KWALIFIKACJA GIW13 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 11.
Na rysunku przedstawiono wykres profilowania średnicy otworu (PŚr). W którym interwale występują słabo zwięzłe, sypliwe skały?
Ilustracja przedstawia wykres profilowania średnicy otworu (PŚr), który jest używany w kontekście kwalifikacji zawodowej
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Słabo zwięzłe, sypliwe skały sprzyjają rozmywaniu ścian otworu, dlatego na wykresie PŚr typowo ujawniają się jako poszerzenia średnicy (średnica większa od nominalnej, nieregularny przebieg). Poprawny jest ten interwał, w którym widać wyraźne zwiększenie średnicy względem tła.

Pełne wyjaśnienie:

Profilowanie średnicy otworu (PŚr, często nazywane też kaliperem) jest pomiarem geometrii otworu, a nie bezpośrednim pomiarem litologii. Jego interpretacja polega na powiązaniu zmian średnicy z procesami zachodzącymi w otworze podczas wiercenia.

Słabo zwięzłe, sypliwe skały (np. luźne piaski, słabo scementowane osady) mają skłonność do osypywania i rozmywania przez płuczkę. W praktyce prowadzi to do powstawania kawern/rozmyć, czyli odcinków, gdzie średnica otworu jest większa od średnicy nominalnej. Na wykresie PŚr objawia się to jako:

  • wyraźny wzrost wartości średnicy (odchylenie "w prawo" lub w stronę większych wartości, zależnie od skali),
  • często bardziej niestabilny, "poszarpany" przebieg krzywej w porównaniu z odcinkami stabilnymi.

Dlatego poprawnym wyborem jest interwał, w którym zapis PŚr wskazuje najbardziej charakterystyczne poszerzenie średnicy otworu, typowe dla odcinka o słabej zwięzłości.

Pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe, ponieważ odpowiadają interwałom, w których nie widać cech poszerzenia lub gdzie średnica jest zbliżona do nominalnej. Taki zapis częściej wskazuje na skały bardziej zwięzłe i stabilne albo na odcinki bez istotnego rozmycia. W interpretacji egzaminacyjnej kluczowe jest rozróżnienie: słaba zwięzłość → ryzyko rozmyć → większa średnica na PŚr, a nie odwrotnie.

Wskazówka praktyczna: przy analizie PŚr zawsze porównuj krzywą do wartości nominalnej/odniesienia (jeśli jest zaznaczona) i szukaj odcinków systematycznie "nadwymiarowych", bo to one najczęściej wiążą się z problemami technologicznymi (zacięcia, gorsza jakość cementowania, zaburzenia innych profilowań).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
PŚr (kaliper) to pomiar rzeczywistej średnicy otworu w funkcji głębokości. Służy do wykrywania poszerzeń (rozmyć), zwężeń i nieregularności ścian. Wynik pomaga ocenić stabilność otworu oraz wiarygodność innych profilowań, które mogą być zniekształcone przez kawerny.
Takie skały łatwo się osypują lub są rozmywane przez płuczkę, bo mają niską spójność i słabe scementowanie. W efekcie ściana otworu ulega erozji, a średnica staje się większa od nominalnej. Na PŚr widać to jako odcinek z wyraźnie podwyższoną średnicą.
Rozmycie rozpoznasz jako fragment, w którym średnica jest wyraźnie większa niż typowa dla sąsiednich odcinków lub większa niż średnica nominalna narzędzia/otworu (jeśli jest zaznaczona). Często towarzyszy temu bardziej nieregularny przebieg krzywej, wynikający z nierównej ściany.
Najczęściej są to luźne lub słabo scementowane osady, np. piaski i niektóre mułowce. W praktyce ważniejsze od nazwy jest zachowanie: materiał łatwo się obrywa i jest podatny na wynoszenie przez płuczkę. To właśnie takie odcinki częściej dają poszerzenia na PŚr.
Tak. Zwężenia mogą wynikać np. z oblepienia ścian otworu, narostów, zaciskania się skał ilastych lub problemów z płuczką. Z punktu widzenia interpretacji egzaminacyjnej: słabo zwięzłe skały kojarzy się głównie z poszerzeniami, ale zwężenia także są istotną anomalią.
Poszerzenia otworu mogą zniekształcać część pomiarów (np. przez zmianę geometrii strefy przyotworowej i kontaktu sondy ze ścianą). Dlatego PŚr bywa używany jako krzywa kontrolna: jeśli w danym odcinku jest kawerna, wyniki innych krzywych mogą być mniej wiarygodne.
PŚr analizuje się po wykonaniu pomiarów geofizycznych oraz przy ocenie problemów w otworze (zacięcia, trudności z opuszczaniem narzędzi). Jest też ważny przed cementowaniem, bo duże poszerzenia zwiększają objętość przestrzeni pierścieniowej i mogą pogorszyć jakość uszczelnienia.
Najczęstsze błędy to utożsamianie PŚr z litologią (a to pomiar geometrii), ignorowanie wartości nominalnej oraz mylenie efektów: słabo zwięzłe skały zwykle dają poszerzenia, a nie zwężenia. Warto też uważać na skalę wykresu i kierunek wzrostu wartości.
W praktyce ocenia się spójność anomalii: realne poszerzenie zwykle występuje na pewnym odcinku i ma ciągły charakter, a artefakt bywa punktowy lub niespójny z resztą zapisów. Na egzaminie najczęściej wybiera się interwał z wyraźnym, utrzymującym się zwiększeniem średnicy.
Ćwicz rozpoznawanie typowych anomalii na wykresach (poszerzenie, zwężenie, stabilny odcinek) oraz ucz się skojarzeń przyczynowo-skutkowych: zwięzłość skał, płuczka, stabilność ścian, kawerny. Pomaga też praca na przykładach, gdzie jedna krzywa (PŚr) jest użyta jako "kontrola jakości" innych pomiarów.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 59% zdających egzamin. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Słabo zwięzłe, sypliwe skały sprzyjają rozmywaniu ścian otworu, dlatego na wykresie PŚr typowo ujawniają się jako poszerzenia średnicy (średnica większa od nominalnej, nieregularny przebieg)."

Materiały:

  • Skrypty/podręczniki z geofizyki otworowej omawiające narzędzie kaliperowe i interpretację PŚr
  • Materiały dydaktyczne z technologii wiercenia: stabilność ścian otworu i rola płuczki
  • Zestawy przykładowych wykresów geofizycznych (kaliper, gamma, oporność) z opisem typowych anomalii

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego