KWALIFIKACJA ELE2 - PAŹDZIERNIK 2016

PYTANIE NR 20.
Na rysunku przedstawiono schemat podłączenia
Ilustracja przedstawia schemat podłączenia przekładnika prądowego, co jest istotne w kontekście egzaminu zawodowego dla
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Na schemacie widać uzwojenie pierwotne P1–P2 włączane szeregowo (pomiar prądu I1) oraz uzwojenie wtórne S1–S2 obciążone amperomierzem (I2). Charakterystyczne są też: uziemienie zacisku S1 i zwieracz w obwodzie wtórnym, stosowany aby nie dopuścić do pracy przekładnika prądowego na rozwarciu.

Pełne wyjaśnienie:

Poprawna jest odpowiedź "przekładnika prądowego", ponieważ schemat pokazuje typowy układ pracy przekładnika prądowego (CT) używanego do pomiaru dużych prądów przemiennych oraz do zasilania obwodów zabezpieczeniowych.

Co na rysunku wskazuje na przekładnik prądowy?

  • Zaciski P1–P2 po stronie pierwotnej oraz S1–S2 po stronie wtórnej – to standardowe oznaczenia stron przekładnika pomiarowego.
  • Prąd I1 płynie przez uzwojenie pierwotne: w przekładniku prądowym uzwojenie pierwotne (często o małej liczbie zwojów) jest włączane szeregowo w tor prądowy, bo "przez nie ma płynąć mierzony prąd".
  • Po stronie wtórnej znajduje się amperomierz (symbol "A" w kółku). Przekładnik prądowy współpracuje z przyrządami prądowymi i zwykle obniża prąd do wartości mierzalnych (często spotyka się 1 A lub 5 A).
  • Widoczne jest uziemienie zacisku S1. Uziemienie jednego punktu strony wtórnej jest praktyką bezpieczeństwa ograniczającą ryzyko pojawienia się niebezpiecznych potencjałów na obwodzie pomiarowym.
  • Obok amperomierza jest zwieracz (łącznik równoległy do przyrządu). To bardzo charakterystyczny element: strona wtórna przekładnika prądowego nie powinna pracować na rozwarciu, bo może dojść do wzrostu napięcia na wtórnym i zagrożenia dla izolacji oraz obsługi. Zwieracz umożliwia bezpieczne zwarcie wtórnego podczas prac serwisowych lub odłączania przyrządu.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "Przekładnika napięciowego" – przekładnik napięciowy (VT) włącza się zasadniczo równolegle do mierzonego obwodu i współpracuje z woltomierzem, a nie z amperomierzem. Dodatkowo VT może pracować bez obciążenia; nie wymaga zwieracza "na wszelki wypadek" jak CT.
  • "Transformatora impulsowego" – transformatory impulsowe pracują zwykle w układach elektroniki energoelektronicznej, z przebiegami impulsowymi i inną symboliką/otoczeniem układowym; sam obecny układ zacisków pomiarowych i amperomierza wskazuje na przekładnik pomiarowy prądu.
  • "Transformatora separacyjnego" – transformator separacyjny służy do galwanicznego odseparowania obwodu zasilania, zwykle ma klasyczne uzwojenia pierwotne/wtórne zasilające odbiornik. Na schemacie widać funkcję stricte pomiarową: amperomierz po wtórnej oraz zabezpieczające zwarcie wtórne.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli na schemacie strony wtórnej widzisz amperomierz, uziemienie S1 i zwieracz, to jest to silny zestaw cech dla przekładnika prądowego. Dla przekładnika napięciowego spodziewaj się raczej woltomierza i połączenia równoległego.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przekładnik prądowy to urządzenie transformatorowe, które zamienia duży prąd w obwodzie pierwotnym na mniejszy, bezpieczny prąd wtórny do pomiaru lub zabezpieczeń. Dzięki temu amperomierz i automatyka nie muszą być włączane bezpośrednio w tor wysokoprądowy.
Najczęściej widać zaciski P1/P2 (pierwotne) i S1/S2 (wtórne), amperomierz w obwodzie wtórnym oraz często uziemienie jednego zacisku wtórnego. Charakterystyczny bywa też zwieracz do bezpiecznego zwarcia strony wtórnej podczas prac.
Bo przez uzwojenie pierwotne ma płynąć mierzony prąd obciążenia. Połączenie szeregowe zapewnia, że prąd w torze pomiarowym jest taki sam jak w badanym obwodzie, a przekładnik jedynie "przekształca" go na mniejszą wartość po stronie wtórnej.
Praca przekładnika prądowego z rozłączonym (rozwartym) wtórnym może powodować wzrost napięcia na uzwojeniu wtórnym. To grozi przebiciem izolacji, uszkodzeniem aparatury i porażeniem. Dlatego stosuje się zwieracze, aby wtórne było zamknięte na małej impedancji.
P1 i P2 to wyprowadzenia uzwojenia (lub toru) pierwotnego, przez które płynie mierzony prąd. S1 i S2 to wyprowadzenia uzwojenia wtórnego, do którego podłącza się obwód pomiarowy (np. amperomierz, cewkę prądową licznika, wejście zabezpieczenia).
Uziemienie jednego punktu strony wtórnej ogranicza ryzyko pojawienia się niebezpiecznego potencjału na obwodzie pomiarowym w razie uszkodzeń izolacji lub przepięć. W praktyce zwiększa to bezpieczeństwo obsługi oraz stabilizuje odniesienie potencjału dla urządzeń pomiarowych.
Przekładnik prądowy współpracuje z obciążeniem o małej impedancji (np. amperomierz) i jego wtórne nie powinno być rozwarte. Przekładnik napięciowy włącza się równolegle do obwodu, współpracuje z woltomierzem i może pracować bez obciążenia, bo przenosi informację o napięciu.
Może mieć podobny symbol rdzenia i uzwojeń, ale funkcja i połączenia są inne. W transformatorze separacyjnym wtórne zasila odbiornik, a na schemacie nie musi być amperomierza i zwieracza typowego dla obwodu wtórnego CT. W CT kluczowe jest połączenie pomiarowe i zasady bezpieczeństwa.
Zwieracz stosuje się podczas prac serwisowych i pomiarowych, szczególnie gdy trzeba odłączyć amperomierz lub urządzenie zabezpieczeniowe. Najpierw zwiera się wtórne, a dopiero potem rozłącza przyrząd, aby nie dopuścić do niebezpiecznej pracy przekładnika prądowego na rozwarciu.
Najczęstsze pomyłki wynikają z ignorowania sposobu włączenia: CT jest "w torze prądowym" (szeregowo) i ma amperomierz po wtórnej, a VT jest "do napięcia" (równolegle) i ma woltomierz. Warto też zwracać uwagę na uziemienie S1 i obecność zwieracza.
info

Około 50% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że na schemacie widać uzwojenie pierwotne P1–P2 włączane szeregowo (pomiar prądu I1) oraz uzwojenie wtórne S1–S2 obciążone amperomierzem (I2).

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Przekładnik prądowy" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Przek%C5%82adnik_pr%C4%85dowy (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (EN): "Current transformer" – https://en.wikipedia.org/wiki/Current_transformer (accessed 2026-03-01)
  • All About Circuits: "Current Transformers (CTs)" – https://www.allaboutcircuits.com/textbook/alternating-current/chpt-9/current-transformers/ (accessed 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z podstaw elektrotechniki (transformatory, pomiary prądu i napięcia)
  • Materiały szkoleniowe producentów aparatury pomiarowej (przekładniki prądowe i napięciowe)
  • Instrukcje BHP dotyczące prac przy urządzeniach elektrycznych i pomiarach w obwodach prądowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego