościowy dzielnik napięcia (najczęściej cewkę z odczepem lub dwie cewki sprzężone).

Źródła:

  • Wikipedia: "Hartley oscillator" (opis zasady i dzielnika indukcyjnego), https://en.wikipedia.org/wiki/Hartley_oscillator - accessed 2026-02-28
  • Wikipedia: "Colpitts oscillator" (dla porównania: dzielnik pojemnościowy), https://en.wikipedia.org/wiki/Colpitts_oscillator - accessed 2026-02-28
  • All About Circuits: "LC Oscillator Tutorial" (sekcja o Hartley i Colpitts, sprzężenie i podział L/C), https://www.allaboutcircuits.com/textbook/alternating-current/chpt-6/lc-oscillator-tutorial/ - accessed 2026-02-28

Materiały:

  • Notatki/rozdziały z elektroniki analogowej: generatory LC (Hartley, Colpitts)
  • Artykuły edukacyjne o różnicach Hartley vs Colpitts (sprzężenie indukcyjne vs pojemnościowe)
  • Zadania rysunkowe: rozpoznawanie generatorów po schemacie i wskazywanie elementu sprzężenia zwrotnego

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego