W układzie "śruba + dwie nakrętki" druga nakrętka jest zwykle stosowana jako kontrnakrętka. Jej zadaniem jest zablokowanie pierwszej nakrętki tak, aby nie doszło do jej samoczynnego odkręcenia podczas pracy urządzenia (np. przy drganiach, udarach, zmiennych obciążeniach).
Mechanizm działania polega na tym, że po dokręceniu nakrętki 2 do nakrętki 1 powstaje dodatkowy docisk i wzrasta tarcie na zwojach gwintu oraz na powierzchniach styku nakrętek. W praktyce ogranicza to możliwość obrotu nakrętki 1 bez użycia narzędzia, czyli zabezpiecza połączenie przed luzowaniem.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?
- "…przed zerwaniem gwintu na śrubie" — kontrnakrętka nie zwiększa istotnie nośności gwintu ani nie jest typowym środkiem przeciw zerwaniu. Za wytrzymałość odpowiadają m.in. dobór śruby/nakrętki, materiał, klasa wytrzymałości i moment dokręcania.
- "…wystający koniec śruby przed wygięciem" — wygięcie końca śruby zależy od geometrii, podparcia i obciążeń. Druga nakrętka nie pełni funkcji usztywnienia wystającego odcinka w typowym zastosowaniu.
- "…gwint śruby przed odkręceniem" — "odkręca się" nakrętka (element ruchomy), a nie sam gwint jako cecha śruby. Zabezpiecza się przed obrotem nakrętkę/połączenie, nie "gwint śruby".
Z punktu widzenia BHP poprawne zabezpieczenie połączeń śrubowych jest ważne, bo poluzowanie może prowadzić do awarii osłon, elementów konstrukcyjnych i wzrostu ryzyka urazów mechanicznych. Dlatego podczas przeglądów i kontroli zwraca się uwagę na właściwe metody zabezpieczenia przed samoodkręceniem.
