KWALIFIKACJA ELM2 + ELM5 - STYCZEŃ 2013

PYTANIE NR 40.
Na rysunku przedstawiono schemat układu rejestru równoległo-równoległego 4-bitowego, zbudowanego z przerzutników typu D, Po podaniu impulsu na wejścia zegarowe C, na wyjściu otrzymano stany logiczne zapisane na rysunku. Który przerzutnik jest uszkodzony?
Ilustracja przedstawia schemat układu rejestru równoległo-równoległego 4-bitowego, zbudowanego z przerzutników typu D.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W rejestrze równoległo-równoległym z przerzutników D po impulsie zegarowym wyjście Q każdego przerzutnika powinno przyjąć stan z odpowiadającego mu wejścia D (z rysunku). Uszkodzony jest ten przerzutnik, dla którego po podaniu impulsu C relacja D→Q nie zachodzi i otrzymany stan wyjścia nie zgadza się z oczekiwanym.

Pełne wyjaśnienie:

Rejestr równoległo-równoległy (PIPO) zbudowany z przerzutników typu D działa jak "zatrzask" wielu bitów jednocześnie. Kluczowa zasada przerzutnika D jest prosta: w chwili aktywnego zbocza zegara (zgodnie z przyjętą w układzie konwencją) wartość z wejścia D jest próbkowana i zapisywana na wyjściu Q. Po impulsie zegarowym Q powinno więc odpowiadać temu, co było na D w momencie próbkowania.

Aby wskazać uszkodzony przerzutnik na schemacie 4-bitowego rejestru PIPO, wykonuje się porównanie bit po bicie:

  • odczytuje się z rysunku stany logiczne na wejściach D każdego przerzutnika (dla danego bitu),
  • odczytuje się z rysunku stany logiczne na wyjściach Q po podaniu impulsu na wejścia zegarowe C,
  • sprawdza się, czy dla każdego bitu zachodzi zależność Q po impulsie = D w chwili impulsu.

Uszkodzenie przerzutnika najczęściej objawia się tym, że jego wyjście Q:

  • nie zmienia stanu mimo poprawnego stanu na D (zatrzymanie, "zawieszenie"),
  • przyjmuje stan przeciwny lub losowy (błędne przełączanie),
  • nie reaguje na zegar, podczas gdy pozostałe bity rejestru działają prawidłowo.

W tym zadaniu z analizy stanów pokazanych na rysunku wynika, że jedynie dla przerzutnika oznaczonego jako "C" po impulsie zegarowym występuje niezgodność między stanem oczekiwanym (wynikającym z wejścia D) a stanem uzyskanym na wyjściu Q. Dlatego odpowiedź "C" wskazuje uszkodzony element.

Pozostałe odpowiedzi są niepoprawne, ponieważ dla tych przerzutników wartości Q po impulsie są zgodne z wartościami D (czyli elementy prawidłowo próbkowały dane na zboczu zegara), a zatem brak jest przesłanki do uznania ich za uszkodzone na podstawie przedstawionych stanów.

Wskazówka egzaminacyjna: w takich zadaniach najpewniejsza jest metoda tabelaryczna — wypisz dla każdego bitu parę (D, Q po impulsie) i zaznacz jedyną parę niespełniającą reguły przerzutnika D.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Rejestr PIPO (Parallel-In Parallel-Out) to układ, który jednocześnie zapisuje kilka bitów danych na wejściach i jednocześnie udostępnia je na wyjściach. Najczęściej realizuje się go z przerzutników D, które po impulsie zegara "zapamiętują" stan z wejść D na wyjściach Q.
Przerzutnik D kopiuje wartość z wejścia D na wyjście Q w chwili aktywnego zbocza sygnału zegarowego. Między zboczami Q utrzymuje zapamiętany stan. Dzięki temu można synchronizować i przechowywać dane w systemach cyfrowych.
Wyjście Q zmienia stan w momencie aktywnego zbocza zegara (narastającego lub opadającego – zależnie od symbolu na schemacie). Wtedy Q przyjmuje wartość, jaką miało wejście D w tej chwili. Po zboczu Q pozostaje stałe aż do kolejnego próbkowania.
Porównaj dla każdego bitu wartość na wejściu D oraz wartość na wyjściu Q po impulsie zegara. Dla sprawnego przerzutnika D zachodzi reguła: Q po impulsie = D w chwili impulsu. Uszkodzony element to ten, dla którego jedynie ta zgodność nie występuje.
W typowym rejestrze PIPO wszystkie przerzutniki mają wspólne wejście zegarowe. Gdy pojawia się impuls, każdy przerzutnik próbuje równocześnie zapisać swój bit z wejścia D. Stąd równoczesna aktualizacja całego słowa (np. 4-bitowego) na wyjściach Q.
Tak, to częsty błąd. Rejestr przesuwny przesuwa bity między kolejnymi przerzutnikami (dane "wędrują" przy kolejnych impulsach). Rejestr PIPO nie przesuwa — każdy przerzutnik dostaje swój bit bezpośrednio na wejście D i zapisuje go po zegarze.
Najczęstsze objawy to: brak reakcji na zegar (Q nie zmienia się mimo zmian D), zatrzymywanie się w jednym stanie, niestabilne przełączanie lub nieprawidłowy poziom logiczny na Q. W diagnostyce pomaga porównanie D i Q analizatorem stanów lub oscyloskopem cyfrowym.
Praktycznie mierzy się: przebieg zegara na wejściu C (czy ma poprawną amplitudę i zbocza), poziomy logiczne na wejściach D oraz reakcję na wyjściach Q po zboczu. Dodatkowo sprawdza się zasilanie, masę oraz ewentualne zwarcia i przerwy ścieżek.
Moment próbkowania danych jest różny dla przerzutników wyzwalanych zboczem narastającym i opadającym. Jeśli przyjmiesz zły moment, możesz błędnie uznać element za uszkodzony, bo porównasz Q z D z niewłaściwej chwili. Na schemacie rozpoznaje się to po symbolu wejścia zegarowego.
Ćwicz odczyt schematów i analizę zależności wejście–wyjście. Zrób serię zadań, w których po impulsie zegara porównujesz D i Q dla wielu bitów. Pomaga też symulacja w programie do logiki cyfrowej oraz układanie krótkich tabel (D, Q) dla każdego przerzutnika.
info

Statystycznie 60% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "W rejestrze równoległo-równoległym z przerzutników D po impulsie zegarowym wyjście Q każdego przerzutnika powinno przyjąć stan z odpowiadającego mu wejścia D (z rysunku)."

Źródła:

  • Wikipedia: Przerzutnik D (Flip-flop D) — https://pl.wikipedia.org/wiki/Przerzutnik — dostęp 2026-03-02
  • Wikipedia: Rejestr przesuwny (pojęcia rejestrów w układach cyfrowych) — https://pl.wikipedia.org/wiki/Rejestr_przesuwny — dostęp 2026-03-02
  • All About Circuits: Flip-Flops (D-type flip-flop principles) — https://www.allaboutcircuits.com/textbook/digital/chpt-10/flip-flops/ — dostęp 2026-03-02

Materiały:

  • Notatki z podstaw układów sekwencyjnych: przerzutniki i rejestry
  • Ćwiczenia z analizy przebiegów zegara i stanów wejść/wyjść Q
  • Symulator logiki cyfrowej (np. do sprawdzania relacji D→Q w czasie)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego