KWALIFIKACJA BUD19 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 30.
Na rysunku przedstawiono wyniki pomiarów kontrolnych. Który element został zwymiarowany?
Ilustracja przedstawia dwa wykresy liniowe na płaszczyźnie kartezjańskiej, które mogą być używane w kontekście egzaminu
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wykresy w układach Z-X i Z-Y pokazują odchyłki w dwóch prostopadłych kierunkach na kolejnych poziomach wysokości Z (1–10), a wykres X-Y jest rzutem poziomym tych punktów.
To typowy zapis kontroli pionowości obiektu, więc zwymiarowano pion budynku.

Pełne wyjaśnienie:

W pomiarach kontrolnych pionowości budynku bada się, jak bardzo krawędź lub oś obiektu odchyla się od linii pionu na różnych wysokościach. Dlatego wyniki przedstawia się zwykle w trzech uzupełniających się ujęciach:

  • Wykres Z-X – na osi Z zaznaczone są kolejne poziomy (np. kondygnacje), a na osi X odchyłki w jednym kierunku. Linia łamana łącząca punkty pokazuje, jak odchyłka zmienia się wraz z wysokością.
  • Wykres Z-Y – analogicznie przedstawia odchyłki w drugim, prostopadłym kierunku (Y), również na kolejnych poziomach Z.
  • Wykres X-Y – jest rzutem poziomym punktów pomiarowych, czyli "śladem" przestrzennego wychylenia w planie.

Taki zestaw nie opisuje przebiegu trasy drogowej (tam typowe są profile podłużne i poprzeczne, niwelacja oraz zależność wysokości od kilometrażu), ani uzbrojenia terenu (które przedstawia się jako plan sytuacyjny sieci i urządzeń), ani samej sieci kanalizacyjnej (zwykle wymaga profilu, spadków, rzędnych i elementów sieci).

Odpowiedź "Pion budynku." jest właściwa, ponieważ obecność osi Z z poziomami 1–10 oraz dwóch wykresów odchyłek w płaszczyznach Z-X i Z-Y jednoznacznie wskazuje na kontrolę odchylenia od pionu w 3D. Pozostałe propozycje dotyczą obiektów liniowych lub sieciowych, których dokumentacja ma inną postać i nie wymaga dwóch prostopadłych wykresów odchyłek pionowych wraz z rzutem X-Y.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To pomiar kontrolny, w którym wyznacza się odchyłki obiektu od linii pionu na różnych wysokościach. Wynik mówi, czy budynek (jego krawędź/oś) jest "prosty", czy wychyla się w przestrzeni i w jakim kierunku oraz jak zmienia się to wraz z wysokością.
Kluczowa jest obecność osi Z (wysokość/poziom) oraz dwóch wykresów Z-X i Z-Y, które pokazują odchyłki w dwóch prostopadłych kierunkach. Dodatkowo wykres X-Y jest rzutem poziomym punktów, co razem tworzy typowy zestaw dla kontroli pionowości.
Pionowość trzeba ocenić w dwóch niezależnych kierunkach poziomych. Budynek może odchylać się np. "na wschód" i jednocześnie "na północ", więc jeden przekrój nie wystarczy. Dlatego prezentuje się odchyłki w płaszczyźnie Z-X oraz w prostopadłej płaszczyźnie Z-Y.
Wykres X-Y pokazuje rzut poziomy punktów pomierzonych na kolejnych wysokościach. Dzięki temu widać "ślad" przestrzennego wychylenia: czy obiekt odchyla się w jednym stałym kierunku, czy kierunek zmienia się wraz z wysokością (np. skręca).
Najczęściej kontroluje się obiekty wysokie i smukłe oraz wrażliwe na przemieszczenia: budynki wielokondygnacyjne, wieże, kominy, szyby, a także obiekty zabytkowe. Pomiary wykonuje się przy odbiorach, przed remontem lub po podejrzeniu osiadania gruntu.
To częsty błąd, bo na obu rysunkach mogą być linie łamane. Profil trasy zwykle pokazuje zależność wysokości od kilometrażu i dotyczy obiektu liniowego. W pomiarze pionowości oś Z oznacza poziomy obiektu, a wykresy Z-X i Z-Y przedstawiają odchyłki od pionu, nie przebieg trasy.
Nie. Uzbrojenie terenu (sieci i urządzenia) pokazuje się głównie na planie sytuacyjnym w układzie X-Y, często z opisem rzędnych w punktach. Wykresy z osią Z (poziomy 1–10) i odchyłkami w dwóch kierunkach są typowe dla kontroli geometrii obiektu, a nie dla mapy sieci.
Potrzebujesz stabilnego odniesienia (np. osnowy realizacyjnej), punktów/płaszczyzn kontrolowanych na obiekcie oraz pomiarów ich położenia na kolejnych wysokościach. Następnie oblicza się odchyłki w kierunkach X i Y dla każdego poziomu Z i przedstawia je na wykresach oraz w rzucie X-Y.
Najczęściej uczniowie nie czytają osi i mylą znaczenie Z (traktują je jak "odcinek trasy"), ignorują fakt, że są dwa wykresy odchyłek (Z-X i Z-Y), albo uznają rzut X-Y za mapę uzbrojenia. Pomaga zasada: pionowość = analiza X, Y i Z.
W pierwszej kolejności sprawdź, czy na rysunku jest oś Z z kolejnymi poziomami (np. 1–10). Jeśli widzisz dwa wykresy Z-X i Z-Y oraz dodatkowy rzut X-Y, traktuj to jako zestaw do oceny odchyłek od pionu. Wtedy poprawną interpretacją jest pion obiektu budowlanego.
info

Około 40% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Materiały:

  • Podręcznik/rozdziały z geodezji inżynieryjnej dotyczące pomiarów kontrolnych i przemieszczeń
  • Materiały szkolne o interpretacji wykresów w układzie X-Y-Z (odchyłki, rzuty, profile)
  • Przykładowe opracowania z pomiaru pionowości (raporty z wykresami Z-X, Z-Y, X-Y)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego