KWALIFIKACJA BUD3 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 2.
Na rysunku przedstawiono więźbę dachową o konstrukcji
Ilustracja przedstawia model więźby dachowej o konstrukcji jętkowej, co jest związane z kwalifikacją zawodową dekarza (B12).
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Więźba jętkowa charakteryzuje się obecnością jętki, czyli poziomego elementu łączącego parę krokwi (zwykle w środkowej części ich długości). Na rysunku identyfikacja takiego ściągu między krokwiami wskazuje właśnie konstrukcję jętkową, a nie układ płatwiowy, kleszczowy lub wieszarowy.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu trzeba rozpoznać rodzaj więźby dachowej na podstawie rysunku, czyli po układzie elementów nośnych. Kluczową cechą rozpoznawczą jest to, które elementy łączą krokwie i w jaki sposób przenoszone są obciążenia dachu.

Odpowiedź "jętkowej" jest poprawna, gdy na schemacie widać jętkę: poziomy (lub prawie poziomy) element ściągowy łączący dwie przeciwległe krokwie jednej pary. Jętka ogranicza ich rozchylenie i usztywnia układ krokwiowy, dzięki czemu para krokwi pracuje korzystniej pod obciążeniem (śnieg, wiatr, ciężar pokrycia).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?

  • "płatwiowej" – w konstrukcjach płatwiowych istotnym elementem są płatwie (podłużne belki wzdłuż kalenicy/połaci) podpierające krokwie, często oparte na słupach i mieczach. Samo występowanie krokwi nie wystarcza – rozstrzygające jest podparcie ich na płatwiach.
  • "kleszczowej" – dla więźby kleszczowej typowe są kleszcze, czyli pary elementów obejmujących (ściskających) słup/krokwie w płaszczyźnie poprzecznej, tworząc usztywnienie ramowe. Kleszcze nie są tym samym co jętka i mają inny układ oraz funkcję.
  • "wieszarowej" – więźby wieszarowe rozpoznaje się po układzie z elementem/elementami "wieszającymi" (wieszakami) i często po rozwiązaniach z belkami/ściągami oraz słupami w układzie przypominającym wieszak. To inna logika pracy konstrukcji niż proste połączenie krokwi jętką.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw nazwij na rysunku elementy (krokiew, jętka, płatew, kleszcze, słup), dopiero potem dobierz typ więźby. Unikniesz zgadywania na podstawie samej "ogólnej" sylwetki.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Więźba jętkowa to układ krokwi, w którym para krokwi jest połączona elementem zwanym jętką. Na rysunku poznasz ją po poziomym (lub prawie poziomym) ściągu łączącym dwie krokwie mniej więcej w środku ich długości.
Jętka to element łączący dwie przeciwległe krokwie tej samej pary. Jej zadaniem jest ograniczenie rozchodzenia się krokwi i usztywnienie układu. W praktyce ułatwia przenoszenie obciążeń od pokrycia, śniegu i wiatru.
W więźbie jętkowej cechą kluczową jest jętka łącząca krokwie. W więźbie płatwiowej kluczowe są płatwie (belki wzdłuż połaci), na których opierają się krokwie, często z podporami w postaci słupów i mieczy.
W więźbie kleszczowej rozpoznawcze są kleszcze, czyli pary elementów "obejmujące" konstrukcję (np. słup/krokiew) i usztywniające ją ramowo. W więźbie jętkowej podstawowy łącznik krokwi to jętka, a nie kleszcze.
Najczęściej wymagane jest rozpoznanie: krokwi, jętki, płatwi, kleszczy, słupa i miecza. Gdy umiesz nazwać elementy, wybór typu więźby wynika z ich układu i funkcji.
Nie musi. W typowym układzie jętkowym elementem rozstrzygającym jest jętka łącząca krokwie. Słupy i płatwie są charakterystyczniejsze dla rozwiązań płatwiowo-kleszczowych, gdzie krokwie mają podparcia pośrednie na płatwiach.
Stosuje się ją często w dachach, gdzie potrzebne jest usztywnienie par krokwi bez rozbudowanego układu płatwi i słupów. W praktyce wykonawczej liczy się prostota montażu oraz możliwość uzyskania stabilnego układu krokwi dzięki jętkom.
Rozpoznanie więźby jest zadaniem wizualnym: liczą się proporcje i połączenia elementów. Ilustracja pozwala sprawdzić, czy zdający potrafi czytać schemat konstrukcyjny, a nie tylko zapamiętać definicję słowną.
Częsty błąd to mylenie jętki z innym elementem poziomym (np. kleszczami lub belką w innym układzie). Drugi błąd to wybór typu "na oko" bez nazwania elementów i sprawdzenia, czy faktycznie łączą one parę krokwi.
Najpierw znajdź krokwie, potem szukaj elementu łączącego je poprzecznie. Jeśli widzisz ściąg łączący parę krokwi – to wskazuje na jętkę. Dopiero gdy jej nie ma, analizuj obecność płatwi, słupów i kleszczy.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 50% zdających egzamin. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że więźba jętkowa charakteryzuje się obecnością jętki, czyli poziomego elementu łączącego parę krokwi (zwykle w środkowej części ich długości).

Źródła:

  • PN-EN 1995-1-1:2010 Eurokod 5: Projektowanie konstrukcji drewnianych – Część 1-1: Postanowienia ogólne – Reguły ogólne i reguły dotyczące budynków (norma – kontekst elementów i układów konstrukcji drewnianych)
  • PN-B-03150:2000 Konstrukcje drewniane – Obliczenia statyczne i projektowanie (norma – terminologia i elementy konstrukcji drewnianych)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z konstrukcji drewnianych oraz ciesielstwa (rozdziały o więźbach dachowych)
  • Atlas/album typowych rozwiązań więźb dachowych z rysunkami schematycznymi
  • Normy projektowania konstrukcji drewnianych (dla uporządkowania nazewnictwa i elementów)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego