Badanie z użyciem spirali w odlewnictwie służy do oceny lejności (płynności) ciekłego metalu. Lejność opisuje, jak łatwo stop w stanie ciekłym przepływa i jak skutecznie potrafi wypełnić wnękę formy, zwłaszcza gdy kanały są długie, wąskie i szybko odbierają ciepło.
W próbie spiralnej ciekły metal zalewa się do formy o kształcie kanału spiralnego. Następnie ocenia się, jaką część spirali metal zdołał wypełnić zanim doszło do zahamowania przepływu (np. wskutek spadku temperatury i wzrostu lepkości lub początku krzepnięcia). Im większe wypełnienie spirali, tym większa lejność. Taki wynik jest praktycznie przydatny przy projektowaniu układu wlewowego i ocenie ryzyka wad typu niedolewy.
Pozostałe odpowiedzi nie pasują do charakteru tej próby:
- "stopnia zabielenia żeliwa" dotyczy oceny struktury (np. udziału żeliwa białego) i zwykle wiąże się z innymi próbami/obserwacjami metalograficznymi, a nie z pomiarem zdolności przepływu w kanale spiralnym.
- "skurczu objętościowego" odnosi się do zmian objętości podczas krzepnięcia i stygnięcia oraz do zasilania odlewu. Do oceny skurczu wykorzystuje się inne rozwiązania (próbki i metody ukierunkowane na jamy skurczowe, zasilacze, porowatość), a nie spiralę przepływową.
- "skłonności do tworzenia naprężeń w odlewie" jest związana z ograniczeniami skurczu, geometrią odlewu, nierównomiernym chłodzeniem i warunkami wybijania. Spirala jako kanał przepływowy nie jest typowym narzędziem do oceny naprężeń własnych czy pęknięć gorących.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w zadaniu pojawia się spirala lub długi, cienki kanał próbny, najczęściej sprawdzana jest właśnie lejność, bo geometria wymusza trudne warunki przepływu i szybko ujawnia różnice w płynności stopu.
