KWALIFIKACJA MEC3 + MEC5 + MEC8 + MEC9 - CZERWIEC 2013

PYTANIE NR 16.
Na rysunku przedstawiono sprzęgło
Ilustracja przedstawia rysunek techniczny sprzęgła łubkowego, który jest częścią egzaminu zawodowego dla technika mechanika
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Sprzęgło łubkowe rozpoznaje się po dwóch obejmach (łubkach) skręcanych śrubami wokół końców wałów. Taka konstrukcja tworzy sztywny zacisk i przenosi moment przez tarcie/docisk. Odpowiedzi "tulejowe", "tarczowe" i "kłowe" odnoszą się do innych rozwiązań o odmiennych cechach geometrycznych na rysunku.

Pełne wyjaśnienie:

Sprzęgła służą do łączenia dwóch wałów w celu przeniesienia momentu obrotowego. W zadaniach egzaminacyjnych często sprawdza się umiejętność rozpoznania typu sprzęgła na rysunku po charakterystycznych elementach konstrukcyjnych.

"Sprzęgło łubkowe" jest typowym sprzęgłem stałym (nierozłącznym w czasie pracy) o budowie obejmującej: dwa półpierścienie/obejmy (łubki) oraz śruby/nakrętki, które zaciskają obejmy na końcach wałów. Cechą rozpoznawczą jest to, że elementy sprzęgła "obejmują" wały z zewnątrz, a przeniesienie momentu następuje przez docisk (i w praktyce przez tarcie oraz geometrię połączenia).

Dlaczego pozostałe propozycje nie pasują do takiego rysunku?

  • "Sprzęgło tulejowe" kojarzy się z jednolitą tuleją/nasadką łączącą wały, zwykle bez dwóch oddzielnych łubków obejmujących z zewnątrz; na rysunku oczekiwalibyśmy dominującego elementu w postaci tulei.
  • "Sprzęgło tarczowe" rozpoznaje się po tarczach (płytach) i często układzie śrub na okręgu lub pakiecie tarcz; to inna geometria niż obejma zaciskowa.
  • "Sprzęgło kłowe" ma charakterystyczne kły/wypusty zazębiające się ze sobą; na rysunku powinny być widoczne elementy kształtowe przenoszące moment przez zazębienie, a nie przez zacisk obejm.

Wskazówka egzaminacyjna: przy rozpoznawaniu sprzęgieł najpierw ustal, czy moment jest przenoszony przez zazębienie kształtowe (typowe dla kłowych), przez tarcze (tarczowe), przez tuleję (tulejowe) czy przez obejmy/łubki zaciskowe (łubkowe). Dopiero potem wybieraj nazwę.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Sprzęgło to element łączący dwa wały lub wał z innym zespołem napędowym, aby przenosić moment obrotowy. W zależności od typu może umożliwiać rozłączanie, kompensować niewspółosiowość albo tworzyć połączenie sztywne. Na egzaminie zwykle rozpoznaje się je po budowie na rysunku.
Najczęściej widać dwie obejmy (łubki) skręcane śrubami, które zaciskają się na końcach wałów. Charakterystyczne jest "obejmowanie" wałów z zewnątrz oraz śruby spinające połówki obejmy. To odróżnia je od sprzęgieł z kłami, tuleją lub tarczami.
Sprzęgło kłowe przenosi moment przez zazębienie kłów (wypustów) dwóch części sprzęgła. Sprzęgło łubkowe działa inaczej: łączy wały obejmami skręcanymi śrubami, tworząc zacisk. Mechanizm przenoszenia momentu i geometria elementów są więc inne.
W sprzęgle tarczowym kluczowe są tarcze (płyty) – jedna lub kilka – oraz zwykle śruby rozmieszczone na okręgu. Moment jest przenoszony przez tarcie lub połączenie tarcz. Na rysunku powinien dominować układ tarcz, a nie obejma zaciskowa ani kły.
Typowo są to dwie połówki obejmy (łubki), śruby i nakrętki ściągające obejmy oraz czasem elementy ustalające położenie na wałach. W praktyce ważna jest też poprawna powierzchnia styku i dokręcenie śrub, bo od tego zależy pewność przeniesienia momentu.
Sprzęgła stałe wybiera się, gdy nie ma potrzeby rozłączania napędu w czasie pracy, a liczy się prostota i sztywność połączenia. Sprawdzają się w stałych układach napędowych, gdzie demontaż wykonuje się serwisowo. Wtedy ważna jest łatwa identyfikacja typu przy obsłudze.
Tak. W pytaniach "Na rysunku przedstawiono…" kluczowe są cechy konstrukcyjne widoczne na ilustracji. Jeśli detale (np. łubki, śruby, kły, tarcze) są słabo widoczne, łatwo o pomyłkę. Warto szukać elementów rozstrzygających, a nie sugerować się jednym fragmentem.
Najczęściej myli się sprzęgła o podobnym "ogólnym kształcie" i wybiera nazwę po pierwszym skojarzeniu. Inny błąd to ignorowanie sposobu przeniesienia momentu (zazębienie, tarcie, zacisk). Pomaga szybka checklista: kły? tarcze? tuleja? obejmy skręcane śrubami?
Dobrze działa nauka obrazkowa: zestaw rysunek + 3 cechy rozpoznawcze + typowy mechanizm przeniesienia momentu. Do tego krótkie porównania parami (łubkowe vs kłowe, tarczowe vs tulejowe). Regularne rozwiązywanie zadań z ilustracjami utrwala rozpoznawanie.
Sprzęgła są w układach napędowych (silnik–przekładnia–wał roboczy). Monter sprawdza m.in. typ sprzęgła, pasowanie na wałach, osiowość, stan elementów łączących oraz dokręcenie. Pomylenie typu może skutkować złym montażem lub doborem niewłaściwych części.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 41% zdających egzamin. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że sprzęgło łubkowe rozpoznaje się po dwóch obejmach (łubkach) skręcanych śrubami wokół końców wałów.

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z działu "Budowa maszyn – sprzęgła i hamulce" (materiały szkolne dla mechaników)
  • Atlas/kompendium elementów maszyn z rysunkami typowych sprzęgieł
  • Instrukcje serwisowe (DTR) maszyn, w których występują różne rodzaje sprzęgieł

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego