KWALIFIKACJA SPC2 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 11.
Na rysunku przedstawiono schemat sortownika kaskadowego służącego do sortowania
Ilustracja przedstawia schemat sortownika kaskadowego, który jest używany do sortowania ogórków.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Sortownik kaskadowy rozdziela surowiec w trakcie spadku po kolejnych "stopniach", wykorzystując różnice wymiaru/kształtu. Takie rozwiązanie jest typowo kojarzone z sortowaniem ogórków na frakcje (np. długościowe lub średnicowe) przed dalszą obróbką. Pozostałe warzywa częściej sortuje się innymi metodami.

Pełne wyjaśnienie:

Sortowanie surowca warzywnego to etap, w którym produkt rozdziela się na frakcje (klasy) według ustalonego kryterium, np. wymiaru, kształtu lub masy. Sortownik kaskadowy działa w ten sposób, że materiał przemieszcza się po kolejnych stopniach (kaskadach), a w trakcie spadku i toczenia następuje rozdział na określone klasy. W praktyce tego typu układ jest często stosowany tam, gdzie liczy się łagodne przemieszczanie oraz wykorzystanie cech geometrycznych produktu.

Ogórki są typowym przykładem surowca, który na wielu liniach jest dzielony na klasy wymiarowe przed pakowaniem, marynowaniem lub kiszeniem. Dlatego rozpoznanie schematu sortownika kaskadowego jako urządzenia do sortowania ogórków jest uzasadnione.

  • Selerów nie kojarzy się typowo z kaskadową klasyfikacją w takiej formie, ponieważ bulwy mają nieregularny kształt i inne wymagania dotyczące stabilnego prowadzenia oraz kryterium sortowania.
  • Buraków (bulwy) również cechuje duża zmienność kształtu i masa; w praktyce częściej spotyka się rozwiązania oparte na innych mechanizmach separacji i transporcie dostosowanym do cięższego surowca.
  • Pomidorów zwykle nie sortuje się w warunkach intensywnego toczenia i spadku po stopniach, ponieważ są bardziej podatne na uszkodzenia mechaniczne; stosuje się rozwiązania minimalizujące obicia i naciski.

Wskazówka egzaminacyjna: przy zadaniach "Na rysunku przedstawiono…" kluczowe jest rozpoznanie zasady działania (kaskada/stopnie, zsypy, rozdział strumienia), a dopiero potem dopasowanie surowca, dla którego taka metoda sortowania jest najbardziej typowa.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Sortownik kaskadowy to urządzenie, w którym produkt przemieszcza się po kolejnych "stopniach" (kaskadach), a podczas spadku i toczenia jest rozdzielany na klasy. Wykorzystuje się go do wstępnej klasyfikacji surowca przed dalszą obróbką lub pakowaniem.
Surowiec jest podawany na górę układu, następnie przemieszcza się po stopniach i trafia do różnych zsypów/odbiorów. W trakcie ruchu zachodzi rozdział na frakcje zależnie od przyjętego kryterium (np. wymiaru lub zachowania produktu na kaskadach).
Ogórki często dzieli się na klasy wymiarowe przed pakowaniem i przetwarzaniem. Kaskadowe prowadzenie produktu pozwala na sprawny rozdział na frakcje, a jednocześnie jest rozwiązaniem spotykanym w liniach technologicznych dla warzyw o wydłużonym kształcie.
Najczęściej analizuje się: kształt (wydłużony/nieregularny), twardość i podatność na uszkodzenia, rozrzut wymiarów, wilgotność powierzchni oraz wymagane kryterium jakości. Te cechy decydują, czy lepsze będzie sortowanie kaskadowe, rolkowe, sitowe lub optyczne.
Nie zawsze. Pomidory są bardziej podatne na obicia i naciski, więc na wielu liniach stosuje się rozwiązania ograniczające uderzenia i toczenie. Ogórki są zwykle bardziej odporne mechanicznie, dlatego można częściej spotkać sortowanie oparte na kaskadach i rozdziale frakcji.
Zwykle widać układ kilku stopni/poziomów, po których produkt zsuwa się kolejno w dół, oraz kilka wyjść/odbiorów frakcji. Charakterystyczny jest "schodkowy" przebieg toru ruchu surowca oraz rozdział na kilka strumieni produktu.
Częsty błąd to wybór odpowiedzi na podstawie ogólnego skojarzenia "sortowanie warzyw", bez rozpoznania zasady działania urządzenia. Inny błąd to mylenie podobnych typów sortowników (kaskadowy vs. rolkowy/sitowy), bo pełnią tę samą funkcję, ale inaczej separują produkt.
Sortowanie wykonuje się najczęściej po wstępnym myciu i selekcji zanieczyszczeń, a przed pakowaniem lub dalszym procesem (np. krojeniem, marynowaniem, kiszeniem). Celem jest ujednolicenie surowca, poprawa jakości partii i stabilizacja parametrów dalszej obróbki.
W praktyce spotyka się podział na klasy wymiarowe, np. według długości lub średnicy, a także według jakości (odrzut sztuk uszkodzonych). Dokładne kryteria zależą od wymagań odbiorcy i dalszego przeznaczenia (pakowanie świeże, konserwowanie, kiszenie).
Warto ćwiczyć rozpoznawanie urządzeń po zasadzie działania: co jest elementem rozdzielającym, jak przebiega tor produktu i gdzie są odbiory frakcji. Dobrą metodą jest też porównywanie typów sortowników oraz dopasowywanie ich do konkretnych surowców (twarde, miękkie, kuliste, wydłużone).
info

Statystycznie 44% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Sortownik kaskadowy rozdziela surowiec w trakcie spadku po kolejnych "stopniach", wykorzystując różnice wymiaru/kształtu."

Materiały:

  • Instrukcje obsługi i DTR (dokumentacje techniczno-ruchowe) sortowników stosowanych w przetwórstwie warzyw
  • Materiały dydaktyczne z technologii przetwórstwa owoców i warzyw (dział: sortowanie i klasyfikacja)
  • Katalogi producentów maszyn do sortowania i pakowania warzyw (opisy zasad działania i zastosowań)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego