KWALIFIKACJA GIW1 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 38.
Na rysunku przedstawiono schemat pompy tłokowej jednostronnego działania. W sytuacji jak na rysunku
Ilustracja przedstawia schemat pompy tłokowej jednostronnego działania, co jest związane z kwalifikacją zawodową technika
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W pompie tłokowej jednostronnego działania podczas suwu ssania w cylindrze powstaje podciśnienie, dlatego otwiera się zawór ssący i ciecz jest zasysana do cylindra.
W tej fazie zawór tłoczny pozostaje zamknięty, więc ciecz nie trafia do przewodu tłocznego.

Pełne wyjaśnienie:

Pompa tłokowa jednostronnego działania pracuje cyklicznie w dwóch podstawowych fazach: suw ssania oraz suw tłoczenia. O tym, który zawór jest otwarty, decyduje różnica ciśnień po obu stronach zaworu (zawory ssący i tłoczny są w praktyce zaworami zwrotnymi).

Dlaczego poprawna jest odpowiedź: "przez otwarty zawór ssący ciecz zasysana jest do cylindra pompy"?
Jeżeli na schemacie pokazano sytuację odpowiadającą suwu ssania, tłok zwiększa objętość przestrzeni roboczej cylindra. Wewnątrz cylindra spada wtedy ciśnienie (powstaje podciśnienie względem strony zasilania). Skutkiem jest otwarcie zaworu ssącego i napływ cieczy do cylindra. To jest istota fazy ssania: uzupełnienie cylindra medium.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "przez otwarty zawór ssący ciecz wpływa do przewodu tłocznego" – zawór ssący łączy stronę zasilania z cylindrem, a nie z przewodem tłocznym. W typowym układzie jednokierunkowy przepływ do przewodu tłocznego zachodzi przez zawór tłoczny, nie ssący.
  • "przy zamkniętym zaworze ssącym ciecz wpływa do cylindra pompy" – przy zamkniętym zaworze ssącym dopływ do cylindra jest odcięty; cylinder nie może się napełniać tą drogą. Taka sytuacja może oznaczać inną fazę cyklu albo usterkę.
  • "przy otwartym zaworze tłoczącym ciecz zasysana jest do pompy" – otwarcie zaworu tłocznego jest typowe dla suwu tłoczenia, gdy w cylindrze rośnie ciśnienie i medium jest wypychane do przewodu tłocznego. "Zasysanie" przy otwartym zaworze tłocznym odwraca logikę działania pompy.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw ustal na rysunku, czy tłok zwiększa (ssanie) czy zmniejsza (tłoczenie) objętość cylindra. Dopiero potem przypisz stan zaworów i kierunek przepływu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To pompa wyporowa, w której tłok wykonuje ruch posuwisto-zwrotny, a tłoczenie zachodzi tylko podczas jednego suwu roboczego. Napełnianie cylindra odbywa się w suwie ssania przez zawór ssący, a wypychanie cieczy do instalacji w suwie tłoczenia przez zawór tłoczny.
W suwie ssania objętość przestrzeni roboczej cylindra rośnie, co powoduje spadek ciśnienia w cylindrze. Na schemacie zwykle wiąże się to z kierunkiem ruchu tłoka "od zaworów" oraz otwarciem zaworu ssącego przy jednoczesnym zamknięciu zaworu tłocznego.
Zawór ssący otwiera się, gdy ciśnienie po stronie zasilania jest większe niż w cylindrze. Podciśnienie wytworzone ruchem tłoka działa jak "siła napędowa" przepływu, a zawór zwrotny samoczynnie uchyla się w kierunku dopływu do cylindra.
Podczas suwu ssania zawór tłoczny pozostaje zamknięty, ponieważ ciśnienie w przewodzie tłocznym jest zwykle wyższe niż w cylindrze. Dzięki temu ciecz nie cofa się z przewodu tłocznego do cylindra i nie miesza faz ssania z tłoczeniem.
Nieszczelny zawór ssący może powodować spadek wydajności, nierówną pracę oraz trudności z zassaniem cieczy (np. zapowietrzanie). Część medium może cofać się lub cylinder nie napełnia się w pełni, przez co w suwie tłoczenia pompa podaje mniej cieczy.
W prawidłowym układzie nie. Zawór ssący łączy źródło cieczy z cylindrem, a przewód tłoczny jest połączony z cylindrem przez zawór tłoczny. Jeżeli przepływ "omija" tę logikę, zwykle oznacza to błąd w rozumieniu schematu albo nietypową/awaryjną konfigurację instalacji.
Zwykle zawór ssący jest po stronie dopływu (zbiornik/linia ssawna → cylinder), a zawór tłoczny po stronie odpływu (cylinder → przewód tłoczny). Oba są zaworami zwrotnymi, ale mają przeciwny "dozwolony" kierunek przepływu względem cylindra.
Tłoczenie zachodzi w suwie, w którym tłok zmniejsza objętość cylindra i podnosi w nim ciśnienie. Gdy ciśnienie w cylindrze przekroczy ciśnienie w przewodzie tłocznym, otwiera się zawór tłoczny i ciecz jest wypychana do instalacji.
Najczęściej myli się: (1) fazę ssania z fazą tłoczenia, (2) funkcję zaworu ssącego z tłocznym, oraz (3) kierunek przepływu wynikający z różnicy ciśnień. Pomaga zasada: rośnie objętość cylindra → ssanie; maleje objętość → tłoczenie.
Ćwicz na kilku schematach identyfikację: kierunku ruchu tłoka, stanu zaworów i kierunku przepływu. Rób krótką checklistę: "objętość cylindra rośnie/maleje?", "który zawór jest wtedy zgodny z kierunkiem przepływu?". To ogranicza zgadywanie na egzaminie.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 51% zdających egzamin. trudne

Źródła:

  • Wikipedia: Reciprocating pump (sekcja "Single-acting reciprocating pump"), https://en.wikipedia.org/wiki/Reciprocating_pump - dostęp 2026-02-18
  • Engineering ToolBox: Reciprocating Pumps (opis zasady działania i zaworów), https://www.engineeringtoolbox.com/reciprocating-pumps-d_1490.html - dostęp 2026-02-18

Materiały:

  • Podręczniki z hydrauliki siłowej i maszyn przepływowych/wyporowych (rozdziały o pompach tłokowych)
  • Instrukcje producentów pomp tłokowych (opisy cyklu pracy i zaworów zwrotnych)
  • Notatki/rysunki poglądowe z zajęć: suw ssania vs suw tłoczenia

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego