KWALIFIKACJA TLO1 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 20.
Na rysunku przedstawiono schemat prędkościomierza
Ilustracja przedstawia schemat prędkościomierza, który jest używany w kontekście kwalifikacji zawodowej technika awionika,
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wskaźnik TAS rozpoznaje się po konstrukcji z dwiema puszkami: puszką różnicową (Pitot–statyczne, jak w IAS) oraz dodatkową puszką aneroidową reagującą na ciśnienie statyczne (wysokość). Mechanizm dźwigniowy wprowadza automatyczną poprawkę gęstościową, aby wskazać prędkość rzeczywistą TAS, a nie tylko IAS.

Pełne wyjaśnienie:

Prędkościomierz barometryczny wykorzystuje zasadę manometru różnicowego: porównuje ciśnienie całkowite (z rurki Pitota) z ciśnieniem statycznym (z instalacji statycznej). Taka różnica ciśnień odpowiada ciśnieniu dynamicznemu, a klasyczny wskaźnik na tej podstawie pokazuje prędkość przyrządową.

Odpowiedź "TAS" jest poprawna, ponieważ na schemacie widać elementy typowe dla wskaźnika z automatyczną kompensacją: oprócz puszki membranowej (różnicowej) występuje druga puszka aneroidowa (próżniowa) umieszczona w obudowie i reagująca na zmiany ciśnienia statycznego, czyli pośrednio na wysokość. Przez układ dźwigni modyfikuje ona ruch wskazówki, wprowadzając poprawkę wynikającą ze zmiany gęstości powietrza wraz z wysokością. Dzięki temu przyrząd dąży do wskazywania prędkości rzeczywistej (TAS), a nie wyłącznie prędkości wynikającej z samej różnicy Pitot–statyczne.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują do pokazanego schematu?

  • "IAS" (prędkość przyrządowa) jest typowa dla prostego prędkościomierza z jedną puszką różnicową. Brakowałoby wtedy dodatkowego elementu aneroidowego realizującego kompensację wysokościową.
  • "CAS" to prędkość skorygowana o błędy przyrządu i instalacji (m.in. położenie portów), zwykle uzyskiwana poprzez poprawki/kalibrację, a nie przez samą obecność dodatkowej puszki aneroidowej w mechanizmie wskazówkowym.
  • "EAS" (równoważna) dotyczy korekcji związanych głównie ze ściśliwością i aerodynamiką, a nie jest bezpośrednio identyfikowana prostym "dodatkowym" członem aneroidowym w klasycznym schemacie prędkościomierza.

W praktyce różnice między IAS i TAS rosną z wysokością, bo gęstość powietrza maleje. Wskaźnik TAS z członem aneroidowym ogranicza potrzebę ręcznych poprawek, co jest istotne w planowaniu lotu i obliczeniach nawigacyjnych. Na egzaminie najczęstsza pułapka to zignorowanie drugiej puszki i automatyczne wybranie IAS.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
TAS (True Airspeed) to prędkość rzeczywista statku powietrznego względem masy powietrza. Jest większa od IAS na większych wysokościach, bo przy mniejszej gęstości ta sama prędkość rzeczywista daje mniejsze ciśnienie dynamiczne. TAS jest kluczowa w nawigacji i obliczaniu czasu przelotu.
Porównuje ciśnienie całkowite z rurki Pitota z ciśnieniem statycznym z portów statycznych. Różnica tych ciśnień tworzy ciśnienie dynamiczne, które odkształca puszkę membranową i przez mechanizm dźwigni porusza wskazówkę. Skala jest wyskalowana w jednostkach prędkości.
Dodatkowa puszka aneroidowa reaguje na zmianę ciśnienia statycznego (czyli wysokość), co pozwala wprowadzić kompensację gęstościową. Dzięki temu wskazówka nie pokazuje tylko IAS z puszki różnicowej, ale jest korygowana w kierunku prędkości rzeczywistej TAS bez ręcznych obliczeń.
W IAS zwykle widzisz jedną puszkę różnicową zasilaną ciśnieniem Pitot i statycznym. Dla TAS charakterystyczne jest występowanie drugiego elementu pomiarowego (puszki aneroidowej/próżniowej) umieszczonego w obudowie i połączonego z mechanizmem wskazówki, aby korygować wskazanie zależnie od wysokości.
IAS (Indicated Airspeed) to prędkość przyrządowa odczytana bezpośrednio z prędkościomierza. Jest używana operacyjnie m.in. do utrzymania prędkości podejścia, przeciągnięcia i ograniczeń konstrukcyjnych, bo jest powiązana z ciśnieniem dynamicznym i siłami aerodynamicznymi działającymi na płatowiec.
CAS (Calibrated Airspeed) to IAS skorygowana o błędy przyrządu i instalacji (np. błędy położenia portów statycznych). W praktyce CAS otrzymuje się z tabel/kalibracji lub danych producenta, a nie "z samej definicji" prędkościomierza. IAS to wskazanie surowe, zależne od dokładności układu.
EAS (Equivalent Airspeed) to prędkość równoważna, uwzględniająca korekcje (m.in. ściśliwość) tak, aby odpowiadała warunkom aerodynamicznym w powietrzu o gęstości standardowej. Na prostym schemacie mechanizmu puszek trudniej ją "zobaczyć", bo EAS zwykle wynika z obliczeń lub korekcji, a nie z dodatkowej puszki aneroidowej.
Na wysokości spada gęstość powietrza. Prędkościomierz oparty o ciśnienie dynamiczne "widzi" mniejsze ciśnienie przy tej samej prędkości rzeczywistej, więc wskazuje niższą IAS. TAS odnosi się do faktycznej prędkości względem masy powietrza, dlatego rośnie względem IAS wraz z wysokością.
Najczęściej: automatyczny wybór IAS, bo to najbardziej znany skrót; ignorowanie drugiej puszki aneroidowej na rysunku; mylenie korekcji (CAS/EAS) z kompensacją gęstościową (TAS). Pomaga zasada: jedna puszka = typowy IAS, dwie puszki z aneroidą = wskaźnik z korekcją wysokościową.
Ucz się "cech diagnostycznych": skąd idzie ciśnienie Pitot, gdzie podłączone jest ciśnienie statyczne i czy jest dodatkowy człon (np. aneroid). Trenuj na kilku schematach: IAS (jedna puszka), wysokościomierz (aneroidy), wariometr, TAS (puszka różnicowa + aneroid). Rób krótkie notatki cecha → wniosek.
info

Około 68% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Eksperci podkreślają: "Wskaźnik TAS rozpoznaje się po konstrukcji z dwiema puszkami: puszką różnicową (Pitot–statyczne, jak w IAS) oraz dodatkową puszką aneroidową reagującą na ciśnienie statyczne (wysokość)."

Źródła:

  • FAA, Pilot’s Handbook of Aeronautical Knowledge, Chapter 8 "Flight Instruments" (section: airspeed indicator) - https://www.faa.gov/regulations_policies/handbook (dostęp 2026-03-13)
  • Skybrary Aviation Safety, hasło "Airspeed Indicator" - https://skybrary.aero/articles/airspeed-indicator (dostęp 2026-03-13)
  • NASA Glenn Research Center, materiały edukacyjne dot. prędkości lotu i zależności IAS/TAS (Airspeed / dynamic pressure) - https://www1.grc.nasa.gov/beginners-guide-to-aeronautics/ (dostęp 2026-03-13)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z "Przyrządy pokładowe / Flight instruments" (dział: airspeed indicator)
  • Materiały szkoleniowe dot. instalacji Pitot-statycznej i błędów przyrządów ciśnieniowych
  • Instrukcje obsługi/AMM statków powietrznych (rozdziały o systemie Pitot-static i wskaźnikach prędkości)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego