Badanie skurczu liniowego dotyczy tego, o ile zmienia się wymiar próbki (najczęściej długość) w wyniku krzepnięcia i stygnięcia metalu. W praktyce odlewniczej jest to istotne, bo od skurczu zależy wymiar modelu, naddatki technologiczne oraz ryzyko odchyłek wymiarowych odlewu. Stanowisko do takiej próby ma zwykle element odniesienia i sposób kontroli wymiaru próbki po ostygnięciu, aby można było wyznaczyć ubytek długości w danym kierunku.
Odpowiedź "skurczu liniowego" jest właściwa, ponieważ opisuje właśnie pomiar zmiany wymiaru (liniowej zmiany długości) próbki wynikającej ze skurczu metalu.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne:
- "naprężeń" – pomiar naprężeń wymaga metod odnoszących się do odkształceń sprężystych/naprężeniowych (np. czujników odkształcenia, metod tensometrycznych lub prób zginania/rozciągania). Samo stanowisko do porównania wymiarów po ostygnięciu nie jest typowym układem do wyznaczania naprężeń własnych.
- "lejności" – lejność ocenia zdolność ciekłego metalu do wypełniania cienkich kanałów/form (często przez długość odlewu w próbie spiralnej lub w kanale o określonym przekroju). To jest inny cel badania: przepływ ciekłego metalu, a nie zmiana wymiaru po krzepnięciu.
- "skłonności żeliwa do tworzenia jamy skurczowej" – jama skurczowa jest wadą objętościową wynikającą z niedostatecznego zasilania podczas krzepnięcia. Ocena skłonności do jam skurczowych dotyczy zasilania i bilansu objętości, a nie liniowej zmiany długości próbki; stosuje się inne próby i obserwacje wad w odlewie.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy na schemacie widzisz układ nastawiony na pomiar wymiaru próbki po ostygnięciu (porównanie z długością początkową lub wzorcem), najczęściej chodzi o skurcz liniowy. Gdy celem jest długość wypełnienia kanału – to zwykle lejność. Gdy analizuje się pustki w odlewie – to temat wad skurczowych.
