KWALIFIKACJA TLO3 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 28.
Na rysunku przedstawiono wirnik główny bezprzegubowy śmigłowca z łopatami mocowanymi sprężyście.
Którą cyfrą oznaczono przegub osiowy, umożliwiający zmianę kąta nastawienia łopat?
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek wirnika głównego bezprzegubowego śmigłowca z łopatami mocowanymi sprężyście.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przegub osiowy (feathering) to element umożliwiający obrót łopaty wokół jej osi podłużnej, a więc zmianę kąta nastawienia (skoku) łopaty. Na rysunku należy wskazać ten węzeł połączenia, który przenosi ruch sterowania skokiem na łopatę i pozwala jej "skręcać się" względem piasty.

Pełne wyjaśnienie:

W głowicy wirnika głównego śmigłowca ruchy łopaty można rozpatrywać w kilku "osiach" i z każdą z nich wiąże się inny rodzaj połączenia/ugięcia. Pytanie dotyczy przegubu osiowego, czyli połączenia (lub rozwiązania konstrukcyjnego pełniącego jego funkcję), które pozwala łopacie obracać się wokół własnej osi podłużnej. Taki obrót bezpośrednio oznacza zmianę kąta nastawienia (pitch), czyli skoku ogólnego i skoku cyklicznego.

W praktyce przegub osiowy współpracuje z elementami sterowania skokiem (np. dźwigniami/popychaczami, układem tarczy sterującej), ponieważ to przez niego realizuje się "skręcanie" łopaty do wymaganej wartości kąta. Dlatego, analizując rysunek, należy szukać miejsca, w którym łopata ma możliwość obrotu względem części nośnej głowicy (piasty/uchwytu) i gdzie geometrycznie widać oś zgodną z osią łopaty.

  • Dlaczego poprawna jest odpowiedź "2"? Ponieważ wskazuje na element opisany jako przegub osiowy, czyli taki, który umożliwia zmianę kąta nastawienia łopaty poprzez jej obrót wokół osi podłużnej.
  • Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne? Typowe błędy polegają na wskazaniu elementów odpowiadających za inne stopnie swobody (np. ugięcie/odchylenia łopaty w górę i w dół lub w płaszczyźnie obrotu) albo na wskazaniu elementów konstrukcyjnych piasty, które nie realizują obrotu łopaty wokół jej osi.

Wskazówka egzaminacyjna: jeżeli w treści pojawia się fraza "zmiana kąta nastawienia", zawsze kojarz ją z ruchem skrętnym łopaty (pitch/feathering), a nie z jej "machaniem" w górę/dół czy wleczonym odchyleniem. To pomaga od razu zawęzić, jakiego typu przegubu/połączenia szukasz na rysunku.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przegub osiowy (feathering) to rozwiązanie umożliwiające obrót łopaty wokół jej osi podłużnej. Taki obrót zmienia kąt nastawienia (skok) łopaty, co pozwala sterować siłą nośną i momentem wirnika w locie.
Szukaj węzła, w którym łopata może "skręcać się" względem piasty, czyli ma oś obrotu zgodną z osią łopaty. Zwykle w pobliżu widać też elementy przenoszące sterowanie skokiem (dźwignie, cięgna, popychacze).
Określenie feathering odnosi się do zmiany ustawienia łopaty jak "pióra" względem strumienia powietrza. W praktyce chodzi o obrót łopaty, który zmienia jej kąt natarcia, a więc i wytwarzaną siłę aerodynamiczną.
Przegub osiowy dotyczy obrotu łopaty wokół osi podłużnej i służy do zmiany skoku. Przegub unoszenia (flapping) dotyczy wychylania łopaty w górę i w dół, kompensuje nierównomierności siły nośnej i obciążeń w obrocie.
W wirniku bezprzegubowym część funkcji przegubów może realizować sprężyste ugięcie elementów (np. elastyczne mocowanie łopat). Jednak sterowanie skokiem nadal wymaga możliwości obrotu łopaty wokół osi, więc funkcja "osiowa" musi być konstrukcyjnie zapewniona.
To przede wszystkim kontrola i ewentualna regulacja elementów przenoszących sterowanie skokiem: luzów, połączeń, zakresów ruchu oraz zgodności z dokumentacją. Technik musi rozumieć, który węzeł umożliwia obrót łopaty i jakie są skutki usterek.
Najczęściej myli się ruch skrętny łopaty (skok/pitch) z ruchem unoszenia lub wleczonym odchyleniem. Drugi błąd to wybór elementu "najbardziej widocznego" na rysunku zamiast tego, który faktycznie daje obrót łopaty wokół osi podłużnej.
Skok cykliczny zmienia się w trakcie każdego obrotu wirnika, aby pochylić wektor siły nośnej i uzyskać ruch postępowy lub kontrolować przechylenie. Realizuje to układ sterowania, który przez przegub osiowy wymusza odpowiedni obrót każdej łopaty.
Tak, jeśli rysunek jest częścią konkretnego zestawu egzaminacyjnego i oznaczenia są spójne z legendą/opracowaniem. W praktyce dokumentacyjnej różne rysunki mogą numerować elementy inaczej, dlatego na egzaminie kluczowe jest połączenie numeru z funkcją opisaną w treści.
Ćwicz rozpoznawanie funkcji elementów: skok (pitch), unoszenie (flapping), odchylenie wleczone oraz elementy przeniesienia sterowania. Pomaga praca na schematach z podpisami i samodzielne opisywanie: "jaki ruch umożliwia dany węzeł".
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 61% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Przegub osiowy (feathering) to element umożliwiający obrót łopaty wokół jej osi podłużnej, a więc zmianę kąta nastawienia (skoku) łopaty."

Źródła:

  • Federal Aviation Administration (FAA), "Rotorcraft Flying Handbook" (FAA-H-8083-21B), rozdziały o układzie wirnika i sterowaniu skokiem, PDF: https://www.faa.gov/regulations_policies/handbook (dostęp: 2026-02-28)
  • Skybrary (Aviation Safety), hasło "Helicopter Rotor Systems" / "Rotor Head" – omówienie przegubów i zmiany skoku, https://skybrary.aero/ (dostęp: 2026-02-28)
  • NASA Glenn Research Center, materiały edukacyjne o śmigłowcach i wirnikach (opis skoku łopaty i zasady działania), https://www.grc.nasa.gov/ (dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Podręczniki aerodynamiki i budowy śmigłowców (rozdziały o głowicy wirnika i sterowaniu skokiem)
  • Instrukcje obsługowe/AMM dla konkretnych typów śmigłowców (schematy głowicy wirnika)
  • Materiały szkoleniowe z budowy i działania układu sterowania skokiem łopat

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego